Ngày Nay số 269

NGAYNAY.VN 9 CHUYÊNĐỀ: QUANTÂMCONTRẺ Số269 - ThứNăm, ngày 8/4/2021 thể cứu được cháu bé”- TS Đỗ Minh Loan bày tỏ tiếc nuối. TS.BS Ngô Anh Vinh chia sẻ, tình trạng bạo lực học đường có thể khiến trẻ có những ảnh hưởng lâu dài và hằn sâu vào tâm lý. Đối với bé gái ở trên, khi đi học trở lại, nếu tình trạng bạo lực vẫn tiếp diễn thì có thể trẻ lại tiếp tục có hành vi tự sát và hậu quả có thể cònđau lònghơn... Dẫn chứng về kết quả khảo sát do BV Nhi Trung ương thực hiện năm 2019 với 834 học sinh tại Hà Nội và 726 học sinh tại Hưng Yên, TS Đỗ Minh Loan nhận định:“Chúng tôi đánh giá, ở các khu đô thị lớn, tỷ lệ rối loạn tâm thần có vẻ có xu hướng cao hơn ở tỉnh, thành khác.Trẻnữ tỷ lệ lo âu trầm cảm, sang chấn tâm lý cao hơn so với trẻ nam. Trẻ trong gia đình có mâu thuẫn, tỷ lệ rối loạncaohơnsovới các em trong gia đình có sự hòa hợp”. Kết quả khảo sát này cho thấy, thấy tỷ lệ trầm cảm với các mức độ khác nhau ở Hà Nội là 31,3% và Hưng Yên là 18,6%; Tỷ lệ lo âu tại HàNội là 42,6% và Hưng Yên là 36,5%; Tỷ lệ trẻ stress tại Hà Nội là 38,8% và Hưng Yên là 21,8%. Làm sao gỡ “nút thắt” cho rối loạn tuổi học đường? Các chuyên gia tâm lý cho biết, trẻ em là đối tượng phát triển tâm sinh lý chưa hoàn thiện nên rất dễ gặp rối loạn tuổi học đường. Nếu không phát hiện sớm, can thiệp sớm đúng cách sẽ để lại hậu quả vô cùng to lớn, học hành sút kém, rối loạn hành vi và rối loạn về tâm thần. Muốn vậy đòi hỏi các bác sĩ y khoa phải có kiến thức về tâm lý, tâm thần của trẻ em và đặc biệt là ở lứa tuổi học đường để can thiệp cho các em. Hiện được bài hoặc bị điểm kém thì cả lớp lại trêu chọc khiến em càng chán nản, tự ti và sợ đến lớp. Nghĩ đến việc đi học, em luôn lo lắng, sợ hãi và cảm thấy không ai hiểu và giúp đỡ mình. Dần dần, em không muốn giao tiếp với ai, thậm chí cả bố mẹ hay anh chị em. Khi về nhà, bé gái này không ăn cùng gia đình mà lặng lẽ sinh hoạt một mình. Em cảm thấy cuộc sống xung quanh đối với mình như là cực hình, địa ngục, em muốn được giải thoát khỏi cảm giác đầy căng thẳng và sợ hãi này. Và rồi, đỉnhđiểmđến, emquyết định giải thoátmìnhkhỏi trạng thái sợhãi triềnmiênấy bằng cách mua hai gói thuốc trừ sâu về uống. Trước khi uống, em nhắn tin cho vài người bạn thân tâm sự về suy nghĩ của mình. Rất may vụ việc được giađìnhphát hiện sớmvàđưa emđi cấp cứu kịp thời nên bé đã được cứu sống. Một trườnghợp khác kém may mắn hơn là bé gái 12 tuổi tìm đến cái chết khi bị cô giáo phê bình trên lớp vì nói chuyện riêng. Cho rằng mình không làmđiều này nhưng về nhà bé không nhận được sự cảmthông từgia đìnhmà còn bị cả nhà mắng mỏ, bắt viết bản kiểm điểm. Gia đình vốn có bất hòa từ lâu đã khiến bé buồnchán, nay thêmsựviệcở lớp bé cảm thấy không ai tin, hiểu mình nên cô bé im lặng tìm cách thắt cổ tự sát. “Bé gái đượcđưađếnbệnhviện trong trạng thái phải thở ô-xy và đã quá muộn, chúng tôi không người lớn tưởng nay, một số trường học đã có Phòng tham vấn tâm lý học đường với các cán