Lấy bản địa làm ngọn nguồn sáng tạo Sinh ra tại một tỉnh ven biển vùng đồng bằng sông Hồng , lớn lên trong không gian thấmđẫmnghề thủ công Bắc Bộ, Vũ Thảo từng học tập và làm việc ở châu Âu. Với nền tảng học thuật từ ngành kiến trúc và mỹ thuật, rồi sau đó là thời trang, chị đã có cơ hội tiếp xúc với dòng chảy thiết kế toàn cầu. Nhưng điều khiến chị khác biệt không đến từ châu Âu, mà là kho tàng bản sắc đang bị lu mờ tại chính quê nhà. Từ năm 2009, giữa lúc khái niệm “thời trang bền vững” còn mơ hồ với phần lớn công chúng Việt Nam, nhà thiết kế (NTK) Vũ Thảo đã âm thầm bắt đầu hành trình nghiên cứu và thực hành nó như một lối sống, không đơn thuần là một xu hướng thiết kế. Chị tìm đến các cộng đồng dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc, trực tiếp tham gia vào quy trình thủ công khắt khe từ trồng sợi bông, gai, đay đến kéo sợi, dệt, nhuộm bằng chàm, củ nâu, vỏ bưởi. Không dừng lại ở việc sử dụng chất liệu bản địa, chị hòa mình trong núi rừng, sống cùng người Nùng, Mường, Mông… để học hỏi kỹ thuật, thấu hiểu triết lý lao động và đời sống của họ. NTK Vũ Thảo không chỉ phục dựng những kỹ thuật cổ truyền mà còn kết hợp chúng với tư duy thiết kế hiện đại để tạo ra các sản phẩm thời trang ứng dụng. Với chị, “bảo tồn và đổi mới không nhất thiết phải loại trừ lẫn nhau”. Mỗi thiết kế vì thế trở thành một cấu trúc văn hóa thu nhỏ, vừa mang đậm hơi thở bản địa, vừa nói được ngôn ngữ thẩm mỹ quốc tế. Bởi theo UNESCO, một trong những trụ cột của công nghiệp sáng tạo là khả năng biến kỹ thuật thủ công truyền thống thành nguồn lực kinh tế mới. Thời trang bền vững không đơn thuần là lựa chọn vật liệu sinh thái, mà là cách tiếp cận toàn diện: Từ nguồn gốc nguyên liệu đến mối quan hệ lao động và thông điệp văn hóa của sản phẩm. Năm 2012, NTK Vũ Thảo mạnh dạn thành lập Kilomet109, cái tên tượng trưng cho hành trình 109 km từ Hà Nội về Thái Bình, vừa là lời nhắc về cội nguồn, vừa là phép ẩn dụ cho sự chuyển động không ngừng giữa quá khứvàhiện tại, giữabảnđịa và toàn cầu. Nhưng với chị Thảo, trở về không có nghĩa là hoài cổ. Đó là cách để tái tạo, làm mới và thổi sự sống đương đại vào những giá trị xưa cũ. những năm 1960 và 1970, lấy cảm hứng từ cuộc chinh phục không gian và mang tính thẩm mỹ tương lai, với các đặc trưng như hình dạng tròn, cong, sử dụng vật liệu mới như nhựa và kim loại, màu sắc tươi sáng, tương phản). Trải nghiệm ấy gieo vào chị mầm cảm hứng tạo hình không gian. Chính vì thế, sản phẩm của NTK Vũ Thảo không đơn thuần là trang phục, mà là một loại điêu khắc mềm: áo có thể đảo mặt, tay áo tháo rời, túi quần biến thành chi tiết đeo vai. Những yếu tố kỹ thuật này không chỉ gia tăng côngnăngmà còn làmphong phú cảm nhận của người mặc. Thời trang theo cách của chị Thảo không phải là “phô trương” cái tôi cá nhân, mà là “kết cấu mềm của ký ức, được dịch chuyển vàmay đo lại cho đời sống hiện đại”. Không chỉ làm thời trang, NTK Vũ Thảo còn thực hành nghệ thuật sắp đặt như một phương tiện mở rộng khả năng kể chuyện. Các dự án như “Khải” tại London Design Biennale, “Thiên Thủy Thổ” hay “Vuông - Chị từng khẳng định: “Tôi khôngmuốn chỉ khai thác văn hóa dân tộc nhưmột chất liệu trang trí. Tôi muốn cộng đồng bản địa trở thành đồng sáng tạo, để văn hóa không bị làm “phẳng” mà được sống tiếp trong ngữ cảnhmới”. Từ ký ức hình khối đến triết lý tối giản trong thời trang Chiêm ngưỡng những thiết kế của NTK Vũ Thảo, người ta có thể thấy ảnh hưởng rõ nét của kiến trúc, ngành học đầu tiên của chị. Khi còn nhỏ, chị từng sống trong ngôi nhà ba gian Bắc Bộ truyền thống, nơi gỗ lim và ánh sáng tự nhiên đan xen với tỷ lệ nghiêm cẩn. Nhưng cũng trong không gian đó, chị chứng kiến chamình, một người yêu kiến trúc hiện đại, dựng nên căn nhà mái bằng phảng phất hơi thở Space Age (Kỷ không gian: là một phong cách thiết kế xuất hiện vào Bằng những dự án táo bạo và cá tính, nhà thiết kế Vũ Thảo cho mọi người thấy rằng, thời trang không chỉ là chuyện thiết kế, chất liệu hay xu hướng, đó còn là câu chuyện của bản sắc, của đổi mới sáng tạo. Hành trình “may đo” bản sắc MINH NGỌC Nhà thiết kế VũThảo. Tác phẩm“Khải” củaNTKVũThảo tại LondonDesignBiennale (2018). Bảo tồnvàđổimới khôngnhất thiết phải loại trừ lẫnnhau. NGAYNAY.VN 6 CHUYÊNĐỀ Số436 | ThứNăm, ngày 3/7/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==