Số366+367 - ThứNăm, ngày7/3/2024 hình thức cướp lộc, các thôn thực hiện rước giò hoa tre và trầu cau từ đền Thượng xuống đền Hạ và đền Mẫu như truyền thống. Giò lộc của các thôn sẽ được làmnhỏ hơn đểđưa vào trongđềnThượng, sau đó chia thành nhiềumâm để mang xuống đền Hạ và đềnMẫu, sauđóđểmọi người xếp hàng lấy lộc, xóa bỏ bức tranh giành giật, nhốn nháo ngày trước. Các cơ quan chức năng từ trung ương đến địa phương đã luôn nỗ lực tăng cường các biện pháp ngăn chặn các hình ảnh tiêu cực, gây bức xúc trong dư luận. Đó là hiện tượng tranh cướp, chen lấn, xô đẩy để cướp lộc tại một số lễ hội như Lễ hội đúc Bụt tại (Vĩnh Phúc), hội làng Sơn Đồng (hay còn gọi là lễ hội Giằng Bông, Hà Nội), hiện tượng bày bán hàng rong, đổi tiền hưởng chênh lệch, tăng giá dịch vụ vẫn diễn ra công khai ở một số lễ hội lớn như lễ hội chùa Hương (Hà Nội), lễ hội đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh)…hiện tượngđặt tiền lễ không đúng nơi quy định, đặt tiền lẻ lên đầu, tay tượng Phật tạo hình ảnh phản cảm vẫn diễn ra ở nhiều nơi như chùa Vinh, Phó giám đốc Sở Văn hóa vàThể thao tỉnhNghệAn, phần lễ ở các lễ hội hầu như được giữ nguyên, riêng phần hội được các địa phương bổ sung thêm các trò chơi dân gian để du khách và người dân địa phương thamgia, tạo thêm không khí vui tươi, sôi nổi. Đáng chú ý, trong phần lễ, một số nghi thức không còn phù hợp đã được thay đổi hoặc bỏ, chẳng hạn như bãi bỏ nghi thức chém trâu trong lễ hội đền Chín Gian, điều này góp phần mang đến cho lễ hội không khí trang nghiêm, vănminh và an toàn. Tương tự, các tập tục “chém lợn” (Lễ hội Ném Thượng, phường Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh, Bắc Ninh), hay lễ “Tế trâu” (Lễ hội đền Pu Nhạ, xã Hữu Kiệm, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An)… cũng được chính quyền và người dân địa phương thay đổi hình thức tổ chức, giảm các hình ảnh phản cảm, bạo lực trong lễ hội. Ngay tại Hà Nội, nghi lễ rước lộc và tục cướp lộc tại lễ hội Gióng đền Sóc đã có sự thay đổi hoàn toàn so với “bản gốc”. Từmùa lễ hội 2018, huyện Sóc Sơn đã thay đổi Thay đổi theo hướng tích cực Theo thống kê, Việt Nam có gần 8.000 lễ hội phân bố ở cả bamiền Bắc, Trung, Nam, trongđó vùngđồngbằngBắc bộ lànhiềunhất. Lễhội truyền thống với nhiều hình thức tổ chức phong phú đóng vai trò không nhỏ trong đời sống văn hóa của người Việt Nam. Mùa xuân mới đã gõ cửa, mang theo mùa lễ hội của cộng đồng các dân tộc Việt Nam khắp cả nước, đây là cơ hội và cũng là thách thức cho công tác quản lý lễ hội ở từng địaphương. Quản lý lễhội vừa phải bảo đảmgiữ được yếu tố gốc, vừa tạo điểm nhấn cho mỗi lễ hội, đáp ứng yêu cầu của người tham gia lễ hội, mang lại cho họ những trải nghiệm về tâm linh, văn hóa trong sự hân hoan và an toàn, vănminh. Năm 2024, Huyện Tam Nông, Phú Thọ tiếp tục dừng nội dung cướp phết trong lễ hội Phết Hiền Quan diễn ra trong hai ngày 12 - 13 tháng Giêng do chưa đảm bảo an toàn cho phần đánh phết và người tham gia lễ hội. Đây là năm thứ sáu liên tiếp lễ hội Phết Hiền Quan tạm dừng cướp phết. Năm đầu tiên là 2019, phần đánh phết được diễn ra vài phút và bị “vỡ trận” nên Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phú Thọ buộc phải tạm dừng. Những năm sau đó, phần vì ảnh hưởng của dịchCOVID-19, phần vì không đảmbảo các điều kiện, không có ý kiến của BộVăn hóa - Thể thao và Du lịch nên tỉnh tiếp tục tạmdừng. Lễ hội cướp Phết Hiền Quan được tổ chức từ nhiều năm nay nhằm tôn vinh công lao và tưởng nhớ Thiều Hoa công chúa - một nữ tướng có côngchiêumộbinh sĩ, xả thân giúp Hai Bà Trưng đánh giặc Hán. Và nội dung cướp phết là phần được người dân mong đợi nhất trong lễ hội. Theo phong tục địa phương, ban tổ chức sẽ chuẩn bị các quả phết và quả chúi, các quả này được tung ra lần lượt tại một bãi đất trống ngoài đồng cho tất cả mọi người tham dự lễ hội có cơ hội giành lấy. Người dân quan niệm, nếu ai cướp hoặc động được vào quả phết sẽ mang lại may mắn trong cả năm. Do đó, mỗi dịp diễn ra lễ hội có rất đông người đổ về tham gia cướp phết. Vì số lượng người tham dự quá đông và có nhiều hình ảnh bị cho là phản cảmnên lãnhđạo tỉnh và huyện đã quyết định cho dừng. Nghi thức chém trâu trong lễ hội đền Chín Gian - ngôi đền uy nghiêm nằm trên đỉnh Pu Quái, huyện Quế Phong, Nghệ An cũng đã bị bãi bỏ. Theo ông Bùi Công Trong xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế như hiện nay, văn hóa truyền thống nói chung, các lễ hội nói riêng ngày càng được phục hồi và phát huy những nét đẹp vốn có. Nhưng bên cạnh những mặt tích cực, cũng còn không ít các vấn đề nảy sinh về quy mô lễ hội, cách thức tổ chức, hiện tượng mang tính thương mại hóa. HẢI THANH Ứng xử với lễ hội truyền NGAYNAY.VN 6 CHUYÊNĐỀ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==