Ngày Nay số 271

NGAYNAY.VN TIÊUĐIỂM Số271 - ThứNăm, ngày22/4/2021 12 Ở nhiều quốc gia trên thế giới, một người làm ghost- writing – chấp bút, thường không để tên ở đâu trong tác phẩm của mình. Người ủy thác và thuê viết sẽ ký tên, sở hữu bản quyền, họ có quyền sửa đổi hoặc xuất bản lại tác phẩm theo bất kỳ cách nào. Người chấp bút thậm chí phải tuyệt mật việc này. Tại Việt Nam, một số tác phẩm nổi tiếng như cuốn tự truyện“Phút 89”của cầu thủ Lê Công Vinh, “Vàng anh và Phượng hoàng” của ca sĩ Hoàng Thùy Linh cũng do một người chấp bút. Nhu cầu thuê viết ngày càng cao. Thậm chí, một trường đại học tại bang California của Hoa Kỳ đã đề xuất dạy một chương trình chuyên nghiệp về ghost- writing. Ở Việt Nam, đây là một công việc khá mới mẻ. Khách hàng không chỉ trả tiền Linh Phan, 34 tuổi, là một freelance-writer (Người làm nghề viết tự do) với hơn 15 năm kinh nghiệm viết lách. Linh là tác giả của 5 đầu sách, dịch giả của 2 đầu sách về chủ đề làm cha mẹ, viết lách, truyền thông. Cô đã chấp bút cho 6 cuốn sách và 3 trang cá nhân trênmạng xã hội. Trong quá trình tiếp xúc khách hàng, Linh Phan nhận thấy nhiều người có câu chuyện thú vị, có thể dùng để xây dựng thương hiệu cá nhân. Nhưng họ không biết kể như thế nào. Linh bắt đầu chấp bút bằng việc viết hộ câuchuyện trên trangcánhân Facebook, Blog…của họ. Khi Linh đã xuất bản được 2 cuốn sách, một người đào tạo về kinh doanh dành cho phụ nữ đã ngỏ ý muốn Linh chấp bút cho sách củamình. “Lần đầu tiên nhận lời chắp bút cho một cuốn sách, thực ra tôi cũng chưa hiểu rõ tính chất. Thành ra, cuốn sách đầu tiên tôi không chỉ viết hộ mà còn là nghĩ hộ luôn vì khách chẳng có ý tưởng gì cả. Gần như mình là người đề xuất ý tưởng, triển khai nhưng cuối cùng họ được ghi danh. Trong khi tính chất của ghost- writing phải là người thuê mình có ý tưởng, cung cấp ý tưởng, nội dung và tham gia vào quá trình hoàn thiện tác phẩm chứ không phải để người chấp bút tự bơi, tự lặn một mình”, Linh chia sẻ. Linh hoàn thành cuốn sách chấp bút đầu tiên có dung lượng 65.000 chữ, thu về 45 triệu đồng. Mức thù lao caohơn sovới nhuậnbút sách mà chính cô từng xuất bản. “Lúc mới vào nghề, tôi thấycôngsứcmìnhbỏrachưa xứng đáng, vì mình không được phép tiết lộmình đã viết cuốn sách đó. Một phần là vì mình tự làm từ đầu đến cuối mà không có sự đóng góp chất xám của khách hàng”, Linh cho biết. Theo Linh Phan, thách thức lớn nhất của một ghost-writer là việc thấu hiểu khách hàng. Khi chấp bút, không chỉ đơn thuần là viết ra nội dung hay ý tưởng, mà phải thể hiện được tư duy, cái “tầm” của khách hàng thông qua nội dung đó. Linh đặt mình vào trong vai trò, trách nhiệm của khách hàng để viết. Đôi khi viết được nội dung nhưng không thể hiện được thần thái của khách hàng thì cũng không phải chấp bút hiệu quả. Nếu khách hàng là người nhất quán, có ý tưởng, định hướng rõ ràng thì việc của người chấp bút sẽ suôn sẻ. Có những khách hàng nay thích thế này, mai lại đổi ý, không có ý tưởng hay trải nghiệm đặc biệt thì những gì viết ra chỉ là bịa đặt hoặc lý thuyết suông. Để khắc phục Linh thường xuyên đặt câu hỏi để khai thác thông tin từ “CÂY VIẾT MA” ĐỨNG SAU Ghostwriter – Người chấp bút, hay còn được gọi là “cây viết ma”. Ẩn danh, nhưng họ thường được trả mức thù lao cao hơn cả tác phẩm tự xuất bản. TrầnMinh (tức Bìnhbồngbột) người chấpbút cuốn tự truyện củaHoàngThùy Linh. QUANG TRƯỜNG TheoLinhPhan, thách thức lớn nhất củamột ghost-writer làviệc thấuhiểukháchhàng. Khi chấpbút, khôngchỉ đơn thuần làviết ranội dunghayý tưởng,màphải thểhiện được tưduy, cái “tầm” củakhách hàng thôngquanội dungđó.