Ngày Nay số 168 - 173

ĐAMMÊ 19 SỐĐẶCBIỆT NGAYNAY.VN loại, mà những “bụi ô rô mọc ven sông, tiếng con chimbìm bịp vào lúc thủy triều lên, và ngọn gió chướng vẫn thường thổi suốtmùa khôđồngbằng hạ lưu sông Mekong” chỉ là bối cảnh làm cho những câu chuyện thêm hấp dẫn. Như Tư đã nói trong bài diễn từ tại lễ trao giải thưởng văn học tại Đức, rằng trong những truyện ngắn nhiều thổ ngữ của chị mà tới người miền Bắc Việt Nam cũng không quen, thì thứ quen thuộc, thứ chung cho bất kì độc giả nào trên trái đất này: “là những con người đi lại, nói cười và đau đớn ở trong những tác phẩm ấy. Và con người thì không xa lạ với nhau”. 4. Đã có lúc tôi thử tưởng tượng, một ngày nào đó nhà văn Nguyễn Ngọc Tư sẽ rời nơi mình đang sinh sống, đến ở TP Hồ Chí Minh hoặc Hà Nội. Văn học nước nhà biết đâu sẽ có những cuốn tiểu thuyết và truyện ngắn đặc sắc về đời sống thị dân ngổn ngang, bề bộn hômnay. “Có lúc nào Tư có dự định thay đổi môi trường sống và bối cảnh của các tác phẩm văn chương không?” - Tôi gửi câu hỏi này cho Tư và câu trả lời tôi nhận được không bất ngờ chút nào: “Bối cảnh không quan trọng với tôi. Thị dân thì cũng là con người, và tôi sẽ viết nếu tôi hứng thú. Nhưng giờ thì chưa”. Không dùng facebook, không biết Nguyễn Ngọc Tư có quan tâm đến việc con người ngày nay đang đối xử với nhau như thế nào qua cái thế giới mạng xã hội không. Nơi mà theo ý kiến cá nhân tôi có lẽ chưa bao giờ bản tính từng cá nhân và cả cộngđồng lại bộc lộ rõ đến thế. Có lần tôi nói với Tư như vậy, và chị đã cười: “Lâu lâu có cậu em là con nghiện facebook chụp hình facebook ai đó, chủ yếu là trong giới những người viết mà cậu em nghĩ là tôi có biết, gửi sang tôi. Và tôi nhận ra không có facebook là chuyện duy nhất chắc chắn đúng. Đó là thế giới yêu chiều cưng nựng cái tôi của con người. Tôi hơi sợ. Người mê facebook bộc lộmình dễ quá”. Không dùng facebook là lựa chọn của Tư, nhất quán trong một quan niệm sống mà đến ngay cả nếu định hỏi chị về một dự định văn chương nào đó trong tương lai thì cũng là việc không nên làm. Bởi vì, đây chính xác sẽ là câu trả lời của Tư: “Tôi dè sẻn đến cảmối quanhệbạnbè, vì nghĩ, một khi tôi có ý tưởng, đi nói với bạn tao có tính viết cái truyện như vầy vầy, thì cái khao khát viết câu chuyện đó ra không còn nữa. Nó phải được đè nén lâu, và tập trung cao”. Cũng như chả bao giờ Tư bộc lộ về cuộc sống cá nhân của mình, ai hỏi chị sẽ gửi một mặt cười và nói rằng đó là khoảng trống. Điều này, khiến cho mục tiểu sử trong từ điển mở Wikipedia về Nguyễn Ngọc Tư chỉ có đúng 3 dòng, trong khi danh mục tác phẩm dài gấp hàng chục lần. Có gì lạ đâu khi như chínhTưđã nói trongbài diễn từ,“hãy kể câu chuyện này ra, bởi bạn là nhà văn, đó là việc bạn phải làm, duy nhất. Và đó là thứ duy nhất làm nên một thế đứng kiêu hãnh, cho người viết”. Đột nhiên, tôi nghĩ rằng đằng sau thế đứng kiêu hãnh ấy, là một Nguyễn Ngọc Tư khiêm nhường, “coi văn chương Việt Nam chỉ là cái chấm nhỏ xíu trên bản đồ văn chương thế giới. Và tôi là chấm nhỏ nằm trong chấm nhỏ ấy. Ảo tưởng luôn đem tới cho người viết sức mạnh, nhưng tôi từ chối sức mạnh đó ngay từ đầu. Bởi tôi nghĩ nó là con dao hai lưỡi”. n Bài Diễn từ của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư tại Lễ trao giải thưởng (trích): V ăn chương thế giới mà tôi tiếp xúc, bằng những cuốn sách chuyền tay cũ sờn, đôi khi là bản photocopy - thứ sách giả như những nhà sưu tầm thường gọi - nhưng chữ của chúng là thật. Những cuốn sách ấy, rất sớm, đã nhấc bổngmang tôi ra khỏi lòng giếng chật chội, và vào giây phút tôi nhận ra bầu trời rộng lớn nhường nào, tôi ngộp thở. Thứ sức mạnhmà tôi có được từ ảo tưởng, rằngmình là trung tâm của thế giới, cũngmất đi. Những cuốn sách đánh thức bản năng viết, giúp tôi bước vào thế giới văn chương bằng những câu chuyện, nhưng chính chúng đôi khi đã làm tôi thấy mình biến dạng, chực tan đi không dấu vết gì. Nhưngmay thay, tôi làmột người viết. Và lúc tôi viết, tôi cố định lại hình dáng và tiếng nói củamình, lấy lại nhữngmàu sắc vốn có, bởi những lời đáng sợ kia đã ngừng bên ngoài trang giấy. Duy nhất, lúc đó, chỉ còn lời thì thầm. Hãy kể câu chuyện này. Hãy kể câu chuyện này. Hãy kể câu chuyện này… Hãy kể câu chuyện này, nó là của bạn. Một khi lời thì thầm cất tiếng, tôi không còn bối rối bởi những ồn ã chung quanh. Những hứa hẹn và dọa dẫm. Tán thưởng và ghét bỏ. Ảo tưởng vàmặc cảm. Yêu thương và đố kỵ... Và tôi cũng tin có hàng triệu câu chuyện được viết ra dưới vòm trời này, chúng lẩn khuất đâu đó ở những xứ sở xa xôi, với những người đọc ít ỏi củamình, trong những tiểu vùng ngôn ngữ, nhưng chúng vẫn ở đó, không chờ đợi được tưởng thưởng hay vỗ về, chúng ở đó vì người viết chúng không thể và khôngmuốn quay lưng lại với lời thì thầm: “Bạn hãy kể câu chuyện này ra, nó sinh ra là dành cho bạn, không phải sao?”. Giải thưởngvănhọc Liberaturpreis được traohàng năm, vinhdanh tácgiảnổi tiếngđến từcácnước châuPhi, châuÁ, châuMỹLatinvàcácnướcẢRậpdo Litprom- hiệphội quảngbávănhọc châuÁ, châuPhi và MỹLatinởFrankfurt (Đức) - thựchiện. Đểđạt giải này, Cánhđồngbất tậncủaNguyễnNgọc Tưđãvượt qua những tácphẩmcủacácứngviênsánggiákhácnhư HanKang (HànQuốc), AyeletGundar-Goshen (Israel), NonaFernández (Chile), ShumonaSinha (ẤnĐộ)...