giám tuyển, hậu cần, bảo hiểm...). Tuy nhiên, Ace Lê cũng chỉ ra rằng hạ tầng cơ sở của Việt Nam còn tương đối yếu, trong đó bao gồm khung pháp lý về nghệ thuật, đặc biệt là luật bản quyền, gián tiếp khiến cho vấn nạn tranh giả, tranh chép vẫn còn tồn tại. Theo anh, dù có tiềm năng và lợi thế về bề dày văn hóa so với các nước Đông Nam Á khác, nhưng đây chính là nút thắt lớn, là tác nhân số một ngáng trở (ngăn cản) đà phát triển của thị trường nghệ thuật Việt Nam. “Quá trình hội nhập đang mở ra một thế giới phẳng hơn và hệ quy chiếu khu vực được đặt lên cán cân rõ ràng hơn. Thế nhưng, đây không chỉ là cơ hội, mà còn là thách thức đối với thị trường nghệ thuật tại Việt Nam, trong bối cảnh cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng còn nhiều vấn đề”, giám tuyển Ace Lê chỉ rõ. “Đơn cử như mảng đấu giá nghệ thuật. Vào khoảng 10 năm trở lại đây, tại khu vực Đông Nam Á, trong khi một số nước đang phát triển như Indonesia, Philippines, Malaysia hay Thái Lan đều đã có những nhà đấu giá Người làm cầu nối giữa nghệ sĩ, tác phẩm và công chúng Sinh ra và lớn lên trong thập niên 80, 90, khi đất nước bắt đầu bước vào giai đoạn phát triển mới, nhà nghiên cứu nghệ thuật Ace Lê, một chuyên gia người Việt đầu tiên được nhà đấu giá quốc tế Sotheby’s mời làm giám tuyển may mắn thuộc lứa thế hệ đầu tiên không còn phải chứng kiến hay trải qua chiến tranh. Thế nhưng, ở thời điểm đó, giáo dục nghệ thuật trong trường học ởViệt Nam vẫn còn nhiều thiếu thốn, chưa kể cơ hội được thưởng thức nghệ thuật một cách trọn vẹn ở các bảo tàng, hay phòng trưng bày nghệ thuật lại càng ít ỏi hơn. Cũng vì lẽ đó nên dù rất yêu thích nghệ thuật, nhưng giống như bạn bè đồng trang lứa, anh không có đủđiều kiệnđể nuôi dưỡng niềmđammê ấy. Mãi đến sau này, khi công việc dần ổn định và cuộc sống trở nên thư thả hơn, Ace Lê mới thực sự “bén duyên” với lĩnh vực nghệ thuật. “Trong suốt 10 năm tìm hiểu, nghiên cứu và sưu tập nghệ thuật, tôi nhận ra rằng, mỗi nhà sưu tập đều là một giám tuyển cho chính bộ sưu tập của mình. Đó cũng là lý do tôi lựa chọn tìmhiểu thêm về công việc này”, Giámtuyển Ace Lê chia sẻ. “Quyết định nhập học khóa Thạc sĩ về Bảo tàng học & Thực hành giám tuyển tại Đại học Công nghệ Nanyang, chính là bước đệm lớn giúp tôi theo đuổi công việc của một giám tuyển chuyên nghiệp”. Theo Ace Lê, giám tuyển nghệ thuật chính là vị trí cầu nối giữa nghệ sỹ, tác phẩmvà công chúng. Một giám tuyển có chuyên môn tốt phải đảm nhiệm được những kỹ năng đa ngành, từ nghiên cứu lịch sử mỹ thuật, thiết kế và xây dựng nội dung triển lãm, đến quản lý dự án, quản lý ngân sách và quản lý cả các mối quan hệ với nghệ sỹ, nhà sưu tập, cũng như các bộ phận công chúng liên quan. Việc cân bằng giữa tất cả những vai trò ấy có lẽ chính là thách thức lớn nhất của vị trí giám tuyển. “Hiện tại, ở Việt Nam chưa có những khóa học đào tạo chính thức cho ngành giám tuyển, thế nhưng, cũng cần nhìn nhận một cách khách quan rằng, đôi khi bằng cấp chưa đủ để đánh giá chuyên môn của một giám tuyển”, Ace Lê nhấn mạnh. “Theo tôi, điều kiện cần tối thiểu của công việc này là khả năng nghiên cứu và định vị tác phẩm, tác giả dọc theo chuỗi lịch sử nghệ thuật, và diễn giải được cho công chúng. Thực tế đã chứng minh, có rất nhiều xây trên một cơ sở hạ tầng vững chắc. Cơ sở hạ tầng đó trước hết bao gồm khung chính sách, luật pháp để bảo vệ quyền lợi cho các bên tham gia. Cùng với đó, hệ thống giáo dục và hệ thống bảo tàng cũng cần phải được phát triển tương xứng, nhằm đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng. Dựa trên nền tảng đó, kiến trúc thượng tầng của thị trường nghệ thuật cũng sẽ được củng cố song hành, bao gồm bên mua (nhà sưu tập, quỹ đầu tư), bên bán (nghệ sỹ), bên môi giới (nhà đấu giá, phòng tranh, nhà môi giới độc lập) và các dịch vụ liên quan trong hệ sinh thái (nghiên cứu, phê bình, người tự tìmhiểu, nghiên cứu về lịch sử nghệ thuật có quan điểm sắc bén đã thành công rẽ ngang sang làm công việc giám tuyển. Được học hành bài bản là một lợi thế, nhưng đó không phải tất cả”. Những nút thắt chưa thể gỡ Theo nhà nghiên cứu nghệ thuật Ace Lê, để phát triển lành mạnh, sôi động và bền vững, thị trường nghệ thuậtViệt Namcần phải được Nhiều nhà sưu tập quốc tế đã bắt đầu để ý đến các tác phẩm Việt Nam. Nghệ thuật nước nhà cũng đang dần ghi nhận nhiều gương mặt giám tuyển nghệ thuật sắc sảo và tài năng. Có thể thấy thị trường nghệ thuật tại Việt Nam bắt đầu có những cung bậc sôi nổi. Việt Nam có thể thành điểm đến PHẠM BÍCH NGỌC NGAYNAY.VN VĂNHÓA Sốđặcbiệt 28
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==