Số349 - ThứNăm, ngày2/11/2023 Có rất ít nghiên cứu khoa học về sự nóng lên toàn cầu đang xâm chiếm sông Mississippi như thế nào và thậm chí còn ít nghiên cứu hơn về hiện tượng xâm nhập mặn từ Vịnh Mexico. Khoảng trống xuất hiện khi biến đổi khí hậu đe dọa làm biến đổi con sông dài thứ hai ở Bắc Mỹ do lũ lụt dữ dội, nước biển dâng và hạn hán kéo dài, gây ra những ảnh hưởng đặc biệt đến người dân sống ở hơn 100 thành phố và thị trấn nép mình dọc theo bờ sông. Các nhà khoa học thừa nhận rằng những hiểu biết còn thiếu sót về tác động của nhiệt độ tăng trên dòng sông đã khiếnhọphải tìmkiếmcâu trả lời vềvùngnướcmặnđang dần di chuyển ngược dòng về phía New Orleans, nơi nó có thểgâynguyhiểmchonguồn cung cấp nước ngọt của người dân. Hạn hán dự kiến sẽ gia tăng thường xuyên và dữ dội hơn trên khắp nước Mỹ, có nghĩa là những đợt khô hạn có thể xảy ra thường xuyên hơn. Các đợt mưa lớn cũng đang gia tăng, có khả năng làm tăng nguy cơ lũ lụt và ngănnướcmặnxâmnhậpvào kênh. Hiện vẫn chưa rõ yếu tố nào có thể có ảnh hưởng lớn hơn. Mực nước biển cũng đang tăng nhanh dọc theo Bờ Vịnh. Các nhà khoa học cho biết điều đó có thể làm tăng nguy cơ xâm nhập mặn trên sông nhưng họ không chắc chắn là bao nhiêu. Và còn rất nhiều yếu tố con người khác cần xem xét. Sông Mississippi là một trong những con sông được thiết kế kỹ thuật nghiêm ngặt nhất trên thế giới cũng như tại quốc gia nó chảy qua với các đập, đê, hồ chứa và hoạt động nạo vét thường xuyên. Những hoạt động này có thể ảnh hưởng đến dòng chảy của sông, gây khó khăn cho việc phân tích ảnh hưởng của biếnđổi khí hậu so với các yếu tố khác. Đây là năm thứ hai khác có thể ảnh hưởng đến tình trạng xâm nhập mặn trong tương lai. Nạo vét, xây dựng đập và hồ chứa nước cũng như các hoạt động khác của con người trên sông là một yếu tố. Người Mỹ đã thiết kế một cách ngoạn mục sông Mississippi để kiểm soát lũ lụt và tăng cường khả năng đi lại. Nhân lực thường xuyên nạo vét sông để sà lan có thể lưu thông đường thủy. Thế nhưng việc đào sâu kênh rõ ràng khiến mọi thứ dễ bị tổn thương hơn nhiều, có thể làm tăng tình trạng xâm nhập mặn. Mực nước biển cũngđang tăng nhanh dọc theo BờVịnh, nhanh hơn gấp ba lần so với mức trung bình toàn cầu. Đồng thời, đất liền đang dần chìm xuống biển. Quá trình sụt lún này có nhiều nguyên nhân khác nhau, một số do tự nhiên vàmột sốdohoạt động của con người, như khai thác nước ngầm. Sự kết hợp giữa nước biển dâng và sụt lún có thể làm tăng nguy cơ xâm nhậpmặn. n liên tiếp nước mặn tràn vào sôngvà là lần thứ tưkể từnăm 1999. “Vẫn còn là một câu hỏi mở về điều gì sẽ xảy ra trong tương lai của sông Mississippi và mức độ mà các xu hướng mà chúng ta thấy trong vài năm qua là kết quả của biến đổi khí hậu”, Samuel Muñoz - chuyên gia thủy văn tại Đại học Đông Bắc cho biết. Hạn hán kéo dài trên lưu vực sông Mississippi là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng hạn hán năm nay, làm suy yếu dòng chảy của sông và khiến mực nước đạt mức thấp kỷ lục ở một số khu vực. Dòng chảy mạnhmẽ của sông Mississippi ngăn không chonhiềunướcmặn thấmlên thượng nguồn trong những năm bình thường, ngay cả khi Vịnh Mexico áp sát miệng nó. Tình huống tương tự cũng xảy ra vào năm 2022, khi mực nước ở một số đoạn sông - bao gồm cả Memphis, một trung tâm vận chuyển quan trọng - giảm xuống một số mức thấp nhất từng được quan sát thấy. Samuel Muñoz và các nhà nghiên cứu khác đã xuất bản một bài báo khoa học vào đầu năm nay trình bày kết quả của một mô hình duy nhất cho thấy dòng chảy nhìn chung sẽ tăng lên khi khí hậu ấm lên, làm tăng khả năng xảy ra lũ lụt. Một nghiên cứu khác, được công bố năm ngoái bởi các nhà nghiên cứu từ Quân đoàn, đã khám phá các mô phỏng từ một bộ gồm 16 mô hình. Hầu hết các dự báo cho thấy dòng chảy mạnh hơn khi khí hậu ấm lên, mặc dù nghiên cứu lưu ý rằng một số mô hình dự đoán điều ngược lại. Các nhà khoa học đang làm việc để giải quyết điều bí ẩn này. Muñoz tham gia vào một dự án do Quỹ khoa học quốc gia tài trợ để điều tra xem biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng như thế nào đến các kiểu thời tiết quy mô lớn như lượng mưa lớn và hạn hán trên lưu vực sông Mississippi, cùng với một số nhà nghiên cứu từ Đại học Rice. Tuy nhiên, ông cho biết, vẫn còn những yếu tố Công binh Hoa Kỳ đã xây dựng một ngưỡng cửa dưới nước ở đáy sông, được thiết kếđể làmchậmquá trìnhxâm nhập của nước mặn và đang trong quá trình nâng nó lên cao hơn nữa. Tuy nhiên, cư dân ở một số khu vực, bao gồm cả các khu vực của Giáo xứ Plaquemines ở Louisiana, đã phải sử dụng nước đóng chai suốt nhiều tuần qua. Mặc dù sự xâm nhập của nước mặn đã chậm lại, các chuyên gia cho biết nó vẫn có thể tấn công New Orleans vào cuối tháng 11. Hạn hán ngày càng tồi tệ có thể làm tăng nguy cơ xâm nhập của nước mặn nhưng những trận mưa lớn có thể có tác dụng ngược lại. Có khả năng xảy ramột loại xung đột khí hậu giữa thời kỳ khô hạn và ẩm ướt dữ dội trên sông Mississippi và các nhà khoa học không có câu trả lời rõ ràngvề tác độngnào sẽ thắng bởi vì các mô hình khí hậu có xu hướng không thống nhất trong các dự đoán của họ về tương lai khí hậu của sông Mississippi. Tại sao nước mặn xâm chiếm sông Mississippi? Lũ lụt dữ dội, hạn hán gia tăng, nước biển dâng có thể ảnh hưởng đến xâm nhập mặn tràn vào sông Mississippi. PHƯƠNG LY (theo Scientific American) NGAYNAY.VN 14 KHOAHỌC
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==