Ngày Nay số 168 - 173

ĐAMMÊ 22 SỐĐẶCBIỆT NGAYNAY.VN Đ ón năm mới, Đinh Công Đạt cũng như bao người: nhớ tuổi trẻ, nghĩ tuổi già. Anh đã có cuộc trò chuyện với NgàyNay để kể về tình yêu với nghệ thuật và vợ conmình. Nếu sống hơi hoài niệm, anh sẽ nhớ gì về anh ở tuổi mười támđôi mươi? Tôi làm công nhân đến năm 18 tuổi, rồi dành hết 4 năm đi bộ đội. Mãi đến độ 1987 mới về, xong tôi lại rong ruổi tiếp tục làm công nhân cho tới lúc 26 tuổi. Lý do tôi tự dưng muốn học Đại học khi 26 cũng không có gì cao siêu. Đang công nhân ở một công ty đá quý, nói ổn thì cũng ổn định, nhưng tôi cứ thấy như thiếu thiếu gì đó? Hồi ấy, có dịp đi xe bus chung với các bạn sinh viên, nhìn các bạn sinh viên cầm sách vở, thấy trước mặt họ, tương lai cứ sáng bừng lên, mình thì xách cặp lồng cơm, tương lai nó cứ quẩn quanh vò võ. Không hẳn là khổ sở, nhưng cứ làm công nhân thì không thayđổi được, thế là tôi mới thi vào Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Vì đã trưởng thành đi làm nên đi học tôi cũng tự biết mình muốn gì. Ý thức về việc học, ý thức học cho bản thân lúc đó nó ghê gớm lắm! Chọn theo đuổi đammê nghệ thuật, anh có cảmgiác thế nào? Và làm sao anh đi qua được quãng thời gian khó khăn tuổi trẻ? Khi người ta yêu, người ta khắc sẽ không thấy khó. Gian khổ thì vẫn có thật, vất vả mồ hồi nước mắt đó chứ, nhưng người ta không nản chí. Đam mê nó mãnh liệt lắm! Nó như khi mình yêu một cô gái ấy: Vì yêu một người con gái mà mình sẵn sàng đội mưa đến nhà, sẵn sàng đợi chờ cả tháng cả năm… Đấy là tình yêu trai gái. Còn tình yêu với nghề, với nghệ thuật, tôi nghĩ nó còn mãnh liệt hơn nữa. Khổ thì khổ thật, nhưng không thấy khó. Vì sao khi đã có giải thưởngnọ tiếng tămkia, anh thường nhận mình là “thợ” chứ không phải nghệ sĩ? Freud đã nhận xét, đại ý là: con người về cơ bản luôn muốn chứng tỏ và khẳng định bản thân. Lại là nghệ sĩ nữa, ai cũng muốn được vinh danh, ai cũng muốn được ngưỡng mộ. Và, hầu như những nghề chính quy, nghề nào cũng có thứ bậc rất rõ ràng: Bác sĩ có bác sĩ đa khoa, chuyên khoa. Phi công có phi công hạng ba, hạng hai rồi mới đến phi công hạng nhất. Người công nhân cũng có bảy bậc tuần tự. Thế cơ mà, làmnghệ thuật thì chẳng có thứ bậc gì cả. Hoặc bạn là hạng nhất, hoặc bạn không là gì. Không có thứhai. Không có hạng nhì. Điều đó gần như là tàn khốc, là bất công với con người. Cũng vì thế mà tôi không hướng cho con cái theo những ngành nghệ thuật thế này, nó bất công quá, đòi hỏi nỗ lực trời bể. Còn chính tôi, tự xưng là một người thợ chính là để giễu nhại, cảnh cáo bản thân về những nỗ lực bền gan như vậy. Nói như Nam Cao, nghệ thuật không cần những người thợ khéo tay, nhưng để mà làm nghệ sĩ thì ngay từ đầu phải là một người thợ khéo tay đã. Trước hết phải là một người thợ cống hiến chăm chỉ, sau mới có cái đà để sáng tác nghệ thuật được. AN DI Đinh Công Đạt người thợ làmđẹp tháng năm Người yêu nghệ thuật gọi anh là nhà điêu khắc Đinh Công Đạt. Bạn rượu gọi anh là Đạt “rồ”. Anh thì bảo mình là thợ “làm việc như điên”! Trong nhà xưởng lấm lem sơn, bụi cùng ti tỉ thứ lỉnh kỉnh, từ bàn tay anh sẽ “mọc” ra những thứ xinh đẹp. ĐỖ CHÂU ANH (thực hiện)