Maha Saca, người sáng lập Trung tâm Di sản Palestine ở thành phố Bethlehem nhấn mạnh. Trong lịch sử, nghề thêu của người dân Palestine chủ yếu được dạy cho con gái trong gia đình từ thế hệ này qua thế hệ khác. “Đúng vậy, nghề thêu tatreez thường được truyền dạy từ mẹ cho con gái. Tôi từng được mẹ mình dạy cho những kĩ thuật thêu cơ bản, sau đó tự mày mò học thêm những hình mẫu mới, phức tạp hơn. Giống như mọi phụ nữ Palestine khác, tôi cũng dạy lại nghề thêu tatreez cho các con và bất kỳ ai xung quanh thực sự muốn học”, nghệ nhân Randa Yousef Al Miyari cho biết. “Đối với tôi, nghề thêu tatreez là một phần quan trọng trong bản sắc văn hoá, và bằng cách truyền lại Gìn giữ bản sắc từ những sợi chỉ Các bức tranh thêu tay của người Palestine, hay còn được gọi là “tatreez”, thường được sử dụng như những hoạ tiết đặc trưng trong trang phục truyền thống. Giống như những lớp lang lịch sử, câu chuyện đằng sau các tác phẩm ấy kể về những thị trấn, làng mạc đã mất, những phong tục đã bị lãng quên, quá khứ và sự phát triển của Palestine. Mỗi bức tranh thêu với những hoạ tiết, biểu tượng mang dấu ấn riêng được xem như “thẻ căn cước bản sắc” của người dân Palestine. Đơn cử như hình tượng gà trống sẽ biểu thị cho đức tin của tín đồ Kitô giáo trong thời xưa. Một con chim được thêu kết hợp giữa chỉ đỏ và xanh trên áo choàng, thể hiện rằng người phụ nữ ấy đã sẵn sàng tái hôn. Hoạ tiết về một loài cây, loại quả cụ thể lại biểu thị về nguồn gốc của của bộ trang phục, chẳng hạn như những bông hoa cam sẽ biểu thị cho vùng đất Jaffa, hay cây bách lại đại diện cho Hebron. “Các sản phẩm của mỗi vùng đều có đặc điểm riêng về kiểu thêu, nét thêu. Thế nhưng, tất cả chúng khi kết hợp lại đã tạo nên bản sắc văn hoá của người Palestine”, ông Baha Jubeh, người quản lý các bộ sưu tập và công tác bảo tồn tại Bảo tàng Palestine ở thị trấn Birzeit cho biết. Ông cho biết thêm rằng tại bảo tàng, những chiếc váy có sử dụng tranh thêu tatreez, được gọi là thobes, đều có niên đại từ nhiều thập kỷ, thậm chí một số chiếc đã có từ hơn một thế kỷ trước. “Nghề thủ công tatreez chính là một phần cốt lõi của di sản Palestine”. Vào năm 2021, UNESCO đã công nhận tranh thêu tatreez Palestine là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Người dân thức tồn tại với thời cuộc khi phải cạnh tranh với những mẫu mã hiện đại hơn. Thế hệ trẻ được xem là một mắt xích quan trọng trong việc tiếp nối, bảo tồn và phát triển nghề thêu truyền thống của dân tộc Palestine. Nhiều giải pháp đã được triển khai thúc đẩy sự tham gia của người trẻ trong hành trình ấy, bao gồm giới thiệu tatreez trong trường học, sử dụng trang phục thobe làm đồng phục của học sinh và mở cơ sở dạy nghề tại khu vực Bờ Tây. Vào tháng 7/2023, Bảo tàng Palestine đã khánh thành Xưởng Bảo tồn Dệt may nhằm lưu giữ những bộ trang phục thobe, cũng như các loại vải truyền thống, đồng thời mở các khoá đào tạo về nghề thêu tatreez. “Chúng tôi cần duy trì việc thực hành di sản để không đánh mất nó”, bà Palestine xem đây là biểu tượng của niềm tự hào dân tộc, mở ra nhiều cơ hội mới để phát triển nghề truyền thống. Tuy nhiên, giống với nhiều nghề thủ công bản địa khác trên thế giới, tatreez cũng đang phải đối mặt với nguy cơ bị mai một, đồng thời đứng trước thách Tranh thêu truyền thống Palestine là một di sản văn hoá phi vật thể được UNESCO công nhận, đã tồn tại qua hàng ngàn năm và là biểu tượng cho bản sắc dân tộc này. Để phát triển bền vững trong bối cảnh hiện đại hoá, nghề thủ công tinh tế đang cần có sự tiếp nối của người trẻ. NGỌC PHẠM (dịch và tổng hợp) Phụnữ tại thị trấnSurif nỗ lực thươngmại hoá các sảnphẩmthêu tatreez. Bà Halima Fareed cùng phụ nữ thị trấn Surif thêu tatreez. về từng mũi thêu của người Palestine NGAYNAY.VN 50 Sốđặcbiệt - ThứNăm, ngày20/6/2024 DI SẢN
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==