Tin Mới

Mùi hôi thối từ Bãi rác Đa Phước có thể gây tử vong

(Ngày Nay) - Việc chôn lấp rác thải sai so với đề án phê duyệt tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước (còn gọi là Bãi rác Đa Phước, ở xã Đa Phước, huyện Bình Chánh, TP.Hồ Chí Minh) mà Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam (viết tắt là Công ty VWS) đang thực hiện có nguy gây nhiễm độc nguồn nước ngầm và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người.

Công ty VWS vận hành Bãi rác Đa Phước sai với đề án phê duyệt khiến mùi hôi thối bốc lên nồng nặc. Ảnh Linh Vũ

Nguy cơ tử vong cao
Bất chấp những lời "than thở" của người dân khu Nam Sài Gòn (gồm quận 7, 8, huyện Bình Chánh, Nhà Bè), phớt lờ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và chính quyền thành phố, Công ty VWS vẫn ngày đêm gửi đến người dân những "món quà" bất thình lình từ việc vận hành Bãi rác Đa Phước sai quy định so với đề án được phê duyệt. Mùi hôi thối xộc đến bất cứ lúc nào, sau những cơn mưa, đặc biệt vào buổi tối thì mùi rác thải bốc lên rất khủng khiếp. Có người còn so sánh "món quà" từ Bãi rác Đa Phước như mùi trong nhà vệ sinh công cộng thời kỳ trước đổi mới.
Thạc sĩ Dương Thị Thành - giảng viên Khoa Môi trường Tài nguyên, Đại học Bách Khoa TP.Hồ Chí Minh lý giải, quá trình phân hủy các hợp chất hữu cơ có trong bùn thải, rác thải sinh hoạt mang đi chôn lấp sẽ giải phóng ra các hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC, chủ yếu mercaptan), H2S, NH3.... Các chất này phát tán ra môi trường xung quanh gây hôi thối, ô nhiễm môi trường, tạo nên sự khó chịu, ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Việc khuếch tán mùi hôi phụ thuộc vào 3 yếu tố: nồng độ các khí phát sinh, điều kiện thời tiết, chế độ và hướng gió. "Khi rác thải nhiều thì phát sinh nồng độ các chất hữu cơ bay hơi (VOC), H2S, NH3,... cao. Vào buổi tối, sáng sớm hoặc trời mưa, độ ẩm không khí cao khiến khả năng khuếch tán mùi lên cao kém. Gió là nhân tố giúp cho sự phát tán chất ô nhiễm, đặc biệt quan trọng trong việc khuếch tán các chất ô nhiễm nặng hơn không khí. Tốc độ gió càng mạnh sự phát tán của chất ô nhiễm càng mạnh mẽ và hiệu quả hơn. Cùng với tốc độ gió và hướng gió thổi không khí mang theo mùi hôi tấn công các khu dân cư" - Thạc sĩ Dương Thị Thành phân tích.
Mùi hôi thối từ Bãi rác Đa Phước có thể gây tử vong - ảnh 1

Việc chôn lấp rác thải có nguy gây nhiễm độc nguồn nước ngầm và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Ảnh Linh Vũ

Theo Thạc sĩ Dương Thị Thành, VOC là sản phẩm trung gian của quá trình phân hủy kị khí, dễ bay hơi. Mùi đặc trưng là mùi thực vật thối rửa, mùi tỏi, cà phê mạnh, bắp cải... gây hôi thối, khó chịu. VOC có thể gây kích ứng da, mắt và hệ hô hấp. Nếu tiếp xúc nồng độ VOC cao trong thời gian dài gây buồn ngủ, chóng mặt, nhức đầu, run rẩy, lú lẫn thậm chí bất tỉnh.
Tác động chủ yếu khí NH3 làm viêm da và đường hô hấp. Mùi NH3 có thể nhận biết được ở nồng độ 5 - 10 ppm, ở nồng độ 150 - 200 ppm gây cảm giác khó chịu và cay mắt. Khi lên tới nồng độ trên 2.000 ppm làm bỏng da, gây ngạt thở và trong vòng vài phút tiếp xúc có thể dẫn đến tử vong.
H2S là khí không màu, mùi thối đặc trưng gây nhiễm độc toàn thân. Ở nồng độ thấp (0,24 - 0,36 mg/l) H2S có tác động lên mắt và đường hô hấp. Trực tiếp tiếp xúc với khí H2S ở nồng độ 500 ppm trong khoảng 15 - 20 phút sẽ sinh ra bệnh tiêu chảy và viêm cuống phổi. Tiếp xúc ngắn với khí H2S ở nồng độ 700 - 900 ppm thì H2S sẽ nhanh chóng xuyên qua màng túi phổi và thâm nhập vào mạch máu và có thể gây tử vong.
Về nguyên tắc, tiêu chuẩn thiết kế bãi chôn lấp rác thải phải có khoảng cách tối thiểu từ vành đai khu đô thị tới bãi chôn lấp từ 3 - 5km. Xung quanh bãi chôn lấp là hệ thống vành đai cây xanh an toàn để che chắn. Địa điểm đặt bãi chôn lấp khuất gió và hướng gió xa khu dân cư. Hệ thống chôn lấp phải đảm bảo hợp vệ sinh và không phát tán mùi ra môi trường. Tuy nhiên, nếu kiểm soát không tốt, mùi hôi sẽ phát tán ra khu dân cư và việc này sẽ phá vỡ quy hoạch mà bãi rác Đa Phước là điển hình.
Nguy cơ gây nhiễm độc nguồn nước ngầm rất cao
Trong quá trình phân hủy rác thải, các hợp chất hữu cơ sẽ phân hủy chuyển từ dạng rắn sang lỏng, hòa tan vào môi trường nước. Thành phần nước rỉ rác chủ yếu là chất hữu cơ (BOD, COD), các muối vô cơ (Cl-, SO42-, CO32-) và các kim loại (Cu, Cd, Fe, Pb, Ni, Mn, Zn…) rất cao. Nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước rỉ rác phụ thuộc vào mức độ phân huỷ của rác, điều kiện thời tiết, độ ẩm và tuổi của bãi rác. Thành phần và nồng độ các chất ô nhiễm trong nước rỉ khác nhau rất rõ rệt đối với từng bãi cụ thể. Đối bãi rác mới chôn lấp khoảng từ 2 - 5 năm thì 80 - 90% chất hữu cơ trong đó là các axit hữu cơ dễ bay hơi có khả năng phân huỷ cao. Ngược lại bãi chôn lấp từ 10 năm trở đi thì các chất hữu cơ trong đó chủ yếu là các chất trơ, khó sinh huỷ như axit humic, fulvic, tannin, lignin và amoni với hàm lượng rất cao.
Nồng độ các hợp chất hữu cơ đối với các bãi chôn lấp rác khoảng 2 năm đầu có nồng độ BOD (nhu cầu oxy hóa sinh học) trung bình lên tới khoảng 10.000mg/ l, COD (nhu cầu oxy hoá hoá học) khoảng 18.000mg/ l. Ngoài ra, Nitơ trung bình khoảng 500mg/l.
Mùi hôi thối từ Bãi rác Đa Phước có thể gây tử vong - ảnh 2
Bãi rác Đa Phước nằm trên diện tích 128 ha, tổng vốn đầu tư hơn 107 triệu USD, hoạt động trong 24 năm. Ảnh: Google Earth
Các chất ô nhiễm từ rác chảy vào tầng đất dưới bãi chôn lấp. Mặc dù về tiêu chuẩn thiết kế bãi chôn lấp hợp vệ sinh có các lớp bảo vệ, chống thấm, nhưng quá trình chôn lấp xảy ra rách màng hoặc lão hóa của màng cũng làm cho chất ô nhiễm thấm vào nước ngầm, lan truyền từ vùng này sang vùng khác.
"Hiện nay việc khai thác nước ngầm cho mục đích sử dụng rất hạn chế, tiến tới không sử dụng nước ngầm mà thay vào đó là các nguồn nước khác tốt hơn. Tuy nhiên, vì một lý do nào đó buộc phải dùng nước ngầm cho mục đích sinh hoạt thì khi uống vào sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người. Các hợp chất hữu cơ còn lại sau khi được khử trùng sẽ kết hợp với clo (dùng để khử trùng nước), hình thành các hợp chất hữu cơ gây độc con người. Nồng độ nitrat, nitrit trong môi trường nước nếu uống vào sẽ gây ra các bệnh thiếu máu, xanh sao, vàng vọt,..., Trẻ con uống nước nhiều nitrat có thể ảnh hưởng đến máu (chứng methaemoglobinaemia). Theo quy định của WHO, nitrat trong nước uống không quá 10mg/l" - Thạc sĩ Dương Thị Thành nêu ý kiến.
Ngoài ra, chất rắn lơ lửng có trong nước rỉ rác không được xử lý chảy ra các dòng kênh, rạch,... gây hiện tượng cản ánh sáng vào nước, hạn chế sự phát triển của thuỷ thực vật sống trong đó. Hậu quả kéo theo là làm giảm nguồn thức ăn của thuỷ động vật, đồng thời làm giảm nồng độ oxy hoà tan trong nước do quá trình quang hợp của thực vật bị hạn chế, gây khó khăn cho hoạt động của động vật thuỷ sinh. Nồng độ oxy hòa tan dưới 50% bão hòa có khả năng gây ảnh hưởng tới sự phát triển của tôm, cá.
Đối với hàm lượng Nitơ thải ra quá cao từ nước rỉ rác sẽ dẫn đến tình trạng phú dưỡng hóa - một tình trạng làm ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Khi sự phát triển bùng nổ các loài tảo dẫn đến sự suy giảm các chất dinh dưỡng trong môi trường nước không đáp ứng được nhu cầu quần thể tảo dẫn đến các loài tảo chết hàng loạt. Sau đó sự phân huỷ tảo này lại hấp thụ rất nhiều oxy dẫn đến tình trạng kiệt oxy nguồn nước... Ngoài ra, các loài tảo nổi trên mặt nước tạo thành lớp màng khiến cho bên dưới không có ánh sáng. Quá trình quang hợp của các thực vật tầng dưới bị ngưng trệ. Tất cả các hiện tượng trên gây ảnh hưởng xấu tới chất lượng nước, ảnh hưởng tới phát triển thuỷ sản, du lịch và cấp nước.

