TẠPCHÍ MIỄN PHÍ WWW.NGAYNAY.VN CƠQUAN NGÔN LUẬN CỦA LIÊN HIỆP CÁC HỘI UNESCOVIỆT NAM ORGAN OF VIETNAM NATIONAL FEDERATION OF ASSOCIATIONS FOR UNESCO trước bài toán Thế giới SỐTHÁNG7/2026
Hiện thực hóa khát vọng đoàn Đây là lần đầu tiên, hoạt động tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ được “chiến dịch hóa” ở quy mô quốc gia, với các chỉ tiêu cụ thể, thời gian rõ ràng và sự huy động đồng bộ từ nhiều lực lượng quân đội, chính quyền địa phương, ngành khoa học cũng như thân nhân liệt sĩ. Cuộc chạy đua chưa từng có Chiến tranh đã lùi xa nhưng nỗi đau của cuộc chiến vẫn còn đó, gần 1,2 triệu người con ưu tú của dân tộc đã ngã xuống trong cuộc chiến đấu giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước. Những năm qua, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075.000 mộ, hài cốt liệt sĩ. Tuy vậy, vẫn còn khoảng 175.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và khoảng 300.000 hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy, quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Trong khi thông tin về các liệt sĩ ngày càng bị mai một, theo thời gian hài cốt các liệt sĩ hòa vào lòng đất, khó lấy được mẫu ADN, dẫn đến việc thu thập thông tin và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ gặp rất nhiều khó khăn. Vì thế, cuộc chạy đua với thời gian để tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính các liệt sĩ đã và đang được các địa phương thực hiện với tất cả tấm lòng, trái tim và trách nhiệm. Tại Hà Nội, 126 xã, phường đang chuẩn bị mọi điều kiện để sẵn sàng triển khai việc lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại 340 nghĩa trang trên địa bàn, đồng thời đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ và tìm kiếm thông tin để xác định danh tính các liệt sĩ còn chưa rõ thông tin. Ông Nguyễn Mậu Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng cho biết, đến nay, trong số 81 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại Nghĩa trang Liệt sỹ Yên Viên (xã Phù Đổng), có 11 mộ liệt sĩ hoàn toàn chưa xác định danh tính đã lấy được đầy đủ mẫu. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, các mẫu thu được đều đạt kết quả tốt. “Bên cạnh việc tuyệt đối tuân thủ các quy trình chuyên môn, công tác tuyên truyền, vận động người dân và thân nhân liệt sĩ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp người dân hiểu rõ ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, từ đó tạo sự đồng thuận, chung sức cùng các cấp, các ngành triển khai hiệu quả nhiệm vụ. Mỗi trường hợp xác định được danh tính liệt sĩ không chỉ góp phần trả lại tên cho những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc mà còn xoa dịu nỗi đau, đáp ứng khát vọng đoàn tụ mà các gia đình liệt sĩ đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ”, ông Nguyễn Mậu Quang chia sẻ. Tại các xã, phường Trung Giã, Yên Lãng, Chương Mỹ và Ứng Hòa, chiến dịch 500 ngày đêm cũng đang được triển khai đồng bộ với sự tham gia của các cấp, ngành và lực lượng liên quan. Đến nay, các địa phương đã tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ. Đây là cơ sở để đối chiếu với dữ liệu, tư liệu lưu trữ, phục vụ xác định chính xác danh tính liệt sĩ. Theo kế hoạch, việc lấymẫu và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ sẽ được triển khai từ tháng 8 đến hết tháng 12/2026. Các địa phương đã chuẩn bị đầy đủ nhân lực, điều kiện cần thiết và sẵn sàng thực hiện, bảo đảm tiến độ theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 thành phố Hà Nội. Tính đến cuối tháng 6/2026, toàn bộ 340 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn Thủ đô đã hoàn thành công tác khảo xã, phường. Mục tiêu là hoàn thành việc lấy mẫu, bàn giao mẫu đối với các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin an táng tại toàn bộ 340 nghĩa trang trên địa bàn; đồng thời hoàn thành tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính 14 mộ liệt sĩ tại các xã Suối Hai, Vật Lại, Bất Bạt và Cổ Đô theo kết luận đợt 1 năm 2025. Để bảo đảm tiến độ, Thành phố Hà Nội đã thành lập 20 tổ lấy mẫu, gồm 16 tổ chính thức và 4 tổ dự phòng, mỗi tổ có 5 thành viên là cán bộ Ban Chỉ đạo, tổ công tác liên ngành, cán bộ y tế và chuyên gia công nghệ thông tin. Các tổ này trực tiếp lấy mẫu tại các nghĩa trang do thành phố quản lý, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật cho các địa phương. Tại cấp xã, phường sẽ thành lập các tổ lấy mẫu phục vụ “Chiến dịch 500 sát, gắn định danh và phân loại khoa học, bao gồm 3 nghĩa trang cấp thành phố và 337 nghĩa trang cấp xã, phường. Toàn thành phố có 54.200 mộ liệt sĩ, gồm 54.191 mộ đơn và 9 mộ tập thể. Số mộ có đầy đủ thông tin là 23.202 mộ; có một phần thông tin là 25.808 mộ và số mộ cần lấy mẫu hài cốt để giám định ADN là 8.059 mộ. Chia sẻ tại Hội nghị triển khai Kế hoạch số 10/KH-BCĐ về lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ trên địa bàn thành phố đầu tháng 7 vừa qua, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Phó Trưởng ban Chỉ đạo thành phố cho biết, việc lấy mẫu được triển khai tại 3 nghĩa trang liệt sĩ do thành phố quản lý gồm Nhổn, Mai Dịch và Ngọc Hồi, đồng thời thực hiện tại 337 nghĩa trang thuộc 126 HẠNH NGUYÊN Chiến dịch 500 ngày đêm (từ 15/3/2026 - 27/7/2027) tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ hướng tới kỷ niệm 80 nămNgày Thương binh - Liệt sĩ đang được các cấp, các ngành, các đơn vị, các địa phương quyết liệt triển khai. Các chiến sĩ tiến hành công tác tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Trọng Thịnh NGAYNAY.VN 2 Số Tháng 7/2026 TIÊU ĐIỂM
tụ của các gia đình liệt sĩ ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, mỗi tổ không quá 35 người. Không chỉ riêng Hà Nội, trên khắp cả nước, “Chiến dịch 500 ngày đêm” đang được triển khai đồng loạt tại hơn 2.000 nghĩa trang liệt sĩ và các chiến trường xưa với tinh thần chạy đua với thời gian. Lực lượng quân sự tỉnh Tuyên Quang dựa vào ký ức của các cựu chiến binh Sư đoàn 313 để khoanh vùng các điểm cao (như điểm cao 973, 1000), đào bới các công sự, trận địa cũ bị sập và tìm thấy nhiều mộ liệt sĩ tập thể… Tại Quảng Trị, Đội Quy tập 584 phải lội suối, leo hang sâu (hang Đá Sập), vượt qua các vùng sạt lở để tiếp cận vết tích Viện Quân y cũ. Ở phía Nam, thành phố Hồ Chí Minh huy động tới 5 đội quy tập, đào tìm liên tục tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng và đã tìm thấy, cất bốc thành công hàng chục bộ hài cốt liệt sĩ cùng các khu mộ tập thể. Các tỉnh miền Tây đồng loạt tổ chức lấy mẫu ADN cho toàn bộ các phần mộ chưa xác định thông tin (ví dụ như hơn 1.300 mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ô Môn)… Các lực lượng khảo sát, khai quật tỉ mỉ, chạy đua với thời tiết mùa mưa để quy tập thành công hàng chục bộ hài cốt liệt sĩ tập thể và riêng lẻ. Từng bước chinh phục khát vọng Chiến dịch 500 ngày đêm đã và đang viết nên những câu chuyện đầy xúc động. Để có thể tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, các cán bộ, chiến sĩ của các Đội K như K53 (Quảng Ngãi), K91 (Đồng Tháp), K92, K93 (An Giang)… phải hành quân qua những cánh rừng rậm rạp, địa hình thay đổi và thời tiết khắc nghiệt. Đó là những hành trình vất vả, gian khó nhưng phải làm quyết liệt, khẩn trương như một mệnh lệnh từ trái tim. Sau 4 tháng triển khai quyết liệt kể từ khi phát động (giữa tháng 3/2026), chiến dịch đã đạt được những kết quả rất tích cực trên phạm vi cả nước và đất bạn. Khát vọng đoàn tụ của các gia đình liệt sĩ đang từng bước tiến dần đến thành công ở chặng cuối. Tính đến giữa tháng 7/2026, theo số liệu từ Ban Chỉ đạo quốc gia 515, chiến dịch 500 ngày đêm đã tìm kiếm và quy tập thành công 1.384 hài cốt liệt sĩ. Trong số này, 360 hài cốt được quy tập trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia. Riêng tại Tuyên Quang, lực lượng chức năng đã phát hiện 5 mộ liệt sĩ, ước tính khoảng 23 hài cốt. Đáng chú ý, tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) đã phát hiện khu mộ liệt sĩ tập thể, trong đó có 69 hài cốt liệt sĩ riêng lẻ, 23 di vật và 1 bộ hài cốt liệt sĩ tập thể đang tiếp tục được xác minh, giám định. Tại những địa bàn trọng điểm như Mặt trận Vị Xuyên, lực lượng chức năng đã tìm thấy 51 hài cốt liệt sĩ sau hơn 100 ngày tìm kiếm. Tại Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), lực lượng chức năng đã phát hiện một khu mộ tập thể lớn, quy tập được 29 hài cốt liệt sĩ tính đến ngày 10/7 (tổng số phát hiện tại đây hiện đạt 69 hài cốt riêng lẻ cùng nhiều di vật như dầu gió, nhẫn, bút). Song song với công tác tìm kiếm, việc lấy mẫu ADN phục vụ xác định danh tính liệt sĩ tiếp tục được đẩy mạnh. Đến nay, các đơn vị đã lấy mẫu hài cốt đối với 52.717 mộ liệt sĩ, trong đó 37.513 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt 71,16%, còn 15.204 mộ không đủ điều kiện. Đối với thân nhân liệt sĩ, đã lấy 93.464 mẫu sinh phẩm, trong đó 53.036 mẫu đã được phân tích và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu ADN. Các địa phương cũng đã chuyển giao 15.729 mẫu hài cốt liệt sĩ để lưu trữ, bảo quản. Trong đó, Viện Pháp y Quân đội đã tiếp nhận 9.087 mẫu hài cốt của 15/17 tỉnh, thành phố và thực hiện giám định 124 mẫu. Về công tác rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ tìm kiếm, lực lượng chức năng đã hoàn thành 7.767,08/22.725 ha, đạt 34,18% kế hoạch. Riêng vùng lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang) đã rà phá được 3.358,68/4.460 ha, đạt 75,31%. Chiến dịch vẫn đang tiếp tục tăng tốc để hướng tới mục tiêu cuối cùng: tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt và lấy mẫu xác định danh tính cho 18.000 liệt sĩ trước ngày 27/7/2027. Tháng Bảy sắp đi qua, áp lực thời gian càng lớn khi thân nhân các liệt sĩ ngày một già yếu. Chiến dịch 500 ngày đêm không còn là thủ tục hành chính, mà là lời hứa danh dự của thế hệ hôm nay gửi tới những người đã ngã xuống. n Mỗi trường hợp xác định được danh tính liệt sỹ không chỉ góp phần trả lại tên cho những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc mà còn xoa dịu nỗi đau, đáp ứng khát vọng đoàn tụ mà các gia đình liệt sỹ đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ. Ông Nguyễn Mậu Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng, Hà Nội 5 mục tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm: Tìm kiếm quy tập khoảng 7 nghìn hài cốt liệt sĩ. Hoàn thành việc lấy mẫu đối với khoảng 230 nghìn mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ. Giám định ADN khoảng 18 nghìn mẫu hài cốt liệt sĩ. Xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu Gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ; tập trung tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như Vị Xuyên/tỉnh Tuyên Quang, Lào Cai, Lạng Sơn phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. NGAYNAY.VN 3 TIÊU ĐIỂM Số Tháng 7/2026
Làm chủ công nghệ để Sự ra đời của công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS-SNP) đang mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả giám định ADN, góp phần giúp nhiều gia đình có thể đón người thân trở về với đúng tên tuổi sau hàng chục năm chiến tranh. Nhiệm vụ “khó nhất thế giới” Trong khi các địa phương rà soát và thu nhận mẫu sinh phẩm, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đóng vai trò là cơ quan đầu mối cốt lõi trong nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ giám định ADN thế hệ mới để xử lý các mẫu xương cốt khó. Viện đang từng bước làm chủ công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới sử dụng các chỉ thị đa hình nucleotide đơn (NGSSNP), mở ra bước đột phá trong giám định ADN hài cốt liệt sĩ. Bước đột phá kỹ thuật chính là thay vì phân tích các đoạn ADN như trước, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chuyển sang phân tích từng điểm ADN dựa trên công nghệ giải trình tự gene NGS-SNP. Công nghệ này cho phép phân tích sâu các biến thể di truyền từ những mẫu hài cốt bị phân hủy nặng, nằm dưới lòng đất nhiều thập kỷ hoặc bị tác động bởi môi trường xấu. Ông Vũ Anh Tuấn, Giám định viên Trung tâm Giám định AND thuộc Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) chia sẻ, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam luôn được đánh giá là một trong những nhiệm vụ giám định ADN khó nhất thế giới. Sau 50 - 70 năm chôn cất trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, phần lớn hài cốt đều đã phân hủy nặng, ADN bị đứt gãy nghiêm trọng, khiến việc phân tích bằng các phương pháp truyền thống gặp rất nhiều hạn chế. Trước đây, phương pháp phân tích các chỉ thị STR trên ADN nhân được sử dụng phổ biến trong giám định hình sự và xét nghiệm huyết thống. Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi các đoạn ADN còn tương đối nguyên vẹn, trong khi phần lớn mẫu hài cốt liệt sĩ ở Việt Nam chỉ còn những đoạn ADN rất ngắn. Để tăng khả năng phân tích, các nhà khoa học đã áp dụng thêm kỹ thuật giám định ADN ty thể (mtDNA). Phương pháp này giúp nâng cao khả năng thu nhận ADN ở các mẫu phân hủy nặng nhưng chỉ phản ánh quan hệ huyết thống theo dòng mẹ, khả năng phân biệt cá thể còn hạn chế. Vì vậy, kết quả vẫn phải kết hợp với nhiều nguồn thông tin khác như hồ sơ liệt sĩ, địa điểm quy tập, đơn vị chiến đấu, thời gian hy sinh và nhân chứng để đưa ra kết luận. Thực tế, sau nhiều thập kỷ, không ít hồ sơ đã thất lạc, đơn vị quân đội thay đổi phiên hiệu, nhân chứng ngày càng ít, khiến việc đối chiếu thông tin càng trở nên khó khăn. “Giới hạn hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở tình trạng phân hủy của mẫu sinh phẩm và sự thiếu hụt dữ liệu lịch sử để đối chiếu”, ông Vũ Anh Tuấn chia sẻ. Năm 2025, quy trình giám định ADN bằng công nghệ NGS-SNP chính thức được áp dụng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trà Lĩnh (Cao Bằng). Kết quả cho thấy 54 trong số 58 mẫu hài cốt được tách chiết thành công ADN và thu được dữ liệu SNP đủ điều kiện để đối sánh, đạt tỷ lệ 93%. Từ cơ sở dữ liệu này, các nhà khoa học đã đối sánh thành công với thân nhân của 14 gia hoàn toàn quy trình công nghệ. “Nếu tự động hóa toàn bộ quy trình, chúng ta có thể từng bước giải quyết bài toán giám định khoảng 300.000 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính”, ông Vũ Anh Tuấn cho biết. Không chỉ làm việc trong phòng thí nghiệm, cán bộ của Trung tâm còn trực tiếp xuống thực địa, phối hợp với cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và chính quyền địa phương để thu thập thông tin, xác minh lịch sử và khoanh vùng đối tượng so sánh. Theo ông Tuấn, mỗi chuyến đi đều để lại nhiều cảm xúc khi chứng kiến sự chờ đợi của các gia đình và sự hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước. Chính điều đó trở thành động lực để các nhà khoa học kiên trì theo đuổi hành trình tìm lại danh tính cho những người đã ngã xuống. Xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ – “Chìa khóa” giúp nhiệm vụ thắng lợi PGS.TS Phí Quyết Tiến, Viện trưởng Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), việc làm chủ công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS-SNP) đánh dấu bước chuyển quan đình liệt sĩ và xác định danh tính, trao kết quả giám định cho hai gia đình liệt sĩ. Thành công này góp phần nâng cao hiệu quả xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng yêu cầu của “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Theo ông Vũ Anh Tuấn, ưu điểm nổi bật của công nghệ này là có thể phân tích được những đoạn ADN rất ngắn, vốn trước đây gần như không thể khai thác. Đồng thời, phương pháp còn cho phép đánh giá quan hệ huyết thống ở phạm vi rộng hơn, kể cả với các thân nhân cách nhiều thế hệ. Quy trình giám định được thực hiện theo chuỗi khép kín, từ tiếp nhận mẫu, nghiền và tách chiết ADN, định lượng, chuẩn bị thư viện gen, giải trình tự đến phân tích dữ liệu và đối chiếu với cơ sở dữ liệu thân nhân liệt sĩ. Toàn bộ quy trình mất khoảng 3 - 4 tuần cho mỗi đợt phân tích. Công nghệ mới đòi hỏi hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại cùng đội ngũ cán bộ được đào tạo chuyên sâu. Trong thời gian qua, các giám định viên đã được đào tạo trong nước và quốc tế để làm chủ HẢI THANH Hành trình trả lại tên cho những chiến sĩ đã ngã xuống luôn là nhiệm vụ thiêng liêng, nhưng cũng là một trong những bài toán khó nhất của khoa học giám định ADN. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam, phần lớn ADN trong hài cốt sau nhiều thập kỷ chỉ còn những đoạn rất ngắn. Đây từng được xem là rào cản lớn nhất đối với công tác giám định. Tuy nhiên, công nghệ NGS-SNP cho phép phân tích đồng thời hàng nghìn chỉ thị đa hình nucleotide đơn trên các đoạn ADN ngắn, qua đó nâng cao đáng kể khả năng nhận dạng. Các chuyên gia thảo luận về hệ thống quản lý dữ liệu tích hợp IDMS giúp lưu trữ và tự động đối khớp hàng vạn hồ sơ di truyền. NGAYNAY.VN 4 Số Tháng 7/2026 TIÊU ĐIỂM
tri ân thế hệ cha ông trọng trong công tác giám định ADN hài cốt liệt sĩ, mở ra khả năng giải quyết những trường hợp mà các phương pháp trước đây gần như không thể thực hiện. Nhiều năm qua, Trung tâm Giám định ADN chủ yếu sử dụng phương pháp phân tích ADN ty thể. Giai đoạn 2019 - 2021, đơn vị tiếp nhận và giám định 4.276 mẫu hài cốt liệt sĩ, nhưng chỉ thu được dữ liệu ở 1.205 mẫu. Trong số đó, hơn 900 mẫu đủ điều kiện để xem xét đối chiếu và chỉ xác định được danh tính của 9 trường hợp. Những con số này phản ánh rõ giới hạn của công nghệ cũ khi xử lý các mẫu hài cốt đã phân hủy nặng. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam, phần lớn ADN trong hài cốt sau nhiều thập kỷ chỉ còn những đoạn rất ngắn. Đây từng được xem là rào cản lớn nhất đối với công tác giámđịnh. Tuy nhiên, công nghệ NGS-SNP cho phép phân tích đồng thời hàng nghìn chỉ thị đa hình nucleotide đơn trên các đoạn ADN ngắn, qua đó nâng cao đáng kể khả năng nhận dạng. Theo PGS.TS Phí Quyết Tiến, nhờ tối ưu quy trình tách chiết và phân tích, tỷ lệ thu nhận ADN đã tăng từ khoảng 22% lên hơn 80% số mẫu được xử lý bằng công nghệ mới. Đây là bước tiến có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam còn khoảng 300.000 hài cốt liệt sĩ đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Chia sẻ về khó khăn quá trình triển khai giám định AND, TS Trần Trung Thành, Giám đốc Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết: Phần lớn hài cốt liệt sĩ đã được chôn cất hàng chục năm, thậm chí hơn nửa thế kỷ nên ADN bị suy giảm nghiêm trọng dưới tác động của thời gian, điều kiện thổ nhưỡng, nhiệt độ, độ ẩm và vi sinh vật. Nhiều mẫu chỉ còn những đoạn ADN rất ngắn hoặc lẫn nhiều tạp chất, gây khó khăn cho quá trình phân tích. Không chỉ chất lượng mẫu, việc thu thập và bảo quản ngay từ hiện trường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giám định. Nếu lựa chọn không đúng vị trí lấy mẫu hoặc quy trình bảo quản, vận chuyển không bảo đảm, ADN có thể tiếp tục bị phân hủy, làm giảm khả năng phân tích. Đến thời điểm hiện tại, những trường hợp chưa xác định được danh tính không phải do công nghệ không đáp ứng được yêu cầu mà chủ yếu do chưa có đủ mẫu ADN của thân nhân để đối chiếu. Vì vậy, việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc được xem là điều kiện quan trọng để phát huy tối đa hiệu quả của công nghệ mới. Để sớm có thể trả lại tên cho các liệt sĩ, TS Trần Trung Thành cho rằng sự phối hợp giữa các bên trong xây dựng khớp nối dữ liệu ADN của thân nhân và hài cốt liệt sĩ tạo nền tảng đối chiếu thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Khi dữ liệu về thân nhân và dữ liệu ADN của hài cốt được bổ sung đầy đủ, kết hợp với công nghệ NGSSNP, việc xác định danh tính liệt sĩ sẽ được thực hiện nhanh hơn, chính xác hơn và có cơ sở khoa học vững chắc hơn. “Chúng tôi sẽ sớm bàn giao công nghệ mới cho các đơn vị liên quan. Đây sẽ là tiền đề quan trọng để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong những năm tới”, TS Trần Trung Thành cho biết. n Toàn bộ các thùng mẫu sinh phẩm ADN được Bưu điện Việt Nam xử lý theo hình thức chuyển phát siêu tốc. Lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng - Ảnh VGP Toàn bộ quá trình nghiền mẫu được thực hiện bên trong phòng nghiền mẫu riêng biệt và tủ hút vô trùng tuyệt đối. NGAYNAY.VN 5 TIÊU ĐIỂM Số Tháng 7/2026
Mối tình thủy chung được công nhận vợ liệt sĩ ở chồng. Tất cả chỉ gói gọn qua lời hứa “Thắng trận, anh sẽ về cưới em”. Chỉ cần lời hứa đanh thép, ánh nhìn cương nghị từ người lính trẻ đủ khiến cô thiếu nữ xuân sắc thuở nào chờ đợi đến tận ngày đầu bạc hôm nay. Phóng viên Ngày Nay đến gặp cụ Lệ sau giai đoạn cụ vừa vượt qua cơn tai biến tuổi già khiến sức khỏe, thần sắc đều không tốt. Chúng tôi hỏi: “Cụ còn nhớ gì về ông Quên không ạ?”. Ánh mắt cụ như giận dỗi quả quyết “nhớ hết, làm sao quên được”! Rồi trong câu chuyện cởi mở, với ánh mắt kiên định xa xăm, bà kể lại tất cả chiều dài kí ức. Bà Lệ và liệt sĩ Huỳnh Văn Quên sinh ra trong những gia đình nông dân giàu lòng yêu nước. Quê hương của đôi trai thanh nữ tú năm xưa chính là vùng đất Tân Trụ (Long An cũ) kiên cường, nơi có dòng sông Nhật Tảo gắn liền lời với chiến tích đốt cháy tàu Hy Vọng Pháp (1861) của người anh hùng Nguyễn Trung Trực, có dòng sông người thương cùng tham gia hoạt động Cách mạng. Cô Lệ nhận lời và nhanh chóng trở thành cô dân công du kích nhanh nhẹn ngày đêm phục vụ tiếp tế lương thực, nước uống cho bộ đội. Tình yêu giữa họ lớn dần lên giữa không khí hối hả, gấp rút của những buổi duyệt quân. Cụ Lệ nhớ lại: “Chúng tôi thường xuyên gặp nhau, nhưng lúc nào cũng giữa cảnh đông người, đâu dễ có không gian riêng tư”. Rồi chiến tranh ác liệt hơn, cuối năm 1967, anh lính trẻ Huỳnh Văn Quên phải nói lời chia tay người yêu để ra chiến dịch Tết Mậu Thân 1968. Trước lúc đi, anh chỉ kịp dẫn cô thiếu nữ xinh đẹp về Vàm Cỏ Đông thơ mộng mà ngút ngàn hào khí. Giai đoạn năm 1965, khi tình hình chiến sự tại miền Nam trở nên ác liệt, chàng thanh niên Huỳnh Văn Quên tình nguyện tham gia quân ngũ. Đơn vị của anh được huấn luyện, trực tiếp chiến đấu ngay tại Tân Trụ, gần ngôi nhà có người thiếu nữ mộc mạc chân quê Nguyễn Thị Lệ sinh sống. Qua vài lần tình cờ gặp gỡ, họ cảm mến và trao cho nhau những cái nhìn yêu thương. Cụ Lệ thẹn thùng: “Ngày đó làm gì có chuyện cầm tay, ôm hôn như bây giờ, chúng tôi chỉ nhìn nhau và nói chuyện. Tình cảm cứ thế nảy nở”. Sau đó, chính chàng thanh niên Quên khuyên HUYHÙNG - CÔNG DANH Biết con trai hy sinh, con dâu (chưa cưới) không chịu đi bước nữa, người mẹ già đem kỷ vật hồi môn là đôi bông tai và chiếc nhẫn cưới thay con đeo cho con dâu. Đó không phải là lễ cưới, trên hết là tình cảm, sự thừa nhận của người mẹ dành cho cô gái vì tình yêu, lòng thủy chung son sắt với con trai bà. Đó là câu chuyện xúc động của bà Nguyễn Thị Lệ (79 tuổi, ngụ ấp 3, xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh) vừa chính thức được Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh trao quyết định công nhận là vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên (hy sinh trong chiến dịch khốc liệt Tết Mậu Thân 1968). Quyết định được ban hành ngày 18/7/2026, ngay trước thềm kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ khiến nhiều người ấm lòng, giúp sưởi ấm cho mối tình son sắt kéo dài gần 60 năm của cụ bà Nguyễn Thị Lệ. “Anh hứa anh sẽ về” Quyết định công nhận bà Nguyễn Thị Lệ là vợ liệt sĩ đặc biệt chưa từng có tiền lệ, vì bà Nguyễn Thị Lệ và liệt sĩ Huỳnh Văn Quên không có giấy chứng nhận hôn thú, chưa một ngày sống như vợ Anh hứa anh về, tôi sẽ đợi anh về. Cụ bà Nguyễn Thị Lệ Bà Nguyễn Thị Lệ chia sẻ câu chuyện với phóng viên. NGAYNAY.VN 6 Số Tháng 7/2026 TIÊU ĐIỂM
của cụ bà tuổi 79 Trước thời khắc này, 6 người thân trong gia đình liệt sĩ Quên đã tình nguyện ký hồ sơ xin được xác nhận là vợ liệt sĩ cho cụ Lệ. Sự việc không chỉ thể hiện lòng biết ơn với đức hy sinh của cụ cho gia đình chồng mà còn thỏa di nguyện chính người mẹ chồng trong phút lâm chung. Sự đồng thuận được chính quyền xã Vàm Cỏ ủng hộ và cuối cùng một quyết định thắm tình nhân văn được Sở Nội Vụ Long An ban hành chính thức công nhận cụ Lệ là vợ liệt sĩ. Trong những ngày tháng Bảy, khi tinh thần “đền ơn đáp nghĩa” lan tỏa trên mọi miền đất nước, tại gia đình liệt sĩ Quên, người thân, bạn bè lại đến chia sẻ, tri ân người liệt sĩ hy sinh cho tổ Quốc trở về. Và đặc biệt, dù cách đó gần 20km (địa phận ấp 5, xã Mỹ Yên, Tây Ninh) nơi cụ Lệ đang ở cùng người con gái nuôi vẫn được rất nhiều người biết để ghé thăm, bày tỏ lòng mến mộ. Chuyện tình của cụ Lệ và liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, sự đền đáp tri ân của thế hệ hôm nay... tất cả cùng góp phần tạo nên hình ảnh dân tộc Việt Nam kiên cường mà thắm đượm nghĩa tình. n liệt sĩ cùng di vật liên quan. Trong số đó có hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên cùng thông tin cá nhân. Đơn vị quy tập đã mời thân nhân liệt sĩ đến nhận diện, hương khói cho người đã khuất. Ngày 13/7, cụ Lệ đi cùng thành viên trong gia đình liệt sĩ Quên lên điểm khai quật. Hiện tại, công tác nhận dạng thân nhân cuối cùng bằng phương pháp lấy mẫu ADN đang được gửi đi và chờ kết quả. Gần như chắc chắn, liệt sĩ Quên sẽ được đón trở về quê nhà trong vòng tay của người thương, thân nhân, đồng đội. giới thiệu với gia đình kèm lời hứa “đánh thắng trận anh sẽ về cưới em”. Sau đó, mọi kênh liên lạc giữa họ gần như không còn. Năm 1968, chiến dịch Tết Mậu Thân ác liệt nổ ra hầu khắp chiến trường miền Nam. Tin chiến thắng kèm tin những chiến sĩ hy sinh được gửi về các miền quê. Từ đây, cô Lệ ngày đêm trông ngóng thông tin về người thương. Lúc này, nhiều người bảo anh Huỳnh Văn Quên đã hy sinh cho Tổ quốc nhưng cô gái trẻ không tin, gạt đi và một lòng một dạ tin tưởng: “Anh hứa anh về, tôi sẽ đợi anh về”. Rồi, cô gái trẻ ấy cứ thế qua lại, chăm sóc cho cha mẹ ông Quên như dâu con trong gia