Ngày Nay số 168 - 173

ĐAMMÊ 23 SỐĐẶCBIỆT NGAYNAY.VN những con giáp mỗi dịp Tết về. Vào lúc đó, tôi cho đấy là một hành động tháu cáy, cập thời. Làm như vậy thì dễ thực, nhưng nó cũng như việc chạy theo thời cuộc, thương mại hoá cái nghệ thuật của mình. Nó rất dễ nhưng nó không “vui”. Suy nghĩ đó của tôi, giờ vẫn không đổi. Người thay đổi là tôi, qua quãng ngũ tuần, trưởng thành hơn trong cả tính cách và nghệ thuật, tôi làmmọi thứ với một tâm thế khác! Giờ tôi làm vì mình thích nó, vì nó là một tác phẩm và tôi biết tôi đangsáng tạonghệ thuật. Nói cách khác, giờ đây tôi thấy an tâmhơn với bản thân và nghệ thuật của mình. Tôi tin rằng: nó chắc chắn sẽ là một tác phẩm chứ không chỉ là một thứ chạy theo thị trường. Được biết, bên cạnh niềm hân hoan thiết kế những con giống, con giáp, anh còn bỏ nhiều công làm đẹp-bền cho những đồ vật cũ. Cái mâm, cái thớt, cái chạn... dẫu cũmèm, vì sao cứ cuốn hút anh? Người ÁĐôngmình trong quá khứ thờ bách thần. Theo đó, mỗi đồ vật, mỗi dụng cụ dùng lâu đều sẽ ra linh hồn, đều trở thành một sinh thể. Nó tự mang trong đó những câu chuyện đời sống. Trong hàngchụccáimâmcũtôimua về, có rất nhiều cái có tên gia chủ. Tôi tưởng tượng, những cái mâm đó đã kinh qua bao nhiêu thăng trầm cùng căn nhà, cùng những thành viên gia đình. Bao nhiêu nước mắt trẻ con, bao nhiêumồ hôi của người vợ, người mẹ đã rơi trên cái mâmđó... Những thứ nhỏ nhặt như vậy, nó là chứng nhân, là một thành viên trong gia đình. Tại sao nó lại bị khi dễ? Tôi chẳng còn trẻ nữa, lại làm đồ cũ, nhưng cũng như tự làm mới mình, đưa một cách nhìn hiện đại vào trong những đồ vật đó.Tôimuốnmang chonó một sức sống mới, khoác cho những đồ vật nho nhỏ, cũ kĩ đấy một tấm áo mới trên cái linhhồnvốnđã rất sốngđộng của chúng. Các khách hàng của anh chắc hẳn cũng giống anh ở điểm nào đó nên mới hiểu, trân trọng những đồ vật, ký ức Việt Nam? Thông thường, người nghệ sĩ làm ra một tác phẩm, đầu tiên phải thoảmãn cái tôi rồi mới chú tâm đếm khách hàng. Vậy nên cái nghề này, là khách chọn nghệ sĩ, chứ có mấy khi nghệ sĩ biết khách củamình là ai. Nhưng, làm lâu năm, tôi cũng mường tượng được mẫu số chung cho những người đam mê nghệ thuật của mình. Chắc chắn họ phải là những người được yêu thương và đã yêu thương người khác. Họ chắc chắn đã thấm đẫm những niềm vui nỗi buồn, nên giờ họmới trân trọng những niềmhạnh phúc nho nhỏ giống như tôi vậy. Cái đẹp là đích đến của anh trong nghệ thuật, vậy cái đích của anh trong cuộc sống là gì? Trước khi là một nghệ sĩ, tôi là một con người, một người chồng, người cha. Và vì vậy, trước khi nói đến những đích đến trong nghệ thuật, tôi cũng luôn cố hoàn thành, quán xuyến những công việc thường nhật. Đó là mơ ước về một cuộc sống giản dị, bình lặng, an ổn xung quanh những thú vui nho nhỏ cá nhân. Có lẽ, vềgià