Ngày Nay số 247

9 NGAYNAY.VN CHUYÊNĐỀ: RÁCTHẢI-NHỮNGGÓCNHÌN Số247 - ThứNăm, ngày 5.11.2020 Để ăn được cơm, những công nhân nấu đến đâu phải đậy kín lồng bàn đến đó. Khi ăn, tập trung toàn bộ mấy chục người cho ruồi đỡ bu, rồi ăn thật nhanh. Hômnào vắng người ăn, thì chỉ có cách chui vàomànmới ăn nổi. 3/ Vườn Vườn nhà ông Ngô Văn Phú cũng có cây ăn trái. Nào na, nào ổi, nào khế. Nhưng vợ ông phải mua đu đủ ở chợ để thắp hương. Khi mang ra mời khách, bà luôn miệng giục ăn nhanh, kẻo ruồi. - Lũ ruồi nó hại lắm các anh ạ - ông Phú chỉ tai về phía cây khế - Câynàyquả rất ngọt, hồi trước là quả sai lắm đấy. Nhưng bây giờ hoa thì lụi gần hết, mà ra quả nào thì ruồi châmquả ấy, thối rụng sạch. Góc vườn, những quả khế chín vàng thối dở được gom đổ đi. Những cây trái khác cũng vậy. Đó là một trong những lý do vì sao chúng tôi không ngửi thấy mùi hoa trái như thường thấy ở các vùng nông thôn khác. Nhà ông Đại có hai cây ổi, giống Đài Loan, quả to cùi dày giòn ngọt. Cây ra trái, ông phải bọc từng quả trong một lớp xốp, rồi lại bọc thêm một lớp nylon ra ngoài để tránh ruồi châm. Thành ra nhìn cây ổi như vừa được gỡ ra từ một thùng vận chuyển hoa quả ngoài chợ đầu mối ở trung tâmHà Nội. Mà đất ruộng vườn thì nhiều hộ cũng đã bàn giao xong, nhận tiền đền bù rồi. 250 triệu/ sào, theo giá nhà nước quy định. Đất giao rồi bỏ không, xác xơ, còn những cựu chủ đất thì ngồi bó gối trong nhà, hoặc đi nơi khác kiếm việc làm. Mai đây, giả sử đền bù giải toả xong xuôi, về nơi tái định cư, thì mỗi hộ được một nền nhà 250m. Chằn chặn như vậy. Xây khéo thì còn để ra được mảnh vườn con con trồng rau. Chứ còn cái nghiệp nhà nông, thì đến đây là dứt. Ông Phú cứ tiếc mãi cây khế, như trong chuyện cổ tích xưa, không thamđổi lấy vàng. 4/ Người Bà cụ Ngâm lưng còng rạp, bước thoăn thoắt từ trong nhà ra hè đón khách. Nhà không nuôi con gì, cũng chẳng có đồ ăn, nhưng ruồi vẫn vo ve từng đàn. Bà Ngâm năm nay đã 85 tuổi. Bà sống một mình trong ngôi nhà với cái bàn thờ bày ba bức ảnh. Ảnhgiữa làchồngbà, chết vì ung thư gan. Ảnh bên trái là con trai bà, chết vì ung thư dạ dày. Ảnh bên phải là con dâu bà, chết vì ung thư phổi. Họnối nhau rađi chỉ trong vòng hai năm. Để lại cho bà ba đứa cháu. Những cái chết ấy có liên quan gì đến sự ô nhiễm khủng khiếp của núi rác Nam Sơn ngay cạnh họ không? Bà Ngâm chặc lưỡi bảo không biết, cũng có người về hỏi han, xong rồi thì thôi. “Có khi do số trời!”. Bà mẹ già biết làm gì? Bà cố nuôi đứa lớn, năm đó học lớp 10. Còn hai đứa bé, bà gửi vào trại S.O.S nhờ Nhà nước nuôi. Đấy là chuyện năm năm trước. Bây giờ đứa lớn bà nuôi đã vào đại học, tự lo thân ở Hà Nội. Hai đứa nhỏ vẫn ở trại S.O.S. - Mẹ chúng nó lại mới mất (ý là bà mẹ nuôi ở trại trẻ), bây giờ có một bà dì nào ấy. Tôi nhớ cháu lắm. Bà Ngâm úp mặt vào hai bàn tay, nướcmắt giàngiụa. Nướcmắt người già, xót cắt vào tim. Không phải bà không còn người thân.Vẫn còn con cái và họ hàng. Nhưng bà ở đấy giữ nếp nhà, để lũ cháu mồ côi của bà nó còn chỗ đi về. Bà ở đấy, để hương khói cho ông, cho hai con xấu số. Mỗi tháng bà Ngâm được 20kg gạo diện hộ nghèo, thêm hơn 300 ngàn tiền cao tuổi. Bà trồng mấy luống rau, ăn không hết. Tuổi già chỉ thế. Còn thì ngoài kia ai mang rác đến đổ, ai chặn xe đòi giải quyết đền bù, ai di dời tái định cư, ai thoát ly lên thành phố... bà không biết, mà cũng không muốn biết thêm nữa. Như cái tên nó vận vào, đời bà Ngâm không nổi lên được, không trôi đi được. Đấy là một mẩu đời đằng sau câu chuyện bãi rác Nam Sơn, chảmấy ai biết cả. 5/ Chờ Năm2016, chủ tịchHàNội ông Nguyễn Đức Chung về tận đây, mời dân hai xã Nam Sơn với Hồng Kỳ đến họp. Ông ấy hứa chắc chắn, đến năm 2018 là hoàn thành mọi công tácđềnbùgiải toả lẫn tái định cư. Bây giờ là 2020 rồi, và chúng tôi vẫn kẹt ở đây. Ông NgôVăn Phú thở dài. Vợ ông là Đảng viên, bà đã đi họp về việc khiếu nại đền bù giải toả nhà đất ở Nam Sơn baonhiêu lần, làbấynhiêu lần bà về thuyết phục bà con lối xóm kiên nhẫn chờ đợi, kiên nhẫn làm theo chỉ đạo. Nhưng chờ mãi. Ngay cái tiền đền bù ruộng vườn canh tác, từ lúc UBND xã phổ biến chủ trương và kêu gọi người dân ngừng trồng cấy, cho đến lúc tiềnđềnbùvềđến taydân, là ba năm trời. Ba nămấy, dân coi như cày chui, cấy vụng. Không thì biết lấy gì mà sống? Bây giờ đền bù xong ruộng vườn rồi, thì lại mắc ở cái nhà. Nói một cách công bằng, nếu không có sự hiện diện của bãi rác Nam Sơn, thì đất các xã Nam Sơn, Hồng Kỳ bán được giá. Gần đường tỉnh lộ, lại bằng phẳng, xe ô tô chạy suốt đường làng. Nhưng bâygiờngoài đợi bàngiaođất theo khung giá đền bù của Nhà nước, thì còn biết bán cho ai? Ông Phạm Văn Sơn, hơn 60 tuổi kể: - Tôi có đứa cháu đích tôn kia, thằng bé 3,4 tuổi, nghĩ thương nó lắm, mở mắt ra đã không có bầu không khí sạch mà hít thở. Nhiều hôm ôm hai ông cháu ôm nhau ngủ, nó thức giấc rồi hỏi“Ông ơi, Thối lại về à? Sao Thối hay về thế?”Tôi nghe mà ứa nước mắt vì xót cháu. Cũng chẳng biết giải thích với nó thế nào. Thôi đời mình coi như xong, chẳng đáng kể nữa. Nhưng đời con cháu mình thì phải tính. Nhưng tính thế nào khi việc di dời cứ chùng chình mãi chưa xong. Tôi bây giờ còn không dám đi khám tổng thể vì khámxong nhỡ ra nhiều bệnh thì suy sụp mất. Tôi không dám chắc mình có khoẻ mạnh hay không khi núi rác nó bốc mùi vào đây bao nhiêu năm rồi. Giờ cứ có gió thổi mạnh, đem thối về là tôi choáng váng, xây xẩm. Ngôi nhà tôi đây, có từ đời ông bà, xây trên đất hương hoả tổ tiênmà họ nói đất này cũng chỉ là đất liền kề, đền bù thì được hơn 500.000 đồng/ m 2 , cái nhà thì đền hơn 170 triệu, đấy anh xem với chừng ấy tiền chúng tôi đi nơi khác thế nào? Chúng tôi đứng ở sân, nhìn về phía núi rác. Ngọn núi đúng nghĩa, đã cao 50m thay vì 30m như quy hoạch ban đầu. Và cảm thấy sự bất lực quẩn quanh trong tiếng vo ve của những đámmây ruồi. n Tôi đi công trìnhkhắpnơi đầuNamcuối Bắc, quả thật chưa thấy ởđâumôi trườngđáng sợnhưởđây – anhChuyên thởdài. Đình thôn ĐôngHạđóng cửahoang lạnh vì người dân hầunhưđã “di tản”đi nơi khác. Tôi có đứa cháu đích tôn... Nhiều hôm, hai ông cháu ôm nhau ngủ, nó thức giấc rồi hỏi “Ông ơi, Thối lại về à? Sao Thối hay về thế?” Tôi nghe mà ứa nước mắt vì xót cháu. Ông PhạmVăn Sơn Đểănđược cơm, những côngnhânnấuđến đâuphải đậykín lồng bànđếnđó. Khi ăn, tập trung toànbộmấy chục người cho ruồi đỡbu, rồi ăn thật nhanh. Hôm nàovắngngười ăn, thì chỉ cócáchchui vào mànmới ănnổi.