Ngày Nay số 258

NGAYNAY.VN NHỊPSỐNG 27 chúng có điều kiện thể hiện lòng hiếu thảo, sự biết ơn, tri ânđối với ôngbà, chamẹ. Đây làdịpchúnghiểugốc tích, biết ơn về huyết thống, cội nguồn. Một điều rất quan trọng nữa mà phụ huynh cần phải dạy con vềTết cổ truyền đó là biết chúc Tết. Phong tục chúc Tết cũng là một nét đẹp văn hóa, thể hiện tinh thần“Uống nước nhớ nguồn”của dân tộc Việt Nam. Cha mẹ hãy tranh thủ dạy con một số câu chúc Tết để chúng có thể bày tỏ với họ. Ngoài ra, còn rất nhiều phong tục khác mà ông bà, cha mẹ có thể dạy hoặc kể cho con cháu nghe như ngày tảo mộ, sự tích ông Công ông Táo lên chầu trời, những nghi lễ, những thói quen sinh hoạt ngày Tết truyền thống của gia đình hay cách ứng xử với người xung quanh trong ngày Tết… Và để giúp trẻ hiểu hơn về ý nghĩa của từng phong tục thì cha mẹ nên cùng con lập ra một lịch biểu về từng hoạt độngcógắnvới phong tục ấy. Ví như lịch đi chúc Tết chẳng hạn, thì cha mẹ nên đưa ra lịch trình cụ thể là ngàymùng 1, cả gia đình sẽ đi chúc Tết nhà ai, vì sao lại phải đến chúc Tết ở nhà đó mà không phải ở nhà khác. Rồi dạy con cách chúc Tết sao cho phải phép, đúng lễ nghĩa… “Quan trọng nhất là làm đến đâu, ông bà, cha mẹ phải phân tích được ý nghĩa của những việc làm đó để cho con hiểu. Và điều này phải làm đều đặn, lặp đi lặp lại vài năm thì con mới thấm, mới hiểu được nhiều về văn hóa ngày Tết truyền thống. Những việc làm này tưởng như nhỏ bé, đơn giản nhưng lại giúp trẻ hiểu sâu hơn về Tết”, TS Thúy nhấnmạnh. Để trẻ được trải nghiệm Tết PGS.TS Trần Thành Nam (Chủ nhiệm khoa các Khoa học Giáo dục, Trường ĐHGiáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết, hiện nay, trong xã hội hiện đại, việc giáo dục giá trị và hành vi ứng xử của giới trẻ đang bị phê phán là quá cứng nhắc và hạn hẹp bởi chúng bị giới hạn trong hai thứ đó là 4 bức tường và 8 tiếng. “Điều đó có nghĩa là, trẻ đang bị giới hạn trong 4 bức tường của lớp học và 8 tiếng hoạt động ở trường. Chưa kể đến nội dung giáo dục giá trị và hành vi ứng xử còn bị giới hạn trong chương trình sách giáo khoa. Dường như chưa có nhiều sự kết nối giữa kiến thứcnhà trườngvà cuộc sống. Sự tiếpnối vàphối hợpcácbài học ngoài không gian lớp học chưa được gia đình và phụ huynh chú ý nhiều”, TS Nam nhấnmạnh. Trong bối cảnh như vậy, cha mẹ cần tận dụng những khoảng thời gian ý nghĩa như dịp nghỉ Tết cổ truyền để giáo dục giá trị và hành vi ứng xử cho trẻ. Cần thay đổi quan niệm xưa cũ là cứ học để biết đã rồi mới cho làm. Với Tết, cha mẹ cần tạo điều kiện để con trẻ được làm, được trải nghiệm trước qua đó chú tâm và tự ngấm những giá trị của Tết truyền thống. Theo TS Nam, cha mẹ cần chú ý tổ chức cho con có thể tham gia cùng vào các hoạt độnggói bánhchưng, sắpxếp mâm ngũ quả, viết lời chúc tốt đẹpđể gửi đếnngười khác hay trao cho con trẻ những cơ hội để được tự tay giúp bốmẹ một số công việc vừa sức. Chẳng hạn, vào những ngày cuối năm, gia đình thường dọn dẹp nhà cửa một cách gọn gàng, sạch sẽ và trang trí để đón Tết. Cha mẹ hãy hướng dẫn con cùng phụ giúp mình, bắt đầu từ những việcnhỏnhưdọndẹpđồchơi, gấp quần áo, quét nhà… Cùng chung tay quét nhà, lau cửa với cha mẹ là cách tự nhiên và gầngũi nhất giúp