tôi sẽđi làm búp bê dạo quanh Hồ Gươm chăng? (Cười) Ở Việt Nam, quan niệm người đàn ông là trụ cột lo cho gia đình, ngay cả trong công việc, anh ta có thành đạt được hay không thì yếu tố quản lý tài chính rất quan trọng. Anh bật mí cách chi tiêu, tiết kiệm tiền của anh được không? Ngày xưa, tôi có vinhhạnh đượcđi và làmviệc cùngGiám đốcQuỹ tiền tệquốc tế IMF tại Việt Nam. Trong chuyến đi thămlànggốmBátTràng, ông có ngỏ ýmuốn tri ânmột nhà nghềởđóbằngmộtmón tiền nhỏ. Tôi liền bảo ông, nếu đưa tiền, thì hãy đưa cho người vợ. Ông ngạc nhiên lắm! Tôi trả lời, rằng rất lâu trước đây, người Việt Nam theo chế độ mẫu hệ. Cái tinh tuý của chế độ đó vẫn theo con người Việt Nam đến bây giờ và khiến vai trò của người vợ còn quan trọng hơn nữa. ỞViệt Nam, vợ là“tay hòm chìa khoá”, là người nắm giữ tài sản trong gia đình. Làm như thế, các thành viên trong gia đình sẽ luôn có sự gắn kết với nhau, trách nhiệm cũng chia đều và công bằng. Có thế thì nhà cửa mới đầm ấm, con cái được tươm tất. Cũng theo nguyên tắc cổđó, tôi luônđưa hết tiền cho vợ. Muốn đi đâu thì mình cứ ngửa tay xin tiền vợ thôi, chả ngại gì. (Cười) Anh có đặt mục tiêu cho nămmới hay không? Tôi vốn không phải là người quá trọng lễ, Tết. Với tôi, tuổi tác chỉ là một con số thôi. Cái việc cố gắng, phấn đấu nó là công việc hằng ngày, chứ chẳng riêng gì mỗi dịp năm mới. Giữ tâm hồn không già đi, giữ cho mình sức bền là nhữngmongmỏi nhất của tôi. Mong năm nay tôi lại được tiếp nhận mọi thứ với một tâm hồn trẻ trung, coi như là một mục tiêu trong nămmới vậy! n Sao anhhay chọnnhững hình hài/thân phận bé nhỏ như kiến, cua, sên, con ngựa gỗ ngày xưa... để yêu thương và sáng tạo? Nghệ sĩ nào cũng cần có một phong cách, một concept chủ đạo xuyên suốt các tác phẩm của mình. Cái mạch xuyên suốt đó cũng nhất thiết phải đồng nhất, phải nhất quán với đời sống, với con người củamình. Biết vị trí của mình, hiểu bản thân chính là mấu chốt để một người nghệ sĩ có thể sáng tác được. Đối với tôi, kiến, cua, sên, con ngựa gỗ ngày xưa... là những thứ nhỏ bé, tầm thường, những thứ vốn bị khi dễ. Rõ ràng, tôi chẳng phải người vĩ đại, tình yêu của tôi nó nhỏ thì tôi cứ khắc hoạ nó thực cho nhỏ bé, chân tình vậy. Nhờ đâu anh nảy ra ý tưởng thiết kế các con giáp mỗi khiTết đến xuân về, năm Dậu thì gà, nămTuất thì chó... 2019 năm Hợi, anh thiết kế con lợn có điểmgì độc đáo? Thực ra, đây không phải ý tưởng mới, với giới nghệ sĩ nói chung và với tôi nói riêng. Cách đây độ 10 năm, có một người bạn đã khuyên tôi làm Người Á Đông mình trong quá khứ thờ bách thần. Theo đó, mỗi đồ vật, mỗi dụng cụ dùng lâu đều sẽ ra linh hồn, đều trở thành một sinh thể. Nó tự mang trong đó những câu chuyện đời sống. Trong hàng chục cái mâm cũ tôi mua về, có rất nhiều cái có tên gia chủ. Nhà điêu khắc Đinh Công Đạt