Lupus ban đỏ - căn bệnh nguy hiểm chết người ít được biết đến

0

Lupus ban đỏ là một bệnh tự miễn mãn tính, trong đó hệ thống miễn dich của con người tấn công chính những cơ quan và các tế bào của cơ thể, làm chúng bị tổn thương và rối loạn chức năng.

Với tài năng của mình, tương lai của cô gái vàng taewondo Hoàng Hà Giang đang được mở ra đầy rực rỡ thì bị đóng sầm trước mặt vì căn bệnh lupus ban đỏ hệ thống.

Phát hiện bệnh từ năm 17 tuổi, cô đã chống chọi với bệnh trong 7 năm và cuối cùng phải chấp nhận ra đi vì sự tàn phá của căn bệnh.

Lupus ban đỏ là gì?

Lupus ban đỏ hệ thống thường được gọi đơn giản là bệnh lupus (SLE- Systemic Lupus Erythematosus), được mô tả lần đầu tiên vào năm 1845 bởi Hebra. Đây là một bệnh tự miễn mãn tính, trong đó hệ thống miễn dich của con người tấn công chính những cơ quan và các tế bào của cơ thể, làm chúng bị tổn thương và rối loạn chức năng.

Lupus ban đỏ hệ thống là bệnh lý của mô liên kết có tổn thương nhiều cơ quan do hệ thống miễn dịch của cơ thể bị rối loạn, đặc trưng bởi sự có mặt của kháng thể kháng nhân và nhiều tự kháng thể khác. Các cơ quan thường bị tổn thương bao gồm khớp, da, thận, tế bào máu, tim, phổi, thần kinh…

Bác sĩ chuyên khoa 2 Phạm Quý Trọng (ĐH Y dược TP.HCM) cho biết: “Lupus” theo tiếng Latin nghĩa là “chó sói” do các thầy thuốc xưa thấy mặt các bệnh nhân có những mảng đỏ ngay gò má nhô ra làm khung mặt như mặt chó sói nên đặt tên bệnh như trên. Bệnh thường gặp ở phái nữ, trẻ tuổi. Không ai rõ tại sao. Từ ban đỏ để chỉ một dấu hiệu phổ biến ở hầu hết các bệnh nhân mắc bệnh này. Từ hệ thống được sử dụng do bệnh gây ảnh hưởng đến phần lớn các hệ thống cơ quan trong cơ thể.

Lupus ban đỏ - căn bệnh nguy hiểm chết người ít được biết đến - ảnh 1

Lupus ban đỏ thường gặp ở phái nữ, trẻ tuổi. Không ai rõ tại sao.

Có hai thể bệnh:

- Lupus đĩa (Lupus discoid): chỉ có sang thương da, không có tổn thương phủ tạng, do chuyên khoa da Liễu phụ trách điều trị.

- Lupus ban đỏ hệ thống (SLE: Systemic Lupus Erythematosus): nặng hơn rất nhiều, do có tổn thương đa cơ quan.

Lupus ban đỏ hệ thống là vấn đề toàn cầu, với hàng triệu người mới mắc hàng năm trên thế giới nhưng xã hội còn ít biết đến sự tồn tại của nó. Theo nghiên cứu của Hội Lupus Mỹ, hiện nay nước này có khoảng 2 triệu người bệnh lupus ban đỏ hệ thống, số người chết do bệnh tăng từ 879 năm 1979 lên 1.046 năm 2002 và 40% bệnh nhân đã phải nghỉ việc.

Ở Việt Nam, theo nghiên cứu của Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, nơi chủ yếu tiếp nhận điều trị bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống ở các tỉnh phía bắc, bệnh nhân mắc bệnh này vào điều trị tại trung tâm luôn chiếm số lượng đông nhất với 400-500 người mỗi năm, chiếm hơn 1/3 tổng số bệnh nhân điều trị nội trú.

Nguyên nhân gây bệnh:

Nguyên nhân gây bệnh chính thức không được biết rõ, người ta cho rằng lupus ban đỏ hệ thống được gây ra do sự phối hợp của nhiều yếu tố, trong đó đặc biệt quan trọng là các yếu tố:

- Di truyền: Anh chị em ruột của các bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 20 lần so với người thường.