đình. Thừa nhận danh phận người con gái thủy chung Sau này, cho đến khi những người đồng đội của liệt sĩ Quên thông tin ông hy sinh trong trận đánh ngày 02/03/1968. Người mẹ cũng phải gạt nước mắt thừa nhận con trai không còn, khuyên cô Lệ đi bước nữa kẻo để lỡ mất tuổi xuân. Nhưng cô Lệ vẫn trả lời bằng câu nói cũ “anh hứa anh về, anh sẽ về”. Cảm kích trước tình yêu thủy chung, son sắt mà cô Lệ dành cho con trai, gia đình liệt sĩ Quên sau đó chính thức nhận cô làm con dâu. Nghi thức ấy diễn ra trong không khí ngậm ngùi. Mẹ liệt sĩ Quên thay mặt con trai trao cho cô Lệ đôi bông tai và chiếc nhẫn cưới làm của hồi môn. Với cô Lệ đó chính là thời khắc đáng trân quý nhất. Đã gần 60 năm trôi qua, hôm nay, trên ngón tay gân guốc của cụ Lệ, chiếc nhẫn cưới thuở nào vẫn tỏa ra nguồn ánh sáng ấm áp. Đó là thứ ánh sáng từ tình yêu, niềm tin, đức hy sinh của một người phụ nữ Việt Nam chân chính. Khi cụ Lệ được Sở Nội Vụ tỉnh Tây Ninh công nhận là vợ liệt sĩ, mỗi tháng cụ sẽ có thêm hơn 5 triệu đồng tiền trợ cấp để an dưỡng tuổi già. Tuy nhiên, niềm vui vật chất không thấm vào đâu nếu so với giá trị tinh thần cụ Lệ, thân nhân gia đình liệt sĩ Quên và chính quyền địa phương nhận về. Hành trình thừa nhận danh phận cho cụ Lệ kéo dài gần 60 năm đến hôm nay mới cho quả ngọt. Cụ thể, từ khi nhận tin con trai hy sinh, con dâu kiến quyết ở vậy thờ chồng, gia đình liệt sĩ Quên nộp hồ sơ xin chính quyền thừa nhận cụ Lệ là vợ liệt sĩ. Tuy nhiên, vì giữa hai người không có hôn thú. Hơn nữa, khi đó, cũng chưa thể xác định được mộ liệt sĩ Quên đang nằm ở đâu. Những thủ tục, quy định pháp lý liên quan đều khiến mọi việc gặp khó. Đầu tháng 7/2026, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP.HCM đẩy mạnh việc khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực công viên Lê Thị Riêng đến nay đã tìm thấy 100 hài cốt Chúng tôi thường xuyên gặp nhau, nhưng lúc nào cũng giữa cảnh đông người, đâu dễ có không gian riêng tư. Cụ bà Nguyễn Thị Lệ Ngày đó làm gì có chuyện cầm tay, ôm hôn như bây giờ, chúng tôi chỉ nhìn nhau và nói chuyện. Tình cảm cứ thế nảy nở. NGAYNAY.VN 7 TIÊU ĐIỂM Số Tháng 7/2026
Nhiều thành phố Đông Nam Á - trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh của Việt Nam, Bangkok và Samut Prakan của Thái Lan - đang đối mặt với một số rủi ro nắng nóng cao nhất thế giới trong bối cảnh lo ngại về hiện tượng khí hậu El Nino ngày càng gia tăng. Cảnh báo trên được đưa ra trong một báo cáo nghiên cứu của Đại học Oxford (Anh), trong đó cho biết thêm rằng các nhà khoa học trên toàn thế giới cũng đang theo dõi sát sao khả năng hiện tượng El Nino năm 2026 mạnh lên thành siêu El Nino. Báo cáo nghiên cứu có tiêu đề “Khung đánh giá rủi ro nắng nóng ở các thành phố có thể so sánh trên toàn cầu” (2026) của Đại học Oxford cho thấy Thành phố Hồ Chí Minh có nguy cơ nắng nóng cao nhất thế giới, trong khi Bangkok và Samut Prakan lần lượt xếp thứ hai và thứ ba. Các chuyên gia cho biết, nếu siêu El Nino xảy ra, Đông Nam Á có nguy cơ đối mặt với hạn hán kéo dài, lượng mưa giảm, áp lực lên nguồn nước và nông nghiệp, đe dọa an ninh lương thực và nguy cơ cháy rừng lớn cao hơn. Đồng thời, một số khu vực ở Nam Mỹ sẽ đối mặt với nguy cơ mưa lớn và lũ lụt cao hơn. Thái Bình Dương cũng có thể chứng kiến nhiều cơn bão hơn và dữ dội hơn… 65% El Nino xuất hiện với cường độ rất mạnh Tại Hội nghị Dự báo cảnh báo sớm tình hình khí tượng thủy văn năm 2026 diễn ra hồi tháng 6/2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh: “Chúng ta đang chứng kiến hệ thống khí hậu toàn cầu biến động ngày càng phức tạp, cực đoan và phi quy luật. Báo cáo từ WMO chỉ ra rằng nhiệt độ trung bình toàn cầu liên tục duy trì ở mức cao kỷ lục, kéo theo những thay đổi sâu sắc về chế độ mưa, nguồn nước và làm gia tăng tính khốc liệt của các hiện tượng thiên tai.” Đặc biệt, các mô hình giám sát khí hậu trong nước và quốc tế đều thống nhất nhận định về sự hình thành và phát triển rõ ràng của hiện tượng El Nino từ nửa cuối năm 2026. Sự cộng hưởng giữa chu kỳ El Nino cường độ cao với xu thế ấm lên toàn cầu mở ra nguy cơ lớn về sự xuất hiện của một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận, đặt ra yêu cầu cấp bách trong việc chủ động giám sát các nguy cơ nắng nóng kéo dài, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn. Đối với Việt Nam, giai đoạn nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027 được dự báo sẽ là thời gian chịu tác động trực tiếp và đậm nét từ hình thái khí hậu này, với tính chất khốc liệt có thể tương đương với đợt El Nino lịch sử năm 2015-2016. “Bài học từ mười năm trước vẫn còn nguyên giá trị, khi hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng, đặc biệt tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, khiến hơn 100.000 hécta lúa bị thiệt hại, trên 210.