Ngày Nay số 258

NGAYNAY.VN VĂNHÓA 51 sân khấu Việt Nam ghi nhận một đêmdiễn vô tiền khoáng hậu: Vở tuồng kinh điển nhất của nghệ thuật Việt Nam - Sơn Hậu đã được trình diễn tại một sân khấu bất ngờ độc đáo nhất: Sân đất của khu tập thểVănChương -Một khu tập thể rất cũ tại quận Đống Đa, Hà Nội. Đạo diễn vở Sơn Hậu hiện đại này là Hà Nguyên Long, cùng với đạo diễn âm nhạc Nguyễn Quốc Hoàng người đồng thời là nhà sản xuất âm nhạc của vở diễn. Hoàng Anh, sau khi tốt nghiệp Đại học VHNT Quân đội đã đi một vòng 13 nước Đông Nam Á để tìm kiếm những nguồn cảmhứng từ các nền âmnhạc truyền thống lân cận và đặc biệt là các kinh nghiệm tổ chức biểu diễn kết hợp nghệ thuật dân tộc truyền thống với các kỹ thuật âm thanh, ánh sáng và đặc biệt là cách sắp xếp sân khấu hiện đại. Và Sơn Hậu phiên bản “Văn Chương 2020”ra đời. Dựng hình hài tương lai cho quá khứ Vở Sơn Hậu cổ điển dài hơn 3 tiếng. Hà Nguyên Long dàn dựng lại chỉ với 55 phút, với 5 phân đoạn tiêu biểu. Dàn trống trận, kèn bóp hoà quyện với keyboard, kèn Cor và các âm thanh điện tử khác. Các nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú từ Nhà hát tuồng vẫn hát Nam ai, Nam xuân, vẫn diễn lời tuồng cũ, tiết tấu vẫn rất chậm, nhưng lại được đẩy nhanh nhờ cắt hết các cảnh phụ, và nối kết rất chặt bởi hai vũ công hiện đại trong vai linh hồn của hai nhân vật được sáng tạo từ Sơn Hậu nguyên bản: Triệu Khắc Thường và Khương Linh Năm2018HoàngAnh là founder và giámđốc sáng tạo tại cultureagencyThe FLYONDUST Sauhành trìnhquanhĐôngNamÁtiếp cậnvà tìmhiểucác khônggianvănhóa củacácnước trongkhuvực, HoàngAnh trởvềViệtNamvà tiếp tụcphát triển dựánLENNGANvới nội dungkiến tạo tương lai của truyền thống. Thựchiệndựánâmnhạcvềđànbầuvới trườngĐạiHọcâmnhạcvàsânkhấu HamburgcủaĐức,nhằmgiới thiệunhạc cụdântộcvàvănhóaViệtNam. Màn: ThứPhisinhcon. NSNDHồng KhiêmtrongvaiThứPhi. Thuỷ, NSƯT Đặng BáTài. NSNDNguyễnVănThuỷ trong vaiTạÔnĐình. Màn ÔnĐìnhChémTá . NSNDNguyễnVănThuỷ - vaiTạ ÔnĐình . NSUT Đặng BáTài - vai Khương LinhTá. Mànkết - Hiện thân của Khương Linh tá từmột không- thời giankhác - lạc về trong bối cảnh của vở diễn, gặpbản thể củamình trongquá khứ. Trước buổi diễn. Từ trái sang: Giámđốc Nghệ thuật Hà Nguyên Long, Giámđốc sản xuấtTrầnTiếnDũng. Tá, quần jeans, áo pull đen, thể hiện các vũ điệu hiện đại, linh hồn là một bản thể khác của hai nhân vật cổ điển cứ thế trôi đi trong không gian tuồng xưa tích cũ một cách hoà quyện, êm thấm mà vẫn độc lập, đầy tính lắp ghép hiện đại, giúp người xem ý thức được các chiều thời gian một cách thú vị. Hoàng Anh nói: Trong một talk show ở London do Hội đồng Anh tổ chức, trước rất nhiều nhà hoạt độngnghệ thuật trẻ đến từ nhiều nước, tôi đã từng trả lời khi đuợc hỏi: Bản sắc dân tộc của nghệ thuậtViệt Nam là gì? Theo tôi, đó là sự tồn tại độc lập một cách bình thản bên cạnh các thang giá trị khác. Ví dụ bạn thắc mắc sao nhạc truyền thống Việt Nam chỉ được ký âm bằng ngũ cung - 5 nốt, và cho rằng nó sẽ kém biểu cảm so với hệ thống ký tự phương tây 7 nốt. Nhưng chúng ta thì cần phải tự hiểu ngũ cung không chỉ là 5 nốt nhạc, nó còn là biểu tượng của ngũ hành trong triết học phương Đông. Nó là một hệ giá trị khác. Cũng với tâm thế ấy, khi làm nhạc cho Sơn Hậu, tôi chú trọng đến chất tinh tế và sang trọng của tuồng cổ - triệt để khai thác nó để nâng hiệu quả của dàn nhạc hiện đại. Chúng ta thật may mắn có Tuồng. Tuồng Việt Nam vừa có chất Opera, vừa đậm chất Jazz. Khai thác thật đúng, bật ra được hết những cái đó, sẽ có khán giả trẻ. Long chia sẻmột cách khá quyết liệt: Thế hệ chúng tôi là thế hệ đứt gãy: Hoàn toàn đánh mất truyền thống, lớn lênvới Popvàphimtruyền, lạc giữamê trận văn hoá phương Tây với đầy tự ti mặc cảm của những đứa trẻ mất gốc. Và chúng tôi nghĩ giờ này, những đứa trẻđóđã thấmđủmónăn tinh thần từ các nền văn hoá khác để có thể quay về tìm kiếm bản sắc của chính mình, thế hệmình, dân tộcmình. Nghệ thuật Tuồng là giao điểm đầu tiên được bởi với Long,Tuồng (hayHát bội theo cách gọi của đồng bào miền Trung vàmiềnNamViệt Nam) có lẽ là bộ môn nghệ thuật biểu diễn có tính tổng hợp cao nhất trong các loại hình nghệ thuật cổ truyền của dân tộc so với Chèo, Ca trù, Lên đồng hay hát Chầu văn... Một tác phẩm Tuồng hoàn chỉnh có sự kết hợp thống nhất của âm nhạc, thơ văn, vũ đạo, phục trang, hóa trang, thiết kế sân khấu, dựa trên tính ước lệ và tính tượng trưng. Nghệ thuật Tuồng giống như một tài nguyên phong phú các yếu tố nghệ thuật, vừa có tính kinh điển, vừa tiềm ẩn nhiều khảnăngsáng tạovà tíchhợp. Năm 2019, Long thành lập XplusX STUDIO tại Paris với mong muốn phục hưng và giới thiệu nghệ thuật biểu diễn sân khấu cổ truyền của Việt Nam nói chung và Tuồng nói riêng trên bản đồ nghệ thuật quốc tế, đồng thời hi vọng góp phần bắc những cây cầu văn hoá nối Việt Nam với bè bạn. n