Ngày Nay số 244

14 NGAYNAY.VN KHOAHỌC-MÔITRƯỜNG Số244 - ThứNăm, ngày 15.10.2020 n Nguyênnhânkhôngngờgâybiến chứngCOVID-19ởngười trẻ. Các chuyên gia từĐại họcTổng hợp Bergen (Na Uy) đã nghiên cứu các yếu tố cản trở khả năng phản ứng của hệ thốngmiễn dịch khi bắt gặp sự lây lan của SARS- CoV-2 trong cơ thể. Hóa ra là 10%bệnh nhân với triệu chứng nghiêm trọng có các kháng thể đặc hiệu trongmáu, hoạt động như chất ức chế đối với interferon. Như vậy, chính cơ thể người này sẽ tự gây khó cho công việc của protein do tế bào tiết ra để chống lại virus. Theo dữ liệu được phân tích bởi Trung tâmkiểm soát và phòng ngừa dịch bệnhHoa Kỳ (CDC) cho thấy, không riêng gì người già, những người trẻ tuổi vẫn có nguy cơ gặp phải các vấn đề y tế nghiêm trọng từ SARS-CoV-2 đang càn quét toàn cầu. n Tàu lai dắt chạybằngnăng lượng hạt nhân. Cơ quanVũ trụ Liên bangNga (Roscosmos) tiết lộ trong tài liệu được đăng trên trangwebmua sắmcông của Nga cho biết, Nga có kế hoạch chi hơn 52 triệuUSD cho việc phát triển tàu lai dắt chạy bằng năng lượng hạt nhân để phục vụ các chuyến bay vũ trụ đến các hành tinh trongHệMặt trời. Theo tài liệu được công bố, một dự án sơ bộ thuộc chương trình chế tạo thử nghiệmmang tênNuclon. Mục đích của dự án là nghiên cứu phát triển tổ hợp vận tải năng lượng dạngmodule hoạt động trong vũ trụ chạy bằng năng lượng hạt nhân. n 15 triệu tấnvi nhựa“định cư”dưới đáy biển toàn cầu. Theo một báo cáo mới của cơ quan khoa học quốc gia Australia, ước tính có khoảng 15 triệu tấn hạt vi nhựa đã “định cư”trong đại dương sâu thẳm, gấp đôi lượng ô nhiễm nhựa trên bề mặt đại dương. Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong các mẫu, một gam trầm tích đáy biển chứa đến 14 hạt nhựa. Dựa trên số lượng trung bình của các hạt trong các mẫu và kích thước của các đại dương các nhà khoa học tính toán ra tổng số lượng vi nhựa dưới đáy biển trên toàn cầu sẽ phải từ 9 triệu 15 triệu tấn. Các tác động của ô nhiễm nhựa lớn hơn đối với đời sống đại dương và sức khỏe hệ sinh thái đều quá rõ ràng, có thể nhìn thấy trong các mảng rác lớn tập trung ở bề mặt biển. PV (tổnghợp) P rotein tăng cường tạo thành từ hai loại enzim được sản xuất bởi một loại vi khuẩn ăn chai nhựa, được gọi là Ideonella sakaiensis. Giáo sư John McGeehan, Giám đốc Trung tâm Đổi mới Enzim (CEI) tại Đại học Portsmouth, cho biết không giống như sự suy thoái tự nhiên, có thể mất hàng trăm năm, siêu enzyim có thể chuyển nhựa trở lại vật liệu ban đầu chỉ trong vài ngày. “Hiện tại, chúng tôi lấy những vật liệu đó từ các tài nguyên hóa thạch như dầu và khí đốt - những thứ thực sự không bền vững. Nhưng nếu chúng ta có thể thêm enzim vào nhựa phế thải, chúng ta có thể bắt đầu phân hủy nó sau vài ngày” - ông nói. Ông cho biết quy trình này cũng sẽ cho phép nhựa được sản xuất và tái sử dụng vô tận, giảm sự phụ thuộc của chúng ta vào tài nguyên hóa thạch. Vào năm 2018, Giáo sư McGeehan và nhóm ông đã tìnhcờphát hiện ramột phiên bản được thiết kế của một trong những enzim, được gọi là PETase, có thể phân hủy nhựa trong vài ngày. Là một phần của nghiên cứu hiện tại của họ, được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences, nhóm nghiên cứu đã trộn PETase với enzim thứ hai, được gọi là MHETase, và phát hiện ra “sự phân hủy của các chai nhựa tăng gấp đôi theo nghĩa đen”. Sau đó, các nhà nghiên cứu đã kết nối hai enzim với nhau trong phòng thí nghiệm, sử dụng kỹ thuật di truyền. “Điều này cho phép chúng tôi tạo ra một loại siêu enzim nhanh hơn 6 lần so với enzim PETase ban đầu. Đây là một bước nhảy vọt đáng kể vì nhựa tồn tại trong các đại dương của chúng ta ngày nay sẽ mất hàng trăm năm để phân hủy một cách tự nhiên. Thông qua ánh sáng mặt trời và tác động của sóng, nó sẽ bắt đầu vỡ ra thành những mảnh nhỏ hơn và chúng sẽ tạo ra vi nhựa. Đây là một vấn đề nghiêm trọng đối với các sinh vật sống trong môi trường”, Giáo sư McGeehan nói. Các cuộc thử nghiệm cho thấy siêu enzim này có thể phânhủy loại nhựa được sử dụng trong bao bì nước ngọt và nước trái cây, được gọi là PET (polyethylene terephthalate). Mặc dù được cho là có khả năng tái chế cao, nhưng PET bị loại bỏ vẫn tồn tại hàng trăm năm trongmôi trường trước khi bị phân hủy. Ngoài PET, siêu enzim này cũng hoạt động trên PEF (polyethylene furanoate), một loại nhựa sinh học làm từ đường được sử dụng trong các chai bia. Tuy nhiên, Giáo sư McGeehan cho biết nó không thể phân hủy các loại nhựa khác. Cùng với các đồng nghiệp Hoa Kỳ, Giáo sư McGeehan đã sử dụng chùm tia X cường độ cao tại cơ sở đồng bộ hóa nguồn ánh sáng kim cương ở Harwell, Oxfordshire, để lập bản đồ cấu trúc 3D của các enzim. Các bản thiết kế phân tử này cho phép các nhà nghiên cứu tạo ra siêu enzim có khả năng tấn công nhựa mạnh mẽ hơn. Các nhà nghiên cứu đang tìm cách để đẩy nhanh hơn nữa quá trình phân hủy, để công nghệ này có thể được sử dụng cho mục đích thương mại. LY PHƯƠNG (theoScience Focus) TIN& TIN Các nhà khoa học hy vọng rằng “siêu enzim” ăn nhựa có thể là một bước tiến quan trọng trong việc tìm kiếm các giải pháp để giải quyết cuộc khủng hoảng ô nhiễm. Siêu enzim ăn nhựa sẽ giải cứu thế giới khỏi ô nhiễm? Hiện tại, chúng tôi lấy những vật liệu đó từ các tài nguyên hóa thạch như dầu và khí đốt - những thứ thực sự không bền vững. Nhưng nếu chúng ta có thể thêm enzim vào nhựa phế thải, chúng ta có thể bắt đầu phân hủy nó sau vài ngày” Giáo sư JohnMcGeehan