Ngày Nay số 249-250

13 NGAYNAY.VN SỨCKHỎE Số249 - 250 ThứNăm, ngày 19.11.2020 T heo ông Nguyễn Doãn Tú, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, hiện có 21 tỉnh, TP có m c sinh thấp với quy mô dân số 39%; 33 tỉnh, TP có m c sinh cao với quy mô dân số 42%. Điều dễ nhận thấy là ở nơi có m c sinh thấp k o dài s để lại nhiều hệ lụy như già hóa dân số nhanh, thiếu hụt lao đ ng, ảnh hưởng đến an sinh xã h i. Còn ở nơi có m c sinh cao thì điều kiện kinh tế-xã h i còn rất khó khăn, chất lượng nguồn nhân l c còn nhiều hạn chế. M c sinh cao đã t c đ ng tiêu c c đến ph t triển kinh tế-xã h i, giải quyết việc làm, chăm sóc s c khỏe nhân dân, gi o dục,…của địa phương và của cả nước. Ởnhững khu v c cóm c sinh thấp do mọi người có xu hướng kết hôn mu n, không muốn đẻ, đẻ ít, đẻ thưa ngày càng cao; tỷ lệ đô thị hóa tăng và ph t triển kinh tế dẫn đến p l c tìm kiếm việc làm, nhà ở, chi phí sinh hoạt, chi phí nuôi dạy và chăm sóc con c i đắt đỏ; học vấn, điều kiện sống được cải thiện, lối sống theo trào lưu và tâm lý thích hưởng thụ…; thiếu chính s ch đủ mạnh để người dân ở vùng m c sinh thấp sinh đủ hai con; tình trạng ph thai tại khuv c tưnhânph t triển mạnh nhưng chưa được kiểm so t chặt ch có thể dẫn tới hậu quả vô sinh. Còn ở vùng có m c sinh cao do ảnh hưởng của văn hóa, phong tục tập qu n và bất bình đẳng giới; xu hướng sinh nhiều con để có nhân l c tham gia lao đ ng, sản xuất và phụng dưỡng, chăm sóc gia đình; tuổi kết hôn sớm và khoảng c ch sinh con ngắn; tâm lý bao cấp về phương tiện tr nh thai và dịch vụ KHHGĐ còn nặng nề. Để giải quyết vấn đề này, ngành dân số đặt mục tiêu phấn đấu tăng m c sinh ở những địa phương đang có m c sinh thấp, tiếp tục giảm m c sinh ở những địa phương đang có m c sinh cao, duy trì kết quả ở những địa phương đạt m c sinh thay thế. Bên cạnh đó, ph t triển hệ thống thông điệp truyền thông, n i dung tuyên truyền vận đ ng cho c c vùng m c sinh kh c nhau thay thế cho 1 n i dung tuyên truyền chung cho cả nước nhằm giảm sinh trong thời gian qua. Điều chỉnh, hoàn thiện c c chính s ch hỗ trợ khuyến khích phù hợp với từng vùngm c sinh: Ở địa phương m c sinh cao, tiếp tục p dụng và nâng cao hiệu quả th c hiện c c chính s ch hỗ trợ, khuyến khích hiện hành; Ở địa phương đã đạt m c sinh thay thế và có m c sinh thấp, trước mắt cần rà so t, bãi bỏ c c chính s ch khuyến khích sinh ít con. Từng bước ban hành, th c hiện c c chính s ch khuyến khích sinh đủ hai con; đồng thời có chính s ch không khuyến khích kết hôn mu n, sinh con mu n và sinh ít con. PHONG CHÂU Khuyến khích các cặp vợ chồng ở vùng có mức sinh thấp sinh đủ 2 con Một trongnhữngtồntại, hạnchế trongcôngtácdânsốtạiViệt Namhiệnnay làchênh lệchmức sinhgiữacácvùng,miền. Có tới 21tỉnh, TPcómức sinhthấp; 33tỉnh, TPcómức sinhcao; chỉ 9tỉnh, TPđạtmức sinhthay thế.Điềunàyảnhhưởngđếnphát triểnkinhtế-xãhội, laođộng, việc làmcủacáckhuvực. Đ ây là cảnh b o của TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩmmỹ và phục hồi ch c năng, BV Da liễu Trung ương về hậu quả nhiễm đ c asenmãn tính. Theo BS Quang, hiện c c b c sĩ khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ đang điều trị cho m t bệnh nhân bị ung thư da do nhiễm Asen. Bệnh nhân có tiền sử bị nhiễm đ c asen mãn tính và biến ch ng ung thư tế bào gai. Trước đó vài năm, bệnh nhân này được ph t hiện bệnh nhưng thời điểm đó bệnh ở thể tại chỗ Nhiễmđộc asen lâu ngày dễ biến chứng thành ung thư da (ít xâm lấn và di căn), có thể điều trị khỏi bằng c c phương ph p hợp lý. Bệnh nhân được điều trị bằng thuốcbôi tại chỗ. Tuy nhiên, qua m t thời gian bệnh nhân không tuân thủ theo lời khuyên của b c sĩ, cũng có thể do thuốc bôi điều trị ung thư đối với bệnh nhân không hiệu quả do tế bào gai thuỳ tại chỗ... Vì vậy phải tính đến biện ph p phẫu thuật. Về biểu hiện bệnh ở bệnh nhân này, trên lâm sàng có những điểm dày sừng, c c nốt sần đặc biệt ở lòng bàn chân, bàn tay như gai sần sùi chút, kích thước nhỏ chỉ 1 vài mm, nhưng dày đặc sờ vào lòng bàn tay, bàn chân bệnh nhân cảm thấy gợn gợn, sần sần, không phẳng, thô r p. Sau đó tiến triển thành ung thư tế bào gai thể tại chỗ ở ngón tay. Kèm theo đó là tổn thươngướt, rỉ dịch, tấyđỏ, đau r t, b t r t. Nguyên nhân ung thư da của bệnh nhân được x c định donhiễmđ c asen.Tuynhiên, nguồn lây từ đâu thì chưa thể khẳng định, nhưng qua khai th c tiền sử, bệnh nhân cho biết c chđấy 20 nămđã dùng thuốc Nam, thuốc Bắc điều trị hen.“Đây là m t trong những yếu tố khiến da bị nhiễm đ c asen gây ung thư da”- b c sĩ NguyễnHữuQuang nói. B c sĩ Quang cho biết, đây không phải trường hợp đầu tiên bị nhiễm đ c asen, khoa từng gặp nhiều bệnh nhân có dấuhiệunhiễmđ c asenmãn tính. Trung bình mỗi th ng khoảng 2-3 bệnh nhân. Bệnh nhân khi vào viện có rất nhiều tổn thương sần sùi, biểu hiện tiền ung thư nếu không được ph t hiện không được quản lý, khôngđược điều trị kịp thời s tiến triển thành ung thư tế bào gai tại chỗ. “Tế bào gai là tế bào trên da, ung thư tế bào gai chia ra làmnhiều thể.Thể tại chỗ xâm lấn ở vùng tổn thương, thể xâm lấn thì tế bào ung thư có khảnăngxâm lấncókhảnăng di căn đến c c cơ quan kh c ví dụ hạch, tim phổi... cũng giống như ung thư kh c”, b c sĩ Quangnhấnmạnh. Người nhiễm đ c asen có thể s tích tụ 5-10 năm thậm chí 20 năm mới ph t bệnh. Do đó, nếu người dân sống ở những nơi có nguồn nước nhiễm asen cao hơn m c Tổ ch c Y tế thế giới (WHO) khuyến c o, công nhân mỏ than, khai th c kho ng sản nếu thấy trên da xuất hiện c c nốt sần sờ thô r p, nhỏ li ti (biểu hiện nhiễm đ c asen mãn tính) thì nên đến b c sĩ chuyên khoa để được thăm kh mvà điều trị kịp thời. HÀDŨNG Bàn taybệnh nhân xuất hiệnnhững nốt sần, gai và bị ướt, rỉ dịch (ảnh BVCC). Ảnhminhhọa. Những người sống ở nơi có nguồn nước nhiễm asen cao hơn mức Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo như công nhân mỏ than, khai thác khoáng sản dễ bị nhiễm độc asen, về lâu dài có thể dẫn đến ung thư da.