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt và làm đứt gãy các chuỗi cung ứng nông sản trọng điểm,” ông Thành nói. như chắc chắn sẽ duy trì từ tháng 6/2026, tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm 2026 và có khả năng kéo dài sang đầu năm 2027. Đáng lưu ý, xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh hiện được đánh giá ở mức khoảng 60-65%. So với diễn biến thông thường, theo bà Đặng Thanh Mai, thời gian chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino được đánh giá là khá ngắn, phản ánh sự ấm lên nhanh của vùng trung tâm Thái Bình Dương và sự tương tác thuận lợi giữa đại dương và khí quyển. Đây là điều kiện thuận lợi để El Nino tiếp tục phát triển mạnh trong thời gian tới. Đáng chú ý, các dự báo hiện nay cho thấy El Nino đã hình thành và duy trì từ tháng 6/2026, tiếp tục Không chỉ vậy, thực tiễn cũng chứng minh El Nino không chỉ mang lại khô hạn, mà còn đi kèm với các hiện tượng dị thường trái quy luật, điển hình là trận mưa lũ lịch sử tại Quảng Ninh vào giữa năm 2015. “Điều này phản ánh tính chất lưỡng cực của thời tiết dưới tác động của biến đổi khí hậu, đặt ra thách thức cho công tác dự báo và ứng phó tại tất cả các vùng miền,” ông Thành nhấn mạnh. Điều này được thể hiện rõ qua những số liệu mà Cục Khí tượng Thuỷ văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cập nhật. Theo bà Đặng Thanh Mai - Phó Cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn, các mô hình dự báo khí hậu trong nước và quốc tế cho thấy El Nino gần THÚYHÀ Những rủi ro từ khí tượng thủy văn không còn là bài toán riêng lẻ của một ngành, một lĩnh vực hay một quốc gia mà đã trở thành thách thức mang tính hệ thống đối với sự phát triển bền vững của tất cả các quốc gia trên thế giới. Đối với Việt Nam, giai đoạn nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027 được dự báo sẽ là thời gian chịu tác động trực tiếp và đậm nét từ hình thái khí hậu này, với tính chất khốc liệt có thể tương đương với đợt El Nino lịch sử năm 2015-2016. Những kịch bản khó lường NGAYNAY.VN 8 Số Tháng 7/2026 CHUYÊN ĐỀ
mạnh thêm từ nay đến cuối năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Hiện nay, xác suất xuất hiện El Nino với cường độ rất mạnh là khoảng 60-65%, có diễn biến tương tự El Nino năm 2023 và có cường độ tương đương sự kiện El Nino 2015-2016, đồng thời có thể nằm trong nhóm các đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950. “Nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam có nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027,” Phó Cục trưởng Đặng Thanh Mai nhấn mạnh. Nhìn lại lịch sử, các đợt El Nino mạnh thường để lại những tác động rất rõ nét đối với thời tiết, khí hậu và thiên tai ở Việt Nam. Gần đây nhất là đợt El Nino 2015-2016, được đánh giá là một trong những sự kiện El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950, có cường độ tương đương các đợt El Nino mạnh đã từng xảy ra vào các năm 1982-1983 và 1997-1998. Tác động nổi bật nhất trong giai đoạn 2015-2016 là tình trạng nắng nóng kéo dài và khốc liệt. Năm 2015 ghi nhận một mùa nắng nóng diện rộng đặc biệt gay gắt. Đợt nắng nóng dài nhất năm tại khu vực ven biển Trung Bộ đã vượt qua kỷ lục năm 2014, kéo dài 32 ngày ở Nam Trung Bộ, 36 ngày ở Trung Trung Bộ, 39 ngày ở Bắc Trung Bộ. Trong đợt nắng nóng này, nhiệt độ cao nhất tại Bắc Trung Bộ phổ biến từ 39-41 độ C, trong đó nhiệt độ cao nhất năm 2015 ghi nhận tại trạm Con Cuông (Nghệ An) lên tới 42,7 độ C vào ngày 30/5. Cùng với đó, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng đã dẫn đến tình trạng hạn hán nghiêm trọng. Từ cuối năm 2015 sang đầu năm 2016, lượng mưa suy giảm kéo dài khiến dòng chảy trên nhiều hệ thống sông ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ thiếu hụt đáng kể. Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long xuất hiện sớm, lấn sâu vào nội đồng và gây nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp cũng như đời sống người dân. “Những diễn biến trong giai đoạn 2015-2016 cho thấy tác động đáng lo ngại nhất của El Nino đối với Việt Nam thường là nắng nóng kéo dài, thiếu hụt mưa, hạn hán và xâm nhập mặn, trong khi số lượng bão có xu hướng giảm so với trung bình nhiều năm”, bà Mai thông tin thêm. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai Nhìn từ góc độ quản lý vĩ mô, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, những rủi ro từ khí tượng thủy văn hiện nay không còn là bài toán riêng lẻ của một ngành, một lĩnh vực mà đã trở thành thách thức mang tính hệ thống đối với sự phát triển bền vững quốc gia. Dù vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận rằng trong thách thức luôn tồn tại những cơ hội nếu các bên chủ động chiến lược thích ứng. “Lợi thế cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu toàn cầu không nằm ở việc chịu tác động ít hay nhiều, mà nằm ở năng lực dự báo sớm hơn, hành động nhanh, điều hành khoa học và khả năng chống chịu tốt hơn,” ông Thành nói. Ông Thành cũng lưu ý Việt Nam sở hữu những nền tảng thuận lợi từ hệ thống hạ tầng thủy lợi, các công trình kiểm soát nguồn nước được đầu tư bài bản, cùng kho tàng kinh nghiệm thực tiễn phong phú trong quản lý rủi ro thiên tai. Đồng thời, vị thế quốc tế của ngành khí tượng thủy văn nước nhà ngày càng được khẳng định khi chúng ta đang vận hành hiệu quả Trung tâm Hỗ trợ Cảnh báo thời tiết nguy hiểm và lũ quét khu vực Đông Nam Á. “Vì vậy, nếu phát huy tối đa các nguồn lực này, chuyển hóa thông tin dự báo chính