Đối với những người nghệ nhân Kiowa, mỗi đường kimmũi chỉ không chỉ là sự sáng tạonghệ thuật,mà còn là một sự tiếpnối thầmlặng, bền bỉ với di sản của những người phụ nữ của thế hệ đi trước. Từ cái nôi của những hạt cườm lấp lánh Kể từ khi còn là một đứa trẻ, cuộc sống của nghệ nhân Teri Greeves (55 tuổi) đã gắn liền với các tác phẩm thủ công tinh xảo của nghệ thuật đính cườm. “Thưở còn tấmbé, tôi được lớn lên cùng thế giới hạt cườm, từ chiếc nôi, túi đựng tã lót đến đôi giày nhỏ xinh, mọi thứ đều được đính cườm”, bà Greeves chia sẻ. Những chi tiết nhỏ bé ấy không chỉ cho thấy sự tài hoa của những người phụ nữ trong gia đình, mà còn khắc họamột tuổi thơ đầy ắp những giá trị văn hóa truyền thống, nơi nghệ thuật đính cườm là một phần không thể thiếu trong đời sống thường nhật của những đứa trẻ bộ tộc Kiowa. Sau dần, bà Greeves đã trở nên say mê và dấn thân vào con đường theo đuổi loại hình nghệ thuật truyền thống, và trở thànhmột nghệnhânđính cườmtài năng, dùng từngmũi kim để kể những câu chuyện văn hoá đặc sắc. Bà “đính” những câu chuyện lênmọi vật dụng, từ những đôi giày thể thao, chiếc ô cho đến những tấmda hươumềmmại, vàmỗi tác phẩm ấy đều mang một thông điệp riêng. Sự nghiệp của nghệ nhân Greeves chính là hành trình tiếp nối của di sản nghệ thuật được truyền lại qua nhiều thế hệ phụ nữ bản địa Kiowa, bao gồm cả người bà quá cố của mình. “Bà nội của tôi là một nghệ nhân đính cườm từng giành rất nhiều giải thưởng, nhưng chưa bao giờ tự nhận mình là một nghệ sĩ. Bà đã truyền rất nhiều cảm hứng cho tôi rằng: đính cườm giống như hơi thở, không thể tách nó ra khỏi con người của chính mình”, nghệ nhân Greeves tâm sự. Với những người nghệ nhân Kiowa như Teri Greeves, Dù sở hữu nhiều tác phẩm có mặt trong bộ sưu tập tại các bảo tàng danh tiếng như Bảo tàng Heard ở Phoenix, Bảo tàngBrooklynvà Bảo tàng Quốc gia Mỹ về người bản địa châu Mỹ, bà Greeves vẫn tự nhận mình là một nghệ nhân đính cườm thay vì danh xưng nghệ sĩ, giốngnhư cáchbà nội của mình đã làm. Quan điểm này không chỉ thể hiện sự tôn trọng của những người nghệ nhân thuộc thế sau đối với nghề truyền thống, mà còn là một tuyên ngôn về giá trị của những công việc thủ công, nơi tài năng và sự cống hiến được đặt lên trên những danh xưng mỹmiều. Tuổi thơ của Greeves gắn liền với Khu bảo tồn người da đỏWind River ởWyoming, nơi bà lớn lên trong cộng đồng người Shoshone. Mẹ bà, Jeri Ah-be-hill, từng quản lý một quầy hàng chuyên bán đồ thủ công truyền thống, nơi trưng bày các tác phẩm nghệ thuật đính cườm do người bản địa từ khắp nơi trên đất nước làm ra. Greeves đã có thời gian dài giúp mẹ bán hàng cho du khách, môi trường này lâu dần đã trở thành một “trường học nghệ thuật” đặc biệt mà bà không hề hay biết. “Tôi không nhận ra mình đã có một nền giáo dục nghệ các thế hệ đi trước đã kiến tạo nên thế giới của họ, tạo dựng bản sắc của bộ tộc bằng những hạt cườm thủy tinh. Những hạt cườm, chúng vốn được những người châu Âu mang đến vùng đất của họ như một món hàng để trao đổi, đã được người dân bản địa biến tấu thành công cụ để duy trì và thể hiện bản sắc văn hóa, trở thành một lời khẳng định thầm lặng về sức sống và sự bền bỉ của họ. Trong thế giới của nghệ thuật, có những loại hình hiếm khi có được “đất diễn” nhưng lại mang trong mình sức sống mãnh liệt và được nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ. Nghệ thuật đính cườm của bộ tộc Kiowa, một cộng đồng người dân bản địa tại bang Oklahoma, Mỹ chính là một trong số đó. Nghệ thuật đính cườm - Tiếng NGỌC PHẠM (Theo NewYork Times) NghệnhânTeri Greeves. NGAYNAY.VN 12 CHUYÊNĐỀ Số448 | ThứNăm, ngày 25/9/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==