Ngày Nay số 267

NGAYNAY.VN KHOAHỌC - MÔITRƯỜNG 14 Số267 - ThứNăm, ngày25/3/2021 n Cá phát quang sinh học ở Bắc Cực. Nhóm chuyên gia tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ lần đầu tiên ghi nhận hiện tượng huỳnh quang sinh học ở một loài cá Bắc Cực. Họ nghiên cứu vùng nước lạnh giá ngoài khơi Greenland và tìm thấy một loài cá ốc (snailfish) tỏa ra ánh sáng đỏ và xanh lá. Huỳnh quang biển khá hiếm tại Bắc Cực, cả ở động vật có xương sống lẫn không xương sống. Vì thế, các nhà khoa học rất ngạc nhiên khi thấy cá ốc chưa trưởng thành phát ra ánh sáng huỳnh quang, thậm chí tới hai màu. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí American Museum Novitates. n Thànhphốđầu tiên trên saoHỏađủ sức chứahơn25 vạnngười. Kế hoạch xây dựng thành phố bền vững trên hành tinhĐỏ đã lộ diện. Công ty thiết kế kiến trúc ABIBOOđề xuất xây dựng thành phố hiện đại trên saoHỏa, đủ chỗ cho 250.000 người sinh sống. Thành phố có thể được xây dựng theo chiều dọc củamột vách đá thay vì theo chiều ngang, giúp giảm tác động của áp suất khí quyển và bức xạ gây hại cho con người. Khí CO2 và nước có thể được tổng hợp trên bềmặt hành tinhĐỏ. Tuy nhiên, thành phố đầu tiên trên saoHỏa không phục vụ con người hiện naymà có lẽ phải đến đời con cháu, nếumọi chuyện thuận lợi. n Núi lửabất ngờphun trào sau6.000 năm“ngủ yên”. Núi lửa Fagradalsfjall tại bán đảo Reykjavik hoạt động trở lại, phun những dòng dung nhamđỏ rực lúc 20h45 hôm19/3 (giờ địa phương). Đây là vụ phun trào núi lửa đầu tiên trên bán đảo Reykjavik sau 781 năm. Cơ quan Khí tượng Iceland (IMO) cho biết, vụ phun trào khá nhỏ và không cần sơ tán dân cư ở thị trấn gần nhất, cách đó khoảng 10km. PV (tổnghợp) n TIN& TIN Hành tinh của chúng ta đang nguội đi?! Qua các phân tích gần đây, các nhà nghiên cứu nhận thấy Trái đất đang diễn ra một kiểu mất nhiệt không đối xứng kì lạ. Ở sâu bên trong Trái đất, nhiệt liên tục được tạo ra khi các nguyên tố phóng xạ suy giảm. Cùng lúc đó, nhiệt bị mất đi khi nó tản lên phía trên qua lớp vỏ. T hực tế là sự mất nhiệt bề mặt này lớn hơn sản lượng nhiệt bên trong, có nghĩa là hành tinh đang nguội đi về tổng thể, rất có thể một ngày nào đó sẽ trở nên lạnh giá và không có sự sống. Điều đáng quan tâm là sự mất nhiệt này không xảy ra đồng nhất trên khắp hành tinh, vì các khối đất cồng kềnh cung cấp nhiều lớp cách nhiệt hơn so với lớp vỏ đại dương mỏng hơn. Có thể hiểu rằng, nhiệt lượng bị mất đi ít hơn ở các khu vực được bao phủ bởi các lục địa, trong khi các khu vực được bao phủ bởi các đại dương lạnh nhanh hơn nhiều. Nghiên cứu này được đăng tải trên tạp chí Geophysical Research Letters. Các nhà nghiên cứu đã giải thích cách họ sử dụng các mô hình chu kỳ mảng kiến tạo để chứng minh sự biến đổi nhiệt độ trên khắp hành tinh trong 400 triệu năm qua. Kết quả chỉ ra rằng, hai bên của Trái đất đã lạnh đi với tốc độ khác nhau trong suốt thời gian dài với đường phân chia rạch ròi giữa hai bán cầu. Nguyên nhân của sự chênh lệch này làdomột bán cầu chủ yếu được bao phủ bởi nước suốt 400 triệu năm qua, trong khi bán cầu kia vẫn được cách nhiệt bởi đất liền. Các nhà nghiên cứu đã đặt tên cho các bán cầu này là bán cầu Thái Bình Dương do thực tế là nó bao gồm phần lớn Thái Bình Dương và bán cầu châu Phi, bao gồm các lục địa của châu Phi, châu Âu và châu Á. Bằng cách chia nhỏ mỗi bán cầu thành các đơn vị giống như lưới, mỗi bán cầu trải dàimột nửa vĩ độ và kinh độ, các nhà nghiên cứu có thể tính toán tốc độ mất nhiệt xảy ra trên từng khu vực khi cácmảng kiến tạo dịch chuyển. Khi làm như vậy, họ xác định rằng bán cầu Thái Bình Dương đã lạnh hơn 223 độ so với bán cầu châu Phi trong 400 triệu nămqua. Điều đáng kinh ngạc là các tác giả nghiên cứu nhận thấy bán cầuThái BìnhDương trên thực tếnónghơnbáncầu châuPhi,mặc dù tốc độnguội đi nhanh hơn. Bằng cách giải thích này, các nhà khoa học giả thiết rằng phần lớn lớp phủ Thái Bình Dương đã từng được cách nhiệt bởi một siêu lục địa tồn tại lâu đời có tên là Rondinia, chính nó đã giữ lại rất nhiều nhiệt trước khi tan vỡ khoảng một tỷ năm trước đây. Vì vậy, có thể nhiệt bị giữ lại bởi lớp cách nhiệt cổ xưa này vẫn chưa tản hết và tiếp tục ảnh hưởng đến nhiệt độ bên trong bán cầu Thái Bình Dương. PHƯƠNG LY (theo IFL Science) Cácnhàkhoa họcđềxuất rằng phần lớn lớpphủ Thái BìnhDương đã từngđược cáchnhiệt bởi một siêu lụcđịa tồn tại lâuđời có tên làRondinia, chínhnóđãgiữ lại rất nhiềunhiệt trước khi tanvỡ khoảngmột tỷ nămtrướcđây.