Khoảng trống pháp lý Trước những bước chuyển mình mạnh mẽ của công nghệ, đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo, xây dựng Luật AI được xem là bước đi kịp thời, thể hiện tinh thần chủ động, tư duykiến tạo thểchếcủaChính phủ và Quốc hội. Dự kiến Dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo trình Quốc hội cho ý kiến vào kỳhọp thứ10 trong thángnày. Việc xây dựng Luật AI tại Việt Nam diễn ra trong bối cảnh công nghệ AI đã tác động đếnmọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ y tế, giáo dục, giao thông đến nông nghiệp, tài chính và quản trị đô thị, AI đang chứng minh vai trò là “phương thức sản xuất mới”, như được khẳng định trong Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025. Tuy nhiên, sự phát triển chóng mặt của công nghệ này cũng kéo theo những thách thức lớn lao, đòi hỏi một khung pháp lý đồng bộ để vừa thúc đẩy đổi mới vừa kiểmsoát rủi ro. Theo Chỉ số sẵn sàng AI của Oxford Insights năm2024, Việt Nam xếp hạng 51/188 quốc gia, đứng thứ 9 tại Đông Á và thứ 5 trongASEAN. Đây là một vị trí đáng khích lệ nhưng cũng lộ rõ khoảng cách so với các cường quốc công nghệ như Mỹ, Trung Quốc hay Việc xây dựng Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là nhu cầu cấp thiết nhằm kiểm soát rủi ro về an ninh và đạo đức, mà qua đó còn tạo ra hành lang pháp lý an toàn, minh bạch để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền lợi người dân và củng cố chủ quyền số của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Singapore. Dự báo từ các tổ chức quốc tế cho thấy, nếu triển khai đồng bộ, AI có thể đóng góp tới 79,3 tỷ USD vào nền kinh tế Việt Nam vào năm 2030, tương đương 12%GDP. Thực tế tại Việt Nam cho thấy, thị trường và ứng dụng AI đang phát triển với tốc độ chóng mặt. Khoảng 42% dân số và 65% doanh nghiệp vừa và nhỏ đã ứng dụng các giải pháp AI. Vốn đầu tư vào các doanh nghiệp AI trong nước cũng tăng mạnh, từ 10 triệu USDvàonăm2023 lên80triệu USD trong năm 2024, phản ánh sự sôi động của hệ sinh thái khởi nghiệp AI. Ngoài ra, Việt Nam có lợi thế với dân số trẻ, năng động, am hiểu công nghệ, và là một thị trường có tỷ lệ chấp nhận công nghệ mới cao. Tuy nhiên, tốc độ ứng dụng nhanh chóng này đã làm lộ rõ những điểm nghẽn và khoảng trống pháp lý nghiêm trọng mà hệ thống luật hiện hành chưa thể bao quát. Thách thức lớn nhất là vấn đề dữ liệu, được ví là “nhiên liệu” sống còn của AI. Dù có hơn 80 triệu người dùng internet và hàng triệu doanh nghiệp, nhưng hệ thống quản trị dữ liệu trong nước chưa thực sự đồng bộ, thiếu quy chuẩn thống nhất. Thiếu một chuẩn dữ liệu chung khiến việc liên thông và phát triển ứngdụngAI trởnên khó khăn, làmgiảmkhả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp AI nội địa. Các vấn đề rủi ro về an toàn và đạo đức, lan truyền thông tin sai lệch cũng là mối lo ngại thường xuyên được đề cập tới. Thiếu quy định rõ ràng về minh bạch thông tin cũngkhiếnngười dùngkhông được bảo vệ đầy đủ và khó khăn trong việc truy cứu trách nhiệmkhi xảy ra sự cố. “AI phải trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia” Dù Việt Nam đã có Chiến lược AI quốc gia được ban hành năm 2021, nhưng AI là lĩnh vực thay đổi rất nhanh, đòi hỏi cơ chế thử nghiệm và chính sách ưu đãi linh hoạt hơn để tránh sự “cứng nhắc trong pháp lý sẽ bóp nghẹt sáng tạo” như nhận định của các chuyên gia. TS. Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khẳng định: “Việc ban hành Luật AI nhằm thúc đẩy phát triển an toàn, kiểm soát rủi ro và bảo vệ người dân. Giai đoạn này là thời điểm phù hợp để tạo hành lang pháp lý cho phát triển và quản lý AI”. ÔngTrầnVănKhải chobiết thêm, đây làmột trong những đạo luật đầu tiên củaViệt Nam trong lĩnh vực AI, tạo nền tảng pháp lý cho nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và quản trị AI một cách an toàn, có trách nhiệm và nhân văn. Dự thảo luật được xây dựng theo hướng tìm điểm cân bằng hợp lý giữa quản lý và khuyến khích phát triển, bảo đảm minh bạch, khả thi và tiệmcận chuẩnmực quốc tế. MAI PHƯƠNG Đặt nềnmóng cho kỷ nguyên Robot trí tuệnhân tạođầu tiên củaViệt Namcó tênTrí Nhân. NhàmáyAI đầu tiên tại Việt Nam. NGAYNAY.VN 10 CHUYÊNĐỀ Số453 | ThứNăm, ngày 30/10/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==