Đối với nhiềungười, sựbiếnmất dần dần của các sạp báo in để lại một khoảng trống lớn khó có thể lấp đầy. Trước đây, người dânHàNội không cầnphải tới các sạp báo để được đọc báo in, mà có thể đọc ở các bảng tin, trên thư việnhay bưu điện, vốn là nhữngđịađiểmcông cộngnuôi dưỡng vănhóađọc của Thủđô… cơ chế bao cấp, từ trụ sở, phương tiện làm việc, lương cho phóng viên đến ấn loát, phát hành... đều do nhà nước phân phối. Các sạp báo tại Hà Nội chỉ lấy lại chức năng của mình vào thời mở cửa, khi xã hội dịch chuyển từ nền kinh tế bao cấp sang thị trường với nhiều thành phần kinh tế cùng phát triển, thúc đẩy nhu cầu nắm bắt tình hình trong nước và quốc tế tăng cao. Trên bàn tiệc thông tin đại chúng bắt đầu xuất hiện thêm nhiều đầu báo với những định kỳ ngắn, nhật báo cũng trở nên phổ biến hơn. Trong trí nhớ của ông Chữ, cách đây chỉ độ mười lăm năm, nghề bán báo còn phát triển rất mạnh, bất kỳ góc phố nào cũng có một sạp báo. Không chỉ có các sạp cố định trên vỉa hè, mà trước đây thành phố vẫn còn nhiều người làm nghề rao báo dạo, tiếng rao báo từ những người đạp xe len lỏi trong các góc phố, con ngõ đã trở thành một phần ký ức của nhiều thị dân. Chạy đua với thời gian 4 giờ sáng, khi thành phố còn đang say giấc, cũng là lúc ngày làm việc của ông Chữ bắt đầu, mà nói đúng hơn, là một cuộc chạy đua với thời gian. Bởi nếu chậm tay ga, “mẻ”báo giấy của ông Chữ sẽ bị “thiu”, khi đó chẳng còn ai đến tìmmua nữa. Hành trình đi lấy báo của ôngChữchạydọc theonhững địa danh nổi tiếng của Hà Nội, từ Hoàng thành Thăng Long, tới Hồ Hoàn Kiếm, Bưu điện Hà Nội rồi Nhà hát Lớn. Đều đặn mỗi ngày, ông Chữ vẫn nhập hơn trăm tờ báo nhưng chưa chắc đã bán hết một nửa. Ngoài những khách quen và vài khách vãng lai, ông Chữ có hai độc giả đặt báo định kỳ mỗi sáng. Nắng cũng như mưa, ông vẫn đút báo qua khe cửa như dấu hiệu của lòng tin. Bởi vậy, nên hãn hữu lắmôngChữmới nghỉ bán, có chăng làmột tuần dịpTết. Chưa đầy một tiếng rong ruổi khắp trung tâm thành phố để lấy và phát hành báo, ông Chữ đã có mặt tại vỉa hè nơi sạp báo tọa lạc để dọn hàng. Bàybáo, dậpghimxong xuôi, ông Chữ thư thái đặt lưng xuống chiếc ghế nhựa và giở báo ra đọc. Vẻ tất bật đầungày hoàn toànbiếnmất, thay vào đó là sự thư thái của ông chủ sạp báo. 8 giờ sáng, vốn là lúc sạp báo của ông Chữ tấp nập người ra vào nhất, một cơn mưa đầu hạ bất chợt đổ xuống. Cơn mưa giải nhiệt cả thành phố ngóng chờ. Nhưng đó cũng báo hiệu một buổi bán báo đầy rủi ro với ông Chữ. Vợ ông đội nón tới thay ca cho chồng về nhà ăn tạm bát cơmnguội. “Cái nghề này đã theo, phải theo đến cùng. Anh không thể thích nay bán mai nghỉ. Khách hàng đã đặt thì anh phải cung cấp đủ”, ông Chữ trần tình. Bao giờ cho tới ngày xưa? Đầu thập niên 30 của thế kỷ20, báo inmới cóbướcphát triểnmạnhmẽ tại Hà Nội nhờ lực lượng học sinh, sinh viên, quan chức Tây học sử dụng thành thạo tiếng Pháp và chữ quốc ngữ. Nhiều tòa soạn báo tư nhân ra đời, cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực cung cấp thông tin. Song hành cùng nghề bán báo dạo, ngay từ năm 1933, thành phố Hà Nội khởi động dự án xây dựng một số ki-ốt cố định để quảng bá sách báo in trong nước và nhập khẩu. Danh sách 25 kiốt ban đầu bao gồm các vị trí trung tâm như góc phố Hàng Than, đoạn giao phố Hàng Khoai và phố Hàng Giấy, đại lộ Carnot (Cửa Bắc)… Mỗi cá nhân có thể đấu thầu một hoặc nhiều ki-ốt trong thời hạn hai năm. Kể từ năm1945, tình hình phát hành báo trong Thủ đô cứ lúc nào – chuyển về sống ở làng quê hoặc lên các căn cứ địa. Những ki-ốt bán sách báo xây dưới chế độ thuộc địa dần dần mất đi vị thế vốn có, bị phá hủy, biến mất bởi thời cuộc. Tới thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, báo chí miền Bắc chủ yếu phát triển bằng có nhiều thay đổi lớn kéo theo bước chuyển mình của dân tộc. Do hoàn cảnh đặc biệt của đất nước thời bấy giờ, hoạt động báo chí diễn ra sôi động hơn tại các vùng tự do, chiến khu cách mạng. Phần lớn người Hà Nội cũng tản cư ra khỏi thành phố - nơi chiến tranh có thể xảy ra bất Ở tuổi 70, sinh kế duy nhất của vợ chồng ông Trần Văn Chữ là sạp báo nhỏ nằm nép mình trên một con phố sầm uất ở Hà Nội. Dẫu nhỏ bé nhưng sạp báo này là điểm neo tâm hồn cho cặp đôi này cùng nhiều bạn đọc thân quen. Sạp báo của ông Chữ HỒNG DUY Đều đặn từ 4 giờ sáng tới 4 giờ chiều, ông Chữ gắn bó với sạp báo nhỏ. NGAYNAY.VN 10 CHUYÊNĐỀ Sốđặcbiệt - ThứNăm, ngày20/6/2024
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==