trẻ có ý thức hơn về trách nhiệm bản thân với gia đình. Hay đơn giản việc cha mẹ chỉ cho chúng biết cách bày mâm ngũ quả, cách thờ tự nhang khói bàn thờ gia tiên, đi lễ chùa...Từ đó, trẻ có ý thức về cội nguồn, giữ gìn nét đẹp văn hóa tâm linh, tín ngưỡng. “Dẫu chưa thật sâu sắc, song trẻ cũng đã biết so sánh với bạn bè, biết quan tâm về gia cảnh của mình sau một năm làm ăn được, mất. Điều này sẽ giúp trẻ có sự đồng cảm và yêu thương cha mẹ mình hơn”, TS Nam phân tích. Việc để trẻ biết thêm về phong tục, tập quán, văn hóa lễ hội của dân tộc, như các món ăn ngày tết, tục xông đất, tục lì xì mừng tuổi, đặc trưng chợ tết, vẻ đẹp của chợ hoa, ý nghĩa của các trò chơi, nét đẹp của các lễ hội dân gian cũng sẽ là cơ hội giúp trẻ hiểu biết về văn hóa dân tộc. Đồng thời, Tết là dịp trẻ ý thức về thời gian, ý thức về tuổi tác của ông bà, cha mẹ. Và trẻ cũng sẽ tự ý thức về sự trưởng thành bản thân, cảm thấy có trách nhiệm với bản thânmình và gia đình hơn. Những tổng kết của năm cũ, những hoạch định cho nămmới trong công việc làm ăn của cha mẹ hoặc cha mẹ đặt ra cho trẻ, sẽ giúp trẻ có phương hướng và quyết tâm phấn đấu tốt hơn cho một nămsắp tới. Trẻ nên ứng xử như thế nào với tiền lì xì? Bàn về tục lì xì đầu năm mới ở trẻ, TS Nam cho rằng, mừng tuổi hay lì xì đầu năm là tập tụcđẹp, được lưu truyền từ nhiều đời nay mỗi dịp Tết đến Xuân về. Tuy nhiên, hiện nay phong tục này ít nhiều đã bị biến tướng, méo mó vì mục đích cá nhân, mà lỗi là do người lớn. Không ít trẻ em hiện nay chỉ biết được lì xì là sẽ có tiền, mà không hiểu hết ý nghĩa sâu xa của phong tục đẹp đẽ này. Chính vì thế, nhiều trẻbắt đầu có nhận thức sai lệch về lì xì, trở nên thực dụng khi chê bai nhữngngười lì xì ít tiền. Do vậy, vai trò giáo dục của cha mẹ là rất quan trọng. Phụhuynhnêndạy convề ý nghĩa của tục lì xì đầu năm. Lì xì đầu năm là để cầu mong cho trẻ nhỏ được khỏe mạnh, học hành thông minh, có chí hướng vươn lên và mang đến sự may mắn. “Vì thế, dạy trẻ biết mỉm cười và nói lời cảm ơn khi được người lớn lì xì. Nếu conquên, chamẹhãygợi ý cho trẻ nhớ. Nên tránh việc chê bai ít nhiều, xé bỏ bao lì xì trước mặt khách, hay giành giật bao lì xì… Chỉ những điều đơn giản như vậy, nhưng cũng giúp cho con trưởng thành hơn”, TS Namnói. Cha mẹ cũng có thể suy nghĩ đếnnhữngdạng lì xì thật độc đáo, ý nghĩa mà không quá gắn với tiền để nhân cơ hội giáo dục cho trẻ về ý nghĩa chúc nhau may mắn, chúc ông bà sống khỏe trong phong tục lì xì.Thay vì lì xì tiền, bố mẹ có thể lì xì sách, lì xì những phần thưởng vật chất mà con thíchhay nhữngphần thưởng tinh thần. “Hãy để Tết đến với trẻ một cách tự nhiên và gần gũi nhất, chứ không chỉ đơn giản là thời điểm được nghỉ học, được mặc quần áo đẹp hay nhận phong bao lì xì. Ý nghĩa lớn nhất của Tết đối với trẻ là đemđến cho chúng niềmvui, sự lạc quan, điềumà dân gian thườnghaynói“vui nhưTết”là có ý dành cho chúng”, TS Nam nhấnmạnh. n Hãy cho trẻ có cơhội được trải nghiệmnhữngphong tục ngàyTết. Phong tục ngàyTết giúp trẻhiểubiết về vănhóadân tộc. Ý nghĩa lớn nhất của Tết đối với trẻ là đem đến cho chúng niềm vui, sự lạc quan, điều mà dân gian thường hay nói “vui như Tết” là có ý dành cho chúng”. PGS.TS Trần Thành Nam