bộ tâm lý có khả năng hỗ trợ các vấn đề tâm lý không quá phức tạp, giúp các em học sinh được tiếp cận với các chương trình phòng ngừa sớm và ngay tại trường học. TS Đỗ Minh Loan thông tin thêm, có khoảng 62%- 71% học sinh mong muốn có chuyên gia tư vấn trong trường học. Các mạng lưới tâmlýhọcđườngđượckết nối với các cơ sở y tế. Tuy nhiên, việc này chưa được triển khai đồng đều tại các trường học, sự gắn kết vẫn còn lỏng lẻo. Nhiều bậc phụ huynh cũng coi những biến đổi tâm lý của trẻ em nhiều khi là do phản ứng thái quá vì căng thẳng hoặc cho rằng đó là tâm lý tuổi dậy thì, đến khi trẻ có những phản ứng gây nguy hiểm cho tính mạng thì can thiệp quá muộn. Việc phát hiện, điều trị giúp các emvượt qua những rối loạn đòi hỏi sự quan tâm sát sao của các bậc phụ huynh. Vì vậy, cha mẹ cần cần phải đặt mình vào vị trí của trẻ chứ không phải đặt suy nghĩ của người lớn lên trẻ em. Giai đoạn dậy thì của trẻ được tính từ 10-19 tuổi và được chia làm 3 giai đoạn: từ 10-14 tuổi; từ 14-16 tuổi; 16- 19 tuổi. Mỗi giai đoạn lại có một sự thay đổi về tâm sinh lý khác nhau. Để nhận biết con đang bắt đầu bước vào giai đoạn dậy thì, điều đầu tiên bố mẹ cần chú ý đến là sự phát triển về thể chất. Trong giai đoạn dậy thì, dưới tác động của các hormone tăng trưởng và hormone sinh dục, cơ thể trẻ sẽ phát triển mạnh mẽ cả về chiều cao và cân nặng. Đồng thời xuất hiện các đặc tính sinh dục thứ phát tạo ra sự khác biệt về vóc dáng cơ thể giữa trẻ namvà trẻ nữ. Cùng với sự thay đổi về cơ thể thì tâm lý của trẻ cũng thay đổi. Từ một đứa trẻ phụ thuộc hoàn toàn vào bố mẹ, ở tuổi dậy thì trẻ thể hiện tính tự chủ trong suy nghĩ và hành động, trẻ quan tâm đến hình ảnh cơ thể, dễ lo lắng buồn rầu về nhược điểm của cơ thể (10-13 tuổi). Ở giai đoạn từ 14-16 tuổi, trẻ dành nhiều thời gian để làm cho mình đẹp hơn và hấp dẫn hơn. Trẻ bắt đầu chơi với những nhóm bạn khác giới, bắt đầu có quan hệ lãng mạn, hẹn hò và thử nghiệm tình dục. Cũng từ đó những mâu thuẫn của trẻ với cha mẹ ngày càng gay gắt và lên đến đỉnh điểm do ngày càng ít quan tâm đến gia đình và dành nhiều thời gian với bạn bè hơn. Từ 17-19 tuổi là giai đoạn tích lũy nhanh và mạnh các kinh nghiệm, kỹ năng sống và khả năng tư duy, phân tích những tình huống ngày một phát triển. Đặc biệt trẻ đề cao giá trị bản thân nên dễ dẫn đến hành vi, nguy cơ tự tử, trầmcảm, nghiện thuốc… Với tất cả những thay đổi vềmặt tâmlý trên, bác sĩMinh Loan cho rằng ở giai đoạn này mỗi người mẹ ngoài trách nhiệm chăm sóc, bảo ban… thì cần là một người bạn của con, nắm bắt thay đổi về tâm lý của con từ đó để chia sẻ, đồng cảm và hướng những suy nghĩ của con sao cho tích cực nhất. n Ảnhminhhọa. Chúng tôi đánh giá, ở các khu đô thị lớn, tỷ lệ rối loạn tâm thần có vẻ có xu hướng cao hơn ở tỉnh, thành khác. Trẻ nữ tỷ lệ lo âu trầm cảm, sang chấn tâm lý cao hơn so với trẻ nam. Trẻ trong gia đình có mâu thuẫn, tỷ lệ rối loạn cao hơn so với các em trong gia đình có sự hòa hợp”. TS Đỗ Minh Loan