Ngày Nay số 239

14 NGAYNAY.VN KHOAHỌC-MÔITRƯỜNG Số239 - ThứNăm, ngày 10.9.2020 Nghiêncứuphát hiện rằng, nhữngngười hút thuốc ládưới 10điếu một ngày cónguy cơ chết vì bệnhhôhấp caogấp2,5 lầnvà nguy cơchết vì ung thư phổi gấp8,6 lầnsovới nhữngngười không hút thuốc. n Công nghệ phát hiện tia Xmới được phát triển. Máy dò tia X biến đổi bức xạ của tia X thành ánh sáng khả kiến và đây là loại máy dò tia X phổ biến. Nhiều vật liệu khác đã được sử dụng để chế tạomáy soi tia X, nhưng khó sản xuất hoặc đắt tiền. Một số bước phát triển gần đây sử dụng các hợp chất chứa chì, nhưng độc tính của chì gây lo ngại. Nhómnghiên cứu đã tìm ra giải pháp sử dụng hợp chất mangan halogenua hữu cơ để chế tạo máy dò tia Xmà không cần đến chì hoặc kim loại nặng. Hợp chất này sẽ tạo ra loại bột hữu ích cho việc chụp hình và có thể được kết hợp với polyme để tạo ra một hỗn hợp dẻo đóng vai trò làmmáy dò tia X. Tính linh hoạt đómở rộng tiềmnăng ứng dụng của công nghệ này. n NASA lắp kính viễn vọng có tầm nhìn rộng gấp 100 lần Hubble. Cơ quan Hàng khôngVũ trụ Mỹ đã hoàn tất lắp đặt gương chính của kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman, dự kiến phóng vào năm 2025. Gương chính của Roman mặc dù có cùng kích thước với gương chính của kính viễn vọng Hubble (rộng 2,4 m) nhưng chỉ nhẹ bằng 1/4 và cung cấp trường quan sát rộng gấp 100 lần nhờ những cải tiến lớn về công nghệ. Thiết bị sẽ cho phép các nhà thiên văn học nhìn xuyên qua lớp khí bụi và khoảng không - thời gian rộng lớn để khámphá vũ trụ bằng ánh sáng hồng ngoại, thứmà mắt người không thể nhìn thấy. n Bí ẩnvề cânnặng thực sự của khủng longbạo chúa. Nghiên cứumới chỉ cho rằng, con khủng long bạo chúa trung bình có thể nặng chưa đếnmột nửa so với một số ước tính trước đó. Các nhà khoa học tin rằng loài động vật ăn thịt đáng sợ này thực tế có thể trung bình chỉ nặng khoảng 7 tấn so với 100 năm lịch sử nghiên cứu về khủng long đã đưa trọng lượng của con quái vật vào khoảng từ 3 - 18 tấn. Vấn đề phần duy nhất của khủng long còn lại là xương, có thể dùng để xác định chiều dài và chiều cao, nhưng không nhất thiết tương xứng với khối lượng ví dụ nhưmỡ hay cơ. Bằng cách kết hợp những cách hiệu quả nhất để đo khối lượng và kích thước cơ thể trong các bài báo từ năm1905 trở đi, các nhà cổ sinh vật học đã ghép lại những gì họ cảm thấy là bức tranh chính xác nhất về loài khủng long bạo chúa. PV (tổnghợp) TIN& TIN Hút thuốc nhiều hay ít đều chuốc họa như nhau Nghiên cứu kéo dài 17 năm của các nhà khoa học mới công bố gần đây cho thấy, việc tự cắt giảm từ 10 điếu thuốc xuống 1 điếu thuốc mỗi ngày không mang lại kết quả đáng kể như nhiều người kỳ vọng. C ác nghiên cứu trước đây cho biết những người hút thuốc lá có nguy cơ tử vong vì bệnh phổi cao hơn gấp đôi và nguy cơ tử vong vì ung thư phổi caohơngấp8 lần những người không hút thuốc. Còn theo nghiên cứu mới nhất, nguy cơ tử vong do ung thư phổi đối với nhóm“Social smokers” - những người hút ít, hút do bối cảnh tác động - không thấp hơn đáng kể so với những người hút trên 20 điếumỗi ngày. Nghiên cứu do TS Pallavi Balte và TS Elizabeth Oelsner, tại Trung tâm Y tế Irving của Đại học Columbia ở NewYork trình bày tại Đại hội Quốc tế Hiệp hội Hô hấp châu Âu. TS Balte nói trong một hội nghị trực tuyến: “Mọi người đều biết hút thuốc có hại cho sức khỏe và cũng tự cho rằng nếu chỉ hút một điếu thì rủi ro sẽ không cao. Nghiên cứu trước đây cho thấy rằng mọi người đã ý thức được điều đó và tự động cắt giảm, ví dụ như ở Mỹ, tỷ lệ người hút dưới 10 điếu mỗi ngày đã tăng từ 16% lên 27%. Vì vậy, chúng tôi muốn nghiên cứu những rủi ro đối với những người hút ít hơn 10 điếu thuốc một ngày so với những người không hút thuốc và so với những người hút trên 10 điếu”. Theo đó, 18.730 người Mỹ đa sắc tộc với độ tuổi trung bình là 61 đã được chọn để thamgia nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu đã theo dõi những người này trong trung bình 17 năm, trong đó 649 người qua đời vì bệnh hô hấp và 560 người qua đời vì ung thư phổi. Ở những người không hút thuốc, tỷ lệ tử vong vì bệnh đường hô hấp là 1,8% và tỷ lệ tử vong vì ung thư phổi là 0,6%. Trong số những “Social smoker” - những người hút ít hơn 10 điếu thuốc mỗi ngày - khoảng 3,3%chết vì các bệnh hô hấp và 4,7% chết vì ung thưphổi. Đối với nhữngngười nghiện thuốc lá nặng - những người hút hơn 20 điếu thuốc mỗi ngày - tỷ lệ này lần lượt là 10%và 12,9%. Các nhà nghiên cứu đã tính toán chi tiết tỷ lệ tử vong do bệnh hô hấp và ung thư phổi, sau đó so sánh tỷ lệ này giữa những người không hút thuốc, những người hút ít thuốc và những người nghiện thuốc nặng. Họ cũng tính đến các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong, chẳng hạn như tuổi tác, giới tính, chủng tộc, trình độ học vấn và trọng lượng cơ thể. Nghiên cứu phát hiện rằng, những người hút thuốc lá dưới 10 điếu một ngày có nguy cơ chết vì bệnh hô hấp cao gấp 2,5 lần và nguy cơ chết vì ung thư phổi gấp 8,6 lần so với những người không hút thuốc. Những người hút ít thuốc có tỷ lệ tử vong vì bệnh hô hấp bằng một nửa so với những người nghiện thuốc lá nặng, nhưng tỷ lệ tử vong do ung thư phổi của họ vẫn chiếm2/3 so với những người nghiện thuốc lá. TS Balte nói: “Bạn có thể nghĩ rằng nếu bạn chỉ hút vài điếu thuốc mỗi ngày thì bạn đang tránh được hầu hết các nguy cơ. Nhưng những phát hiện của chúng tôi cho thấy, hút nhiều hay ít thuốc đều có hại gần như nhau”. Jorgen Vestbo - Chủ tịch Hội đồng Vận động Hiệp hội Hô hấp châuÂu, Giáo sư y học hôhấp tại Đại họcManchester cho biết: Việc cắt giảm hút thuốc là một bước đi đúng hướng vì bỏ thuốc lá là một trong những cách tốt nhất để bảo vệ phổi và sức khỏe tổng thể của chúng ta, nhưng rõ ràng là không có mức độ an toànnào trong việc hút thuốc. Nghiên cứu lớn này rất quan trọng vì nó chỉ ra rằng hút thuốc ít hơn có thể sẽ không có tác dụng như mọi người đang hy vọng. PHƯƠNGLY (theoScienceFocus)