Chủ tịch Hội đồng Biên tập: NguyễnXuânThắng Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập: NguyễnHùng Sơn Tổng Biên tập: TrầnVănMạnh PhóTổng Biên tập: PhạmHữuQuang, LêThị Lương, Nguyễn LệHằng Email: toasoan@ngaynay.vn Thư ký tòa soạn: LêThị BíchNgọc Hotline: 096 234 1234 GPXB: Số160/GP-BTTTTcấpngày11/6/2024 Tòa soạn: P201-202-203, Nhà B5, Khu Ngoại giaoĐoàn, 298 KimMã, phường Ba Đình, Hà Nội. Tel: (84-4) 22487777 - 22497777 Vănphòngđại diện tại TPHCM: Số58NguyễnBỉnhKhiêm, phườngSài Gòn,TP.HCM Số 451 24 trang, khổ 26,5 x 34cm- In tại: Nhà inTiếnBộ Trong hoàn cảnh đó, những thiếu niên như Li Linxing (16 tuổi) tìm thấy cơ hội việc làm cho chínhmình. Cậubé đứngđợi ở lối vào tòa nhà, mắt dõi theo dòng xe chạy qua các con phố xung quanh. Khi một tài xế giao hàng xuất hiện, Linxing giơ tay lên và hô to: “Giao hàng thay thế!”. Ngồi trên chiếc xe máy điện, người tài xế đưa túi thức ăn giữ nhiệt cho Linxing, báo số nhà cần giao hàng trong chung cư và dùng điện thoại quét mã QR in trên thẻ đeo cổ để trả cho cậu 2 NDT. Toàn bộ quá trình chỉ diễn ra trong vài giây, sau đó người tài xế vội vã phóng đến địa điểm tiếp theo. Chặng cuối của hành trình chuyển phát giờ đây là trách nhiệm của Linxing. Cậu chen chúc vào sảnh thang máy cùng hàng chục người khác - nhiều người trong số họ cũng thực hiện công việc“giaohàng thay thế”-để lên tầng giao hàng. Sau đó, cậu quay xuống và lặp lại quy trình đó trong suốt cả ngày, từbữa trưa qua chiều muộn rồi đến bữa tối, và kết “ca làm” vào khoảng 8 giờ hơn, họ“cải thiệnquy trình”nhằm đạt hiệu quả tối đa: họ sẽ không lên tầng ngay khi nhận hàng, mà chờ gom đủ đơn hàng nhằm tiết kiệm công sức di chuyển, đôi khi 6 - 7 túi hàngmỗi tay. Không chỉ diễn ra đơn lẻ, có những lao động đã biến công việc này trở thành một dây chuyền “tinh vi hơn”. Shao Ziyou và vợ, cặp đôi chiếm được vị trí “đắc địa” phía trước toà nhà SEG Plaza, là ví dụ tiêu biểu. Họ nhận được số lượng đơn hàng lớn đến mức phải thuê thêm hơn chục người chuyển phát thứ cấp. Cặp vợchồngnày sẽ thuvề1NDT trên mỗi túi hàngđược giao, còn“chân chạy”thực hiện côngviệc sẽnhận phần còn lại. Theo ông Shao, mỗi ngày, ông và vợ chuyển giao 600 - 700 đơn hàng cho những người giao hàng thay thế thứ cấp. Điều này đôi khi dẫn đến những cảnh tranh cãi căng thẳng về các đơn hàng bị giao nhầm. Đó cũng chính là một trong những rủi ro của hình thức làm việc móc nối chằng chịt này.“Mặc dù đôi khi sẽ xảy ra tình trạng hỗn loạn. Lượng đơnhàngđủcho tất cảmọi người đều được hưởng lợi, và hầu hết các tài xế không quá kén người để giao phó”, ông Shao cho biết. Tuy nhiên, thời gian qua hệ thốnggiaohàng thay thế cũngđã gặpphảimộtsốvấnđềbấtcậpkhi có sự xuất hiện của trẻ em tham gia công việc này. Trong đó, có cả những học sinh tiểu học được cha mẹ đưa đến để trải nghiệm lao động. Nhiều video được đăng tải trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy cảnh tượng đám trẻ nhỏ đông đúc vây quanh các tài xế để tranh giành đơn hàng, một số thậm chí vẫn mặc đồng phục. Chính quyền địa phương ngay sau đó đã quy định cấm trẻ em tham gia công việc chuyển phát, do lo ngại vấn đề an toàn. n tối. Cứ như vậy, một loại hình công việc mới đã ra đời tại Trung Quốc - giao hàng thay thế, trong đó những người làmđược gọi vui là“chân chạy”. Hệ thống logistics này là biểu hiện của một nền kinh tế gig bên trong nền kinh tế gig, là minh chứng điển hình cho mô hình kinh doanh linh hoạt của thị trường Thâm Quyến, thành phố tiên phong trong việc chuyển đổi sang mô hình kinh tế thị trường củaTrungQuốc. Hàng chục“chân chạy” túc trực bên ngoài SEG Plaza mỗi ngày đều làm việc mà không có bất kỳ hợp đồng chính thức nào. Họ đa phần là người đã nghỉ hưu, các thanh thiếu niên tranh thủ“kiếm thêm”dịp hè như Linxing. Một số làm việc vì nhu cầu tài chính, số khác lại muốn tìm niềm vui hoặc cơ hội vận động thể lực. Tất cả đều cómặt vì một nhu cầu đã được hình thành và cần có người đáp ứng. “Ban đầu, tôi chỉ muốn thử xem công việc này diễn ra thế nào. Sau đó, dần dần tôi bắt đầu tham gia làm “chân chạy” giao hàng. Việc đứng dưới nắng từ 10 giờ sáng đến 8 giờ tối quả thực rất mệt mỏi. Tòa nhà cũng như một mê cung với hàng chục thang máy, một số chỉ đi đến những tầng nhất định. Thế nhưng, tôi vẫn tiếp tục làm vì một lý do đơn giản là kiếm tiền”, cậu bé chia sẻ. Trên thực tế, thu nhập của những lao động này không quá cao. Những người giao hàng thay thếchobiếthọthườngkiếmđược khoảng 100 NDT (tương đương khoảng 14 USD) mỗi ngày – thấp hơn nhiều so với mức lương trung bình hàng ngày khoảng 37 USD của nhóm lao động khu vực tư nhân tại ThâmQuyến. Ngược lại, các tài xếgiaohàng thườngkiếmtừ4–8NDTmỗiđơn hàng, vì vậy việc chi trả 2NDT cho những “chân chạy” thay thế với họ cũng là khoản thâm hụt đáng kể. Thế nhưng, các tài xế cho rằng điều đó là cần thiết nhằm đẩy nhanh tốc độ giao hàng. Trong khi đó với người giao hàng thay thế, số tiền này đủ để trang trải nhu cầu chi tiêu, như tiền tiêu vặt cho thiếu niên, hoặc khoản thu nhập bổ sung cho người về hưu khó tìmviệc làm. Để có lợi thế cạnh tranh với các đối thủ, những người giao hàng thay thế phải nhanh tay, nhanh mắt, nhanh miệng để vẫy gọi tài xế trước. Một số thậm chí đã dần trở nên chuyên nghiệp Bùng nổ mô hình “giao hàng thay thế” tại Trung Quốc SEG Plaza, một trong những tòa nhà chọc trời cao nhất Thâm Quyến, Trung Quốc, với khoảng 70 tầng và hàng nghìn cư dân. Vào giờ cao điểm, việc chờ thang máy có thể kéo dài đến nửa giờ. Đây là một cơn ác mộng đối với các tài xế giao hàng nhanh, những người luôn cố gắng hoàn thành càng nhiều đơn hàng càng tốt. MAI PHƯƠNG (TheoNewYork Times) Mặc dù đôi khi sẽ xảy ra tình trạng hỗn loạn. Lượng đơn hàng đủ cho tất cả mọi người đều được hưởng lợi, và hầu hết các tài xế không quá kén người để giao phó. Ông Shao NGAYNAY.VN 23 THẾGIỚI Số451 | ThứNăm, ngày 16/10/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==