- Môi trường: Do nhiễm khuẩn, tiếp xúc với hoá chất, ánh nắng mặt trời…

- Nội tiết: Bệnh gặp chủ yếu ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (nhiều hơn gấp 9 lần so với nam giới). Sau khi mãn kinh, cả tỷ lệ mắc và mức độ của bệnh đều giảm rõ rệt, còn trong thời kỳ mang thai bệnh thường nặng lên.

Triệu chứng bệnh

Bác sĩ Hoàng Thị Diễm Thúy, Trưởng khoa Thận - Nội tiết Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP HCM) cho biết, bệnh dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác nên khi có tổn thương cơ quan nghi ngờ như khớp, máu, huyết học..., ít người nghĩ đến lupus để tầm soát. Hiện vẫn chưa xác định được nguyên nhân hay có thể điều trị dứt điểm lupus mà chỉ có thể kiểm soát để hạn chế tái phát. Nếu khống chế tốt, bệnh nhân vẫn có thể sinh hoạt bình thường.

Các triệu chứng của lupus ban đỏ hệ thống có thể xuất hiện đột ngột hoặc từ từ sau nhiều tháng, nhiều năm. Do ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể nên triệu chứng của bệnh hết sức đa dạng và thường nặng lên vào các tháng mùa đông. Có lẽ do hậu quả của sự tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời trong thời gian mùa hè trước đó.

Hơn 90% số bệnh nhân đến khám có các biểu hiện không đặc hiệu như gầy sút, mệt mỏi, sốt nhẹ, rụng tóc, viêm loét miệng, đau các khớp nhỏ. đau mỏi cơ, rối loạn kinh nguyệt. Khoảng 3/4 số bệnh nhân thấy nổi các ban đỏ bất thường trên da, trong đó hay gặp nhất là ban cánh bướm ở mặt, một dấu hiệu rất đặc trưng của lupus ban đỏ hệ thống (ban đỏ ở 2 gò má bắc cầu qua sống mũi).

Lupus ban đỏ - căn bệnh nguy hiểm chết người ít được biết đến - ảnh 2

Hơn 90% số bệnh nhân đến khám có các biểu hiện không đặc hiệu như gầy sút, mệt mỏi, sốt nhẹ, rụng tóc, viêm loét miệng, đau các khớp nhỏ.

Những tổn thương nội tạng như ở tim (tràn dịch màng tim, viêm cơ tim), ở phổi (tràn dịch màng phổi, viêm phổi), ở thận (viêm cầu thận), ở hệ thần kinh (co giật, rối loạn tâm thần), ở hệ tạo máu (thiếu máu, xuất huyết) thường xuất hiện trong giai đoạn toàn phát của bệnh ở khoảng 50-85% số bệnh nhân và là những nguyên nhân chủ yếu gây tử vong. Các triệu chứng này thường diễn biến thành từng đợt xen kẽ giữa những thời gian lui bệnh.

Trong giai đoạn đầu của bệnh, các triệu chứng thường mơ hồ và giống với nhiều bệnh lý khác cho nên kể từ lúc có những triệu chứng đầu tiên cho đến khi bệnh được chẩn đoán chính xác có thể phải mất vài năm.

Theo bác sĩ Nguyễn Hữu Trường, Trung tâm dị ứng miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), bình thường hệ miễn dịch giúp cơ thể chống lại sự xâm nhập của các tác nhân lạ như vi khuẩn, virus... Ở người mắc lupus ban đỏ hệ thống, hệ miễn dịch không giúp cơ thể chống lại sự xâm nhập của các tác nhân lạ gây bệnh mà quay ra chống lại cơ thể bằng cách sinh các kháng thể kháng lại tế bào của hầu hết cơ quan.

Bác sĩ Trường cho biết, phần lớn bệnh nhân khám lupus ban đỏ có các biểu hiện không đặc hiệu như gầy sút, mệt mỏi, sốt nhẹ, rụng tóc, viêm loét miệng, đau các khớp nhỏ, đau mỏi cơ, rối loạn kinh nguyệt, ban đỏ hình cánh bướm (ở hai gò má, bắc cầu qua cánh mũi) nhưng không ngứa... Những trường hợp này nếu không tìm đến đúng cơ sở khám chuyên khoa sẽ dễ bị chẩn đoán nhầm sang các bệnh khác. Nhiều người từng bị điều trị oan cả năm, thậm chí vài năm các bệnh khác như dị ứng, thấp khớp, bệnh mắt, thận...

Nha Trang

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu