Sốđặcbiệt những cảm xúc sâu sắc, đưa con người trở về với những kỷ niệm quý giá. Từ góc nhìn di sản, nhà văn Nguyễn Trương Quý cho biết các di sản phải phụ thuộc vào hệ sinh thái của nó. Như âm thanh, khi tách ra khỏi môi trường thực dụng thì rất khó sống. Và dù có thể trở nên mong manh trong dòng chảy của thời gian, nhưng di sản về nó vẫn được lưu giữ trong ký ức tập thể, những vần thơ phác họa nên dáng vóc thời đại, như những nhịp đập của cuộc sống. Trong bài thơ Xuân 61, Tố Hữu từng viết: Hà Nội rì rầm… Còi thổi ngoài ga Một chuyến tàu chuyển bánh đi xa Tiếng xình xịch, chạy dọc đường NamBộ… Đoạn thơ trên phác họa hình ảnh đoàn tàu Bắc - Nam lướt qua Thủ đô Hà Nội, gợi lên những hồi tưởng sâu sắc về không khí thời đại. Nhà văn Nguyễn Trương Quý đặt ra câu hỏi tại sao Tố Hữu lại chọn đường Nam Bộ, phải chăng bởi vì đây là con đường dẫn vào Nam, giờ đã mang tên Tổng Bí thư Lê Duẩn. Tên gọi ấy gợi nhớ vềmột thời lịch sử đã qua, một khoảnh khắc được thi ca rút tỉa khỏi dòng chảy tấp nập của thời đại. Lát cắt âm thanh ở các thời kỳ chính là sợi dây nối liền những cảm xúc, những kỷ niệm về Hà Nội. Khi lắng tai nghe, chúng ta không chỉ cảm nhận âm thanh mà còn được trải nghiệm không gian lịch sử của Thủ đô thương nhớ. Ngay như tiếng loa phường vang vọng giữa phố, dù có tranh cãi về việc giữhay không giữ, vẫn là một phần không thể thiếu làm nên âm quyển bao bọc đời sống của người Hà Nội. Và những âm thanh ấy, từ “tiếng loa truyền về tin thắng trận”và tiếng ca“giữa đất trời Thủ đô tự hào” (Bài ca Hà Nội - Vũ Thanh), đến những tiếng gọi nhau của cuộc sống, đã trở thành di sản tinh thần của nhiều thế hệ...n có thể hòa quyện với nhau. Âm quyển tạo ra hệ sinh thái âm thanh. Hệ sinh thái này thuận lợi cho sự phát triển của đời sống và những con người tồn tại trong đời sống ấy, từ đó mang đến sự thăng hoa những cảm xúc về mỹ thuật. Mô tả về âm quyển bao quanh tuổi hoa niên của mình vào những năm thập niên 80, Nguyễn Trương Quý kể anh vẫn nhớ thời kỳ Hà Nội còn tồn tại tàu điện. Đó là một hình thức giao thông đô thị rất đặc trưng. Các toa tàu điện sắt thời đó gắn liền với những ký ức sống động của cả một thế hệ. Tiếng kêu leng keng vui tai phát ra từ các toa tàu, như hòa ca luôn vang vọng trong thành phố. Âm thanh của đoàn tàu không chỉ báo hiệu sự đến và đi mà còn trở thành biểu tượng của những buổi bình minh hay khi hoàng hôn nhuộm vàng bầu trời. Tiếng leng keng ấy, hòa quyện với tiếng cười đùa của trẻ nhỏ, tiếng trò chuyện rôm rả của hành khách, tạo nên âm quyển vui tươi, sôi động trên những con phố thâm nghiêmHà Nội. Dù vậy, đặc trưng âm thành làm thành chất riêng đó kéo dài không lâu. Ban đầu đoàn tàu vốn dĩ có ba toa nhưng đến đầu những năm 90, thời mạt kỳ của tàu điện Hà Nội, con tàu chỉ còn một toa, đơn độc đi dọc thành phố. Lúc bấy giờ, Nguyễn Trương Quý còn bé, theo chân các bậc anh chị lớn thường đón tàu từ tuyến NgãTưVọng, trước cửa Bệnh viện Bạch Mai để lên phố. “Trước đó những chiếc tàu sắt trông đã rất tàn tạ, nhưng âm thanh bánh sắt lăn trên đường ray tạo ra nhịp điệu hết sức vui tai, cảm giác như một sinh thể sống trong thành phố. Nhưng đến khi tàu thay bằng tàu bánh lốp, thì âm thanh đó không còn nữa. Tiếng còi tàu cũng chuyển thành bim bim như bất cứ chiếc ô tô nào. Sự biến mất của âm thanh này gây nên nỗi bàng hoàng một cách rõ rệt”, nhà văn Trương Quý kể. 3.Âm thanh không đơn thuần là những tín hiệu nghe thấy, mà còn là cầu nối giữa hiện tại với quá khứ. Âm thanh gợi lên những cuộc hành trình tưởng tượng về quá khứ, nơi mà mỗi tiếng động, mỗi giai điệu đều gợi nhớ đến những khoảnh khắc đã và đang sống. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa âm thanh và ký ức, khẳng định âm thanh có khả năng kích thích những hồi ức mạnh mẽ hơn bất kỳ giác quan nào của loài người. Tiếng cười, tiếng nhạc hay thậm chí là những âm thanh bình dị từ cuộc sống hàng ngày đều có thể khơi dậy Âm thanh của Hà Nội, thường gắn liền với ký ức lịch sử và kỷ niệm. Âm vang của tiếng giày gõ nhịp trên đường khuya, hay âm thanh cọt kẹt của tiếng bước chân nhịp nhịp trên thang gác, đều đã đọng lại trong “Em ơi Hà Nội phố” của Phan Vũ. Nhà văn Nguyễn Trương Quý HàNội sốngđộng trong thậpniên90 của thế kỷ trước. NGAYNAY.VN 27 ĐẤTHÀNỘI - NGƯỜI HÀNỘI
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==