xác thành hành động chỉ đạo kịp thời, Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ sinh kế nhân dân”, ông Thành lưu ý. Với tinh thần đó, Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược trên, ngành khí tượng thủy văn cần quyết liệt thực hiện việc chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy dự báo hiện tượng sang tư duy dự báo dựa trên tác động; khẩn trương hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực. Đồng thời các bộ, ban, ngành, chính quyền các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp chặt chẽ với ngành khí tượng thủy văn để xây dựng, hoàn thiện các kịch bản ứng phó chi tiết, linh hoạt, quyết tâm chuyển hóa nguy cơ thành cơ hội phát triển; tập trung cung cấp các luận cứ khoa học, thực tiễn sắc bén để phục vụ cho tiến trình hoàn thiện thể chế, chính sách của ngành, trọng tâm là việc nghiên cứu, sửa đổi Luật Khí tượng Thủy văn theo hướng hiện đại, đồng bộ. “Hành lang pháp lý mới phải thúc đẩy việc phát triển dịch vụ khí hậu, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro thiên tai trong kỷ nguyên số. Đây cũng là bước đi cụ thể để Việt Nam thực hiện hóa cam kết đối với sáng kiến ‘Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người’ của Liên Hợp Quốc, phấn đấu trở thành quốc gia hình mẫu trong khu vực về năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu vào năm 2027,” ông Thành nhấn mạnh. n Nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam có nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Bà Đặng Thanh Mai - Phó Cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn, Bộ NN&MT của EL Nino NGAYNAY.VN 9 CHUYÊN ĐỀ Số Tháng 7/2026
Hà Nội nỗ lực vì một mùa dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội đang chỉ đạo nhà thầu tập trung, đẩy nhanh tiến độ hạ thấp đê quây, có phương án dẫn dòng đảm bảo tiêu thoát nước. Theo đại diện Phòng Quản lý dự án thuỷ lợi (Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội), dự án Cải thiện hệ thống tiêu nước khu vực phía Tây thành phố Hà Nội đến nay đã cơ bản hoàn thành nhiều hạng mục. Dự án Cải thiện hệ thống tiêu nước khu vực phía Tây thành phố Hà Nội được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt dự án tại Quyết định số 1834/ QĐ-UBND và phê duyệt điều chỉnh dự án tại Quyết định Các “điểm đen” cơ bản được kiểm soát Đầu tháng 7/2026, tại cuộc họp báo của UBND thành phố Hà Nội, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long cho biết, nhiều công trình chống ngập cấp bách đã phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp giảm thời gian, độ sâu và diện tích ngập sau các trận mưa lớn. Chống ngập là một trong những nhiệm vụ được thành phố đặc biệt quan tâm, tập trung chỉ đạo triển khai. Đến nay, dưới sự chỉ đạo của thành phố, nhiều dự án cơ bản đã hoàn thành, góp phần nâng cao năng lực tiêu thoát nước và kết nối hệ thống tại các khu vực Võ Chí Công, Ciputra, trạm bơm Phú Thượng, sông Hồng, Tây Hồ Tây… Bên cạnh đó, thành phố đã tăng dung tích các hồ điều hòa thêm khoảng 4,8 triệu m³. Các công trình hoàn thành đã góp phần giảm úng ngập cục bộ cho khoảng 20 điểm trên địa bàn, đồng thời nâng cao khả năng tiêu thoát nước mưa và cải thiện môi trường. số 743/QĐ-UBND. Hệ thống công trình có tổng mức đầu tư hơn 4.722 tỷ đồng, từ nguồn vốn ngân sách thành phố Hà Nội. Thời gian hoàn thành trong năm 2026. Hiện chỉ còn hai gói thầu là xây dựng kênh La Khê, công trình trên kênh và tuyến đường giao thông hai bên bờ kênh. Mục tiêu từ nay đến ngày 30/9/2026, sẽ hoàn thiện các hạng mục còn lại dọc tuyến kênh. Ngoài dự án thoát nước phía Tây, Hà Nội đang dồn lực đẩy mạnh chống ngập trên diện rộng thông qua việc triển khai khoảng 20 dự án thoát nước cấp bách và triển khai Quy hoạch thoát nước mới. Trong đó có 7 dự án đã được triển khai gấp rút ngay, gồm 5 hồ điều hòa Phú Đô, Thụy Phương 2, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và dự án cải tạo tuyến hạ lưu Kim Ngưu, tuyến kênh Thụy Phương. Nhiều công trình trọng điểm trong hệ thống tiêu thoát nước của Hà Nội đã hoàn thiện các hạng mục chính, sẵn sàng đưa vào khai thác, góp phần giảm ngập và điều tiết nước mưa cho nội đô. TRỌNG TÙNG Sau trận mưa lịch sử năm 2025 khiến hàng trăm điểm ngập xuất hiện, thành phố Hà Nội đang đẩy nhanh hàng loạt công trình khẩn cấp, vận hành đồng bộ hồ điều hòa, trạm bơm và hệ thống thoát nước nhằm giảm thiểu nguy cơ úng ngập trước mùa mưa 2026. Tăng tốc các dự án tiêu thoát nước Những ngày đầu tháng 7/2026, trên công trường tuyến kênh La Khê thuộc Dự án Cải thiện hệ thống tiêu nước khu vực phía Tây thành phố Hà Nội, không khí lao động, sản xuất hết sức khẩn trương. Máy móc, nhân lực được nhà thầu huy động để triển khai các hạng mục công trình dọc tuyến kênh. Ghi nhận thực tế cho thấy, 12/12 gói thầu kênh La Khê đều đang được tích cực triển khai. Các đơn vị đã cơ bản hoàn thành thanh thải, nạo vét lòng dẫn; xây dựng dầm chống đáy. Tại một số vị trí đang thi công dở dang, để đảm bảo tối đa khả năng tiêu thoát, chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây NGAYNAY.VN 10 Số Tháng 7/2026 CHUYÊN ĐỀ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==