Lưu giữ tiếng rền Trung Thu Dưới chân cầuTrườngTiền giữa thành phố Huế mộng mơ, hình ảnh mệ Trương Thị Hường với gánh đồ chơi giản dị đã không còn quá xa lạ đối với người dân nơi đây. Hơn 50 năm gắn bó với nghề, mệ là thế hệ nối tiếp “cưu mang” và gìn giữ nghề thủ công truyền thống lâu đời được cha ông truyền lại: nghề làm trống lùng tùng và con ve ve đã có từ thời xa xưa - đây là những trò chơi gắn liền với tuổi thơ của bao thế hệ người con vùng đất cố đô Huế. Nhưng đến nay, tại Huế, chỉ còn lại mệ Hường kiên trì giữ nghề. Dù đã ngoài 80, mái tóc bạc trắng theo năm tháng, lưng đau dáng còng, mệ vẫn miệt mài gìn giữ nghề thủ công truyền thống của cha ông với đôi tay thoăn thoắt, bền bỉ tạo nên nhữngmón đồ thống. Hoa văn truyền thống và nổi bật nhất chính là chữ “Thọ” nằm ở chính giữa khuôn giấy. Tuy đều được làm từ những nguyên liệu cơ bản giống nhau, nhưng hai món đồ chơi ngày càng trở nên “hiếm có, khó tìm” của mệ Hường lại có những điểm đặc biệt khác nhau. Với chiếc trống lùng tùng, linh hồn của âm sắc nằm ở hai dây cước với hai cục bột lọc nhỏmàmệ hay gọi vui là “hai con chuột”, được dán cẩn thận ở hai bên thanh trống. Trong khi đó, bí quyết cho âm vang trong trẻo của con ve ve nằm ở lớp nhựa thông được phủ đều ở phần đầu đũa tre. Ở thao tác này, mệ Hường phải rất chú tâm, bởi chỉ một sơ suất nhỏ, đôi tay vốn đã chai sạn của mệ cũng có thể bị bỏng do nhựa thông được đun nóng để tạo hình. Sau đó, mệ sẽ buộc chặt một sợi dây cước mảnh vào đầu nhựa thông, luồn qua phần giấy dán trên ống tre rồi cố định. Khi dây cước ma sát vào phần nhựa, âm thanh lan truyền qua ống tre, tạo thành tiếng ve ve liên tục khi người chơi xoay tròn. Âm điệu này gợi nhớ đến tiếng được mệ Hường thực hiện rất nguyên tắc đúng như kĩ thuật xưa, từchẻ tre, phơi tre, uốn tre làm khung trống, nấu hồ, nấu nhựa thông… Các bộ phận của trống lùng tùng, con ve ve được dán bằng hồ bột lọc đặc trưng của người Huế, rồi đem đi phơi khô tự nhiên. Điểm đặc biệt là cả hai loại đồ chơi này đều được sử dụng giấy ngũ sắc truyền thống của người dân Huế để làm nên. Loại giấy này có năm màu: đỏ, tím, vàng, lục, lam thường được người Huế dùng để gói bánh mứt, làm đồ mã hoặc trang trí trong các nghi lễ, sự kiện truyền PHẠM BÍCH NGỌC Nhớ về Trung Thu của nhiều năm về trước, người ta nhớ đến tiếng trống bỏi vui tai, chiếc mặt nạ giấy bồi ngộ nghĩnh hay đèn kéo quân lung linh? Và còn có ai nhớ đến trống lùng tùng giòn giã hay con ve ve nổi tiếng một thời ở Huế? Tiếng vọng quá khứ giữa chơi thấm đẫm hồn cốt dân gian. Dù là ngày hè nắng gắt hay mưa gió rét buốt, người ta vẫn thấymệHường ngồi đó mỗi chiều, bên những chiếc trống lùng tùng và con ve ve, với một tấm bảng khắc mộc: “Trò chơi xưa mệ tự làm bằng thủ công. Nghề truyền thống. Mua dùmmệ. Mệ cảmơn!”. Từ thuở thơ ấu, mệ đã gắn bó với những âm vang rộn ràng của trống lùng tùng, và những âm thanh réo rắt của con ve ve. Học hỏi từng bước, từ những cử chỉ ban đầu còn vụngvề,mệdần trởnên thành thạo, khéo léo và tỉ mỉ trong mỗi công đoạn để làm nên nhữngmón đồ chơi trung thu truyền thống thấm đẫm hồn cốt làng quê xưa cũ. Với mệ Hường, đây không chỉ là cái nghề kiếm kế sinh nhai nuôi lớn 12 người con của mình, mà còn là sứmệnh lưu giữ nét đẹp văn hoá dân gian, qua đó kể lại câu chuyện và sự sáng tạo của cha ông từ những món đồ chơi bình dị. Trống lùng tùng và con ve ve là những món đồ chơi trung thu rất đỗi mộc mạc, mang đậm chất Huế, sử dụng nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên và thân thiện với môi trường. Từng công đoạn làm ra hai món đồ chơi này đều Trống lùng tùng, conve ve vàbiểnkhắcmộc đặc trưng củamệHường. Các nguyên liệu làmtrống lùng tùngvà con ve ve. MệHường thực hiện các côngđoạn làmtrống lùng tùng. Mẫu trống lùng tùng in hìnhquốc kỳViệt Namdịpkỷ niệm Quốc khánh2/9 củamệHường. Ảnh: Journeys inHue. NGAYNAY.VN 8 CHUYÊNĐỀ Số449 | ThứNăm, ngày 2/10/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==