Ngày Nay số 168 - 173

THẾGIỚI 53 SỐĐẶCBIỆT NGAYNAY.VN trang. Khi những đứa trẻ hít khói thuốc súng để lớn lên, thì những điều cơ bản như trường học và vaccine trở thành những điều xa xỉ, còn những hành vi bạo lực và sự dửng dưng trước cái chết lại trở thành chuẩn mực thái độ và ứng xử thông thường. Tổn thương tinh thần mà những đứa trẻ Syria phải trải qua, theo các chuyên gia của tổ chức Save the Children, đã vượt lên trên ngưỡng rối loạn căng thẳng hậu sang chấn thông thường. Đó sẽ là những thương tổn không thể đảo ngượcmà đứa trẻ có phải mang theo suốt đời. Thiên thần Syria say ngủ trong chiếc vali nói với người lớnchúngtarằngtrẻemchính là những bảo vật quý giá hơn mọi thứ trên đời. Chúng chính là tương lai của gia đình, của dòng tộc, của đất nước và của loài người. Tương lai ấy đang bị đe dọa khi tổ ấm mà người lớn có thể cho chúng chỉ là một chiếc vali. Giết và bị giết Chiến tranh, với nhiều đứa trẻ, sẽ không bao giờ là điều có thể quên và bỏ lại phía sau. Những đứa trẻ bị tước đoạt tuổi thơ, bị xé khỏi gia đình, bị đặt vào tay một khẩu súng và trở thành cỗ máy giết người. Lễ hạ vũ khí của 300 binh sĩ trẻ em chiến đấu trong lực lượng vũ trang Nam Sudan tại vùng chiến sự Yambio hồi đầu năm nay là hình ảnh đầy ám ảnh. Trong số 300 đứa trẻ, có tới một phần ba là trẻ em gái được tuyển mộ để làm nô lệ tình dục cho các tay súng trưởng thành. Còn những cậu bé trai thì phần lớn đều có thể sửdụng súngmáy thành thạo và không đếm xuể số người màmình đã sát hại. Tại quốc gia non trẻ nhất thế giới này, có tới 19.000 đứa trẻ đã bị tuyển mộ vào các nhóm vũ trang sau này hợp nhất lại thành lực lượng vũ trangNamSudan. Chúngcầm súng là do đói khát hoặc bị bắt cóc. Kịch bản luôn giống nhau, những đứa trẻ bị các tay súng kéo vàomột lùm cây hay bụi rậm, và từ đó chúng không còn được thấy lại cha mẹ củamình. Trong lễ xuất quân tại Yambio, ám ảnh nhất là tấm hình một cậu bé ở độ tuổi nhi đồng của phóng viên AFP Stefanie Glinski. Thân hình nhỏ xíu, không cao hơn khẩu súng trường là mấy, lọt thỏm giữa hàng ngũ những cựu binh trẻ em. Gương mặt buồn rầuvàánhmắt camchịu cố giấu vào lưng người đứng trước. Sự tĩnh lặng của người lính nhỏ tuổi khiến những ai nhìn vào tấm ảnh cảm thấy nghẹt thở trước những gì em đã phải trải qua và trước một sựbất côngquá lớnđangdiễn ra trên thế giới loài người. Giống như Nam Sudan, xung đột sắc tộc và tranh giành quyền lực cũng là những lý do đẩy nước láng giềng Cộng hòa Dân chủ Congo vào cảnh điêu linh. Tuy cuộc nội chiến gần đây nhất kết thúc cách đây đã 16 năm, nhưng một số khu vực tại đất nước này vẫn là điểm nóng hoạt động của các nhóm vũ trang, nơi các cuộc thảm sát và tội ácman rợvẫnđangdiễn ra trên diện rộng. Hãy nhìn vào gương mặt những đứa trẻ sống sót qua cuộc chém giết ở ngôi làng Tchee trong năm nay để thấy xung đột đang diễn ra một cách vô liêm, vô nhân và vô nghĩa đến nhường nào. Trong bức ảnh của phóng viên Reuters Goran Tomasevic là những đứa trẻ mồ côi còn sót lại của một gia đình đông con ở làng Tchee. Bé gái Mave Grave, 11 tuổi, với gương mặt đầy lo toan và một bên tay bị chặt cụt, bàn tay còn lại âu yếm ôm đầu cô em gái nhỏ đang nép vào chân mình. Bé Racahele-Ngabausi mới chỉ 2 tuổi và có một vết sẹo mã tấu chạy chéo từ trán xuống dưới bầu má. Những phần tử vũ trang đã xông vào làng cùng với mã tấu. Cảnh tượng cuối cùng mà Mave Grave nhìn thấy trước khi bất tỉnh là cảnh một kẻ tấn công mổ bụng người mẹ đang mang thai của em và giết chết đứa trẻ còn chưa ra đời. Khi tỉnh lại, em không còn mẹ, không còn ba người anh em trai, và không cònmột bàn tay. Sự ngơ ngác và đau đớn ngự trị trong ánh mắt hai đứa trẻ không còn gì trên đời: không còn mẹ, không còn hy vọng, không còn niềm tin, khôngcònhiện tại, khôngcòn cả tương lai. Bóng ma Apartheid Trẻ em phải chết, dù ở bất cứ đâu và vì bất cứ lý do gì, đã là một sự phi lý. Những đứa trẻ phải chết đau đớn và thê thảm vì những nguyên nhân có thể khắc phục được tại những quốc gia có đủ điều kiện để chăm lo cho chúng là tột cùng của sự phi lý. Trẻemphải chết,dù ởbất cứđâuvàvìbất cứlýdogì,đãlàmột sựphi lý.Nhữngđứa trẻphải chếtđauđớn vàthêthảmvìnhững nguyênnhâncóthể khắcphụcđược tại nhữngquốcgiacóđủ điềukiệnđểchămlo chochúnglàtột cùng củasựphi lý. những ánhmắt trẻ thơ Nam Phi, với GDP tính theo sức mua lên tới hơn 13.000 USD, là nền kinh tế đứng hàng thứ 34 trên thế giới. Nhưng đây cũng là đất nước mà một phần lớn mầm non tương lai được ươmtrong những trường học tồi tàn, xập xệ khó chấp nhận dù ở bất cứ quốc gia nào. Tại ngôi làng Chebeng ở tỉnh Limpopo, có ngôi mộ với tấm bia đá khắc hình một bé trai 5 tuổi có đôi mắt to và gương mặt thông minh, sáng sủa. Đó sẽ là hình ảnh mà bạn bè và người thân nghĩ tới khi nhớ về cậubé này. Nhưng trong ký ức của bốmẹ cậu bé Michael Komape, một hình ảnh khác của con trai sẽ khiến họ đau đớn và ám ảnh suốt cuộc đời. Họ đã tìm thấy thi thể cậu bé trong tình trạng chết đuối ngập dưới hầm phân của nhà vệ sinhmục nát trong trường học, duy nhất một bàn tay thò lên kêu cứu trong những phút cuối của cuộc đời. Đó là 4 năm về trước. Và năm 2018, tiếp tục có 2 đứa trẻ khác, bé gái Lumka Mkhethwa 5 tuổi và bé trai Omari Monono 3 tuổi, thiệt mạng trong những tình huống tương tự. Chúng đều chung đặc điểm sống ở vùng nông thôn và là người da đen. Những đứa trẻ chết đuối dưới hầm phân trên đất nước Nam Phi thế kỷ XXI có thể đã được cứu sống, nếu sự thịnh vượng và của cải xã hội được chia sẻ một cách thiết thực và có trách nhiệm tới những tầng lớp thiệt thòi trong xã hội. Những đôi mắt trẻ thơ trong veo không chỉ khơi gợi sự thiện lương, mà còn đợi chờ sự tự vấn ở những người trưởng thành. Nhìn vào đôi mắt những đứa trẻ sống ở những vùng tối của trái đất trong năm 2018, chúng ta bỗng thấy mình thật bé nhỏ. Và yếu đuối. Và bất lực! n Đứabé trongvali. Biamộ của cậubéMichael Komape. Amal Hussain.