Ngày Nay số 168 - 173

ĐAMMÊ 18 SỐĐẶCBIỆT NGAYNAY.VN Là con người thì không xa lạ với nhau CẨMTHÚY bằng chính bản dịch tiếng Đức của Cánh đồng bất tận. 2. Vào ngày nhận giải, Tư khiến độc giả thêm một lần thổn thức bằngmột bài diễn từ hiếm có đối với người Việt Nam. Trước Tư, nhiều nhà khoa học nhà vănnhà thơnghệ sĩ ngườiViệt khác đã từng nhận các giải thưởng ở nước ngoài, nhiều người Việt Nam khác từng phát biểu tại các diễn đàn quốc tế quan trọng, nhưng có lẽ chưa có bài diễn từ nào cẩn trọng từng chữ, hay và sâu sắc như vậy (có thể người viết chưa tiếp cận được hết chăng?). Người Việt từ chính khách tới các văn nghệ sĩ ít khi chú ý và dường như ít đạt tới việc biến một bài diễn văn đọc ở đâu đó thành một tác phẩm làm rung động người nghe. Điềumà ta thường thấy ở nước ngoài, ví dụ như vừa mới đây thôi, bài đọc trong lễ tang cha của cựu Tổng thống Mỹ đã khiến cả thế giới phải kính nể. Cho nên, tôi quả thật đánh giá rất cao bài diễn từ của Tư tại Đức. Tôi nghĩ rằng khi một nhà văn có ý thức để chuẩn bị cho một bài phát biểu rất tử tế, rất sâu sắc, thì tức là trước hết, nhà văn đó đã rất tôn trọng chính mình và tôn trọng người nghe. Tôi nghe một người bạn của chị kể rằng Tư đã rất kỳ công để chuẩn bị bài diễn từ. Nhưng khi tôi điện thoại cho Tư để hỏi về cảm xúc của chị khi khiến cho những câu chữ ấy vang lên, thì chị nói rằng khi chuẩn bị nó thực ra là chị cũngkhôngkì công lắm. “Tôi chỉ băn khoăn việc diễn tả thế nào cái vị trí của mình trong văn chương thế giới, tôi không là gì cả nhưng tôi cũng là tất cả. Tôi vốn tỉnh táo, không hão huyền, nên hay sợ khi đọc. Họ viết hay quá, còn lâu mình mới kịp. Đó, tôi nghĩ vậy. Nhưng chỉ bày tỏ nỗi sợ thôi thì còn gì ngầu, nên tôi nhứcđầutìmracáchcânbằng bài viết. Sao cho nó có thể vừa 1. Bây giờ mà nói thì có vẻ vuốt đuôi. Nhưng khi lần đầu tiên đọc Ngọn đèn không tắt của Nguyễn Ngọc Tư đăng trên báo Tuổi trẻ TP Hồ Chí Minh, tôi đã nghĩ trong đầu rằng đây nhất định là tác phẩm hay nhất của cuộc thi Văn học Tuổi hai mươi năm ấy. Rồi đúng là Tư được trao giải Nhất, năm 2000 ấy, với số tiền giải thưởng là 20 triệu đồng. Rồi trong vòng 2 năm liên tiếp, cũng truyệnngắn ấy giành thêm Giải Mai Vàng và giải thưởng của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam. Nói về cái công lao của người đi trước, nói về sự biết ơn của thế hệ trẻ mà viết thành một truyện ngắn tự nhiên như hơi thở, văn chương hấp dẫn đến như thế thì quả là rất tài. Sau truyện ngắn ấy, độc giả nhớ đến một cái tên và chờ đợi sự xuất hiện củamột tài năng.Và thật may mắn, Nguyễn Ngọc Tư đã là như thế! Nhiều người đã nói nhiều về Cánh đồng bất tận . Cá nhân tôi, Cánh đồng bất tận lại không phải là tác phẩm tôi thích nhất trong số những tác phẩm của Tư. Tôi thích những thứ như là Huệ lấy chồng, như là Khói trời lộng lẫy hay Gió lẻ … Sở thích chỉ là chuyện của cá nhân, cho nên vẫn phải nói rằng Cánh đồng bất tận là tác phẩm được đông đảo người biết đến nhất, được đánh giá cao nhất hoặc có thể sẽ là tác phẩm lớn nhất của chị. Nhớ hôm ngồi xem phim Cánh đồng bất tận trong rạp, dù cũng tốn nước mắt mà khi đứng dậy vẫn thấy tiếc nuối cái không khí của tác phẩm văn học hơn. Và Cánh đồng bất tận cho đến 2018, sau nhiều năm nổi tiếng, vẫn tiếp tục xuất hiện trên truyền thông bằng thông tin Nguyễn Ngọc Tư được trao Giải thưởng Literaturpreis tại Hội chợ sách lớn nhất thế giới Frankfurt khiêmnhường vừa kiêu hãnh, màđừngmang tínhhọc thuật quá” - nữ nhà văn kể. Và chị cũng đồng ý là đã nói ra cái gì thì phải tôn trọngngười nghe, tôn trọng độc giả. Nên những năm gần đây, khi từ chối trả lời những cuộc phỏng vấnmà không có thông tin mới, Tư bảo rằng chính là vì tôn trọng tờ báo: “Đó không nên là nơi để tán gẫu”. 3. Nhiều người đã nói về cái không gian và không khí Nam Bộ trong những tác phẩm Nguyễn Ngọc Tư. Cá nhân mình, tôi yêu quí những truyện ngắn và những tập tản văn của Tư bởi những vấn đề thuộc về conngười. Đôi khi tôi đã nghĩ không biết bằng cách nào đểmột nhà văn sốngmãi ởmột không gian quen thuộc ấy, ngay cả đến mạng xã hội cũng không tham gia, lại giữ được sự bền bỉ trong cách viết chạm tới những vấn đề sâu thẳm nhất của thân phận con người (tôi không thấy nó chỉ thuộc về nhữngngười dân miệt vườnNamBộmặcdùbối cảnhmở ra có vẻ có khôngkhí đó). Khi tôi đem thắc mắc này nói với Tư, chị đã trả lời: “Tôi đánh giá cao một nhà văn biết tưởng tượng, giỏi tưởng tượng. Khi ấy anhchị ta không cònphụthuộcvàokhônggian sống của mình. Tôi biết nhiều người dùng cuộc đời của họ, những từng trải của họ đem lên trang viết. Kiểu đó thì đi không được dài, nửa chừng thì cạn. Một người sống dày dặn tới đâu thì viết chừng vài ba cuốn sách đã hết. Tôi hay đặtmìnhvàongười khác, hình dung nếumình là họ thì mình nghĩ gì. Mười năm trước, tôi chú ý việc kểmột câu chuyện, thì giờ tôi cảm giác bên trong con người. Tôi thấy nó thật kỳ vĩ, kể cả vềphầnu tối, thì cũng là cái đẹp của sự u tối”. Giờ thì tôi đã hiểu hơn vì sao Tư vẫn cần mẫn đi rất xa trên con đường của mình, chính là bởi những thân phận con người thì thuộc về nhân NHÀ VĂN NGUYỄN NGỌC TƯ: