Từ một góc nhỏ trong phòng làm việc chất đầy sách vở và những tạo vật thủy tinh lấp lánh, đã biến niềm đam mê nghệ thuật thủy tinh thành một bảo tàng nghệ thuật kính màu độc đáo tại Việt Nam. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện của một người kể chuyện tài hoa, mà còn là di sản vượt thời gian, mở ra cánh cửa để công chúng khám phá vẻ đẹp tinh tế của kính màu toàn cầu. Từ căn phòng này, ông đã vẽ nên bản thiết kế