Ăn cá nhiễm độc có nguy cơ mắc ung thư, đột biến

Nhóm nguy cơ đối với các chất ô nhiễm từ rác tồn đọng lớn nhất là các hợp chất kim loại nặng như chì, thủy ngân, cadmi, niken,... Các chất này tích lũy trong chất béo của các loài động vật có xương sống như cá, hoặc trong gan, một phần trong thịt cá sẽ ảnh hướng đến người tiêu dùng. Các kim loại này ảnh hưởng sức khỏe con người ngay ở nồng độ thấp, gây ra các bệnh về đột biến, thay đổi cấu trúc của gen, đột biến nhiễm sắc thể, hoặc ung thư.

Chì có độc tính ñối với não và có thể gây chết người nếu bị nhiễm độc nặng. Chì có khả năng tích lũy lâu dài trong cơ thể. Thuỷ ngân vô cơ, hữu cơ đều cực độc đối với con người và thuỷ sinh. Nồng độ cho phép của WHO đối với thuỷ ngân trong nước uống là 1µg/l. Tiêu chuẩn nước nuôi cá của một số quốc gia chỉ cho phép nồng độ thuỷ ngân dưới 0,5µg/l.

Ngoài ra, mùi hôi thối ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, gây ra các bệnh về đường hô hấp. Khi hít phải mùi hôi thối sẽ khiến cơ thể tăng quá trình tiết nhày trong hệ thống hô hấp, các chất ô nhiễm bám vào chất nhày, kích thích quá trình dị ứng. Ngoài ra, con người khi ngửi mùi hôi thối trong thời gian dài sẽ ảnh hưởng lớn đến tâm lý, tác động lên các vấn đề xã hội.


Ý kiến bạn đọc

Kéo xuống để xem tin tiếp theo