Câu chuyện về nhà bác học 'vô duyên' với Nobel Prize sau 81 lần đề cử

0

Danh hiệu cao quý duy nhất mà nhà vật lý học hàng đầu Đức Arnold Sommerfeld còn thiếu trong sự nghiệp là Giải Nobel. Ông được đề cử 81 lần trong 33 năm, nhiều hơn mọi nhà vật lý khác, nhưng chưa bao giờ được trao giải thưởng này.
Câu chuyện về nhà bác học 'vô duyên' với Nobel Prize sau 81 lần đề cử - anh 1

Nhà vật lý học hàng đầu Đức Arnold Sommerfeld. Ảnh: Fameimages

Arnold Johannes Wilhelm Sommerfeld (sinh ngày 5 tháng 12 năm 1868 – mất ngày 26 tháng 4 năm 1951) là nhà vật lý lý thuyết người Đức có đóng góp tiên phong trong ngành vật lý nguyên tử và vật lý lượng tử.

Ông là người đã đào tạo rất nhiều nhà khoa học cho thời đại mới của ngành vật lý lý thuyết. Và là người đưa ra hằng số α (hằng số cấu trúc tinh tế) cho vật lý lượng tử.

Danh hiệu cao quý duy nhất mà Sommerfeld còn thiếu trong sự nghiệp là Giải Nobel. Bất kì ai cũng có thể thắc mắc tại sao một nhà khoa học lừng danh đã từng đào tạo rất nhiều nhà khoa học đạt giải Nobel, đồng thời bản thân đã được đề cử 81 lần trong 33 năm, nhiều hơn mọi nhà vật lý khác nhưng chưa bao giờ được trao giải thưởng này.

Năm 1913, nhà vật lý lý thuyết người Đan Mạch Niels Bohr (1885-1962) đưa ra mô hình nguyên tử của Bohr.

Tuy nhiên, mô hình nguyên tử của Bohr quá đơn giản, không thể giải thích tính chất của các nguyên tử có nhiều hơn một điện tử. Mặt khác, vạch quang phổ không xuất hiện chính xác khi một từ trường mạnh tác động lên nguyên tử. Năm 1916, nhà vật lý Arnold Sommerfeld mở rộng mô hình của Bohr và đưa ra thuyết quỹ đạo elip Sommerfeld.

Câu chuyện về nhà bác học 'vô duyên' với Nobel Prize sau 81 lần đề cử - anh 2
Ảnh minh họa

Theo Sommerfeld, electron không chỉ chuyển động trên một quỹ đạo xác định mà các quỹ đạo này có hình dạng khác và quỹ đạo có thể nghiêng khi có mặt từ trường. Điều này đã thêm vào một số trạng thái cho phép có thể có nhiều vạch phổ khác nhau xuất hiện.

Chính vì thế, mô hình nguyên tử này đã mang đến các kết quả gần sát với các giá trị thực nghiệm. Cùng với Sommefeld, Uhlenbock và Goudsmit cũng bổ sung thêm lý thuyết Bohr, về sự lượng tử hoá thành phần mômen động lượng trên một phương xác định, về sự lượng tử hoá spin và từ đó dẫn đến những số lượng tử phụ l, số lượng tử từ ml, số lượng tử spin ms.

Thuyết nguyên tử Bohr-Sommerfeld đã có một đóng góp khá quan trọng trong quá trình phát triển lý thuyết về cấu tạo nguyên tử nói riêng và lý thuyết về các hệ vật lý vi mô nói chung. Tuy nhiên, lý thuyết Bohr cũng chỉ xác định được tần số các vạch quang phổ chứ không tính được cường độ của chúng.

Đối với các nguyên tử nhiều electron, ngay cả đối với trường hợp Heli đứng ngay sau H đều không giải quyết được. Có thể coi thuyết Bohr chỉ là giai đoạn quá độ để đi đến cơ học lượng tử.

Những đóng góp của bản thân ông cho ngành vật lý cũng như công lao đào tạo và bồi dưỡng rất nhiều tài năng xuất sắc sẽ luôn đứng ở vị trí xứng đáng trong lịch sử khoa học.

Trang Ly (T/h)

Xem thêm:

- Sức mạnh của loại vũ khí hủy diệt khủng khiếp nhất nhân loại

- Con người có thể đến tương lai nếu di chuyển nhanh hơn ánh sáng

- Những câu chuyện dí dỏm về Einstein

- Điều gì xảy ra nếu bạn ăn Uranium?



Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu