Ngày Nay số 254

14 NGAYNAY.VN KHOAHỌC-MÔITRƯỜNG Số254 - ThứNăm, ngày 24.12.2020 n Nam Cực có đến 32.000 trận động đất chỉ trong 3 tháng. Hơn 32.000 trận động đất lớn nhỏ đã làm rung chuyển Nam Cực kể từ cuối tháng 8 năm nay, theo một báo cáo mới của Trung tâm Địa chấn Quốc gia (NSC) thuộc Đại học Chile. Các nhà nghiên cứu cho biết phần lớn rung chấn tập trung tại eo biển Bransfield, một kênh đại dương rộng 96km giữa quần đảo Nam Shetland và bán đảo Nam Cực. Các đợt rung chuyển đã trở nên thường xuyên đến nỗi eo biển Bransfield - từng tăng chiều rộng với tốc độ chỉ 7 đến 8 mm mỗi năm - giờ đây lại mở rộng thêm 15 cm mỗi năm. n Loại nấmmới biến ruồi thành ‘xác sống’. Hai loài nấm mới được phát hiện có phương thức hoạt động rùng rợn tương tự nhau đó là chúng sẽ ăn sống nạn nhân đồng thời sử dụng ruồi đã nhiễm bệnh để thả bào tử lên nạn nhân mới. Các nhà nghiên cứu Đan Mạch là những người đã phát hiện ra hàng chục con ruồi bị nhiễm nấm trong quá trình nghiên cứu thực địa ở Jægerspris và Amager, Đan Mạch. Những con ruồi được tìm thấy ở cả khu vực nông thôn và khu dân cư. n Vật liệu rải đường từ rác thải. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Kinh tế Quốc dân Plekhanov (PRUE), Nga, tạo ra vật liệu bền từ rác thải tái chế. Họ tin rằng điều này giúp giảm khí thải độc hại sinh ra từ quá trình sản xuất polymer do vật liệu tái chế sẽ thay thế phần nào cho vật liệu mới. Vật liệu tổng hợp bitumen-polymer mới với độ kết dính cao, có tính đàn hồi và chống chịu tốt hơn với các điều kiện thời tiết khác nhau. Vật liệu này có thể dùng để sản xuất hỗn hợp rải đường, đá lát và một số sản phẩm khác. PV (tổng hợp) K ỳ nghỉ lễ nămnay dự báo có thể sẽ là“mùa cô đơn”đối với nhiều người khi tình trạng giãn cách xã hội do COVID-19 vẫn tiếp diễn. Điều đáng nói ở đây là sự cô lập ảnh hưởng như thế nào tới sức khỏe và biểu hiện như thế nào. Một nghiên cứu mới đây cho thấy một loại tín hiệu trong não của những người cô đơn khiến họ trở nên khác biệt. Điều này dựa trên sự khác nhau về khối lượng của mỗi vùng não cũng như cách mà các vùng đó giao tiếp với nhau qua cácmạng não. Một nhóm các nhà nghiên cứu đã kiểm tra dữ liệu chụp cộng hưởng từ (MRI), di truyền và tự đánh giá tâm lý của khoảng 40.000 người tình nguyện ở độ tuổi trung niên có thông tin trong Ngân hàng sinh học Vương quốc Anh - một cơ sở dữ liệu truy cập mở dành cho các nhà khoa học về sức khỏe trên thế giới. Các nhà nghiên cứu đã so sánh dữ liệu MRI của những người thường cảm thấy cô đơn với những người không có cảmgiác này. Nghiên cứu đã tìm thấy một số điểm khác biệt trong não của những người cô đơn. Những biểu hiện não này tập trung vào một khu vực được gọi là mạng lưới mặc định: một tập hợp các vùng não liên quan đến những suy nghĩ bên trong con người như hồi tưởng, lập kế hoạch tương lai, tưởng tượng và suy nghĩ về người khác. Các nhà nghiên cứu nhận thấy mạng lưới mặc định của những người cô đơn có mối liên hệ chặt chẽ hơn với nhau và điều đáng ngạc nhiên là khối lượng chất xám của họ trong các vùng của mạng lưới mặc định lớn hơn bình thường. Sự cô đơn cũng liên quan đến sự khác biệt từng sợi thần kinh. Ở những người cô đơn, cấu trúc của các ống sợi thần kinh bền vững và được bảo tồn tốt hơn. Thông thường, chúng ta sử dụng mạng mặc định khi nhớ lại quá khứ, hình dung tương lai hoặc nghĩ về một hiện tại giả định. Cấu trúc và chức năng của mạng lưới này có liên quan tích cực đến sự cô đơn có thể là do những người cô đơn có nhiều khả năng sử dụng trí tưởng tượng, có quá nhiều ký ức về quá khứ hoặc hy vọng nhiều vào tương lai để vượt qua sự cô lập mà họ phải trải qua. “Khi không có những trải nghiệm xã hội mong muốn, những người cô đơn có thể thiên về những suy nghĩ hướng nội như hồi tưởng hoặc tưởng tượng về những trải nghiệm xã hội. Vì vậy, điều này tập trung cao độ vào sự phản ánh bản thân và có thể là những trải nghiệm trong tưởng tượng, nó tham gia một cách tự nhiên vào các chức năng dựa trên bộ nhớ của mạng mặc định trong não”, Nathan Spreng (Bệnh việnThần kinh Montreal) cho biết. Cô đơn ngày càng được công nhận là một vấn đề sức khỏe lớn trong xãhội hiệnđại. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng những người lớn tuổi trải qua cảm giác cô đơn có nguy cơ cao bị suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Hiểuđược sự côđơnbiểuhiện như thế nào trong não có thể là chìa khóa để ngăn ngừa bệnh thần kinh và giúp các nhà khoa học phát triển các phương pháp điều trị thần kinh hiệu quả hơn. “Chúng ta mới bắt đầu hiểu tác động của sự cô đơn lên não bộ. Mở rộng kiến thức về lĩnh vực này sẽ giúp chúng ta đánh giá đúng mức độ cấp thiết của việc giảm bớt sự cô đơn trong xã hội ngày nay”, Danilo Bzdok, một nhà nghiên cứu tại Viện Trí tuệ Nhân tạo Quebec nói thêm. Nghiên cứu này đã được đăng trên tạp chí Nature Communications gần đây. PHƯƠNG LY (theoScienceDaily) TIN& TIN Nỗi cô đơn trông như thế nào? Những dấu hiệu của hệ thần kinh có thể phản ánh cách chúng ta phản ứng với cảm giác cô đơn khi bị xã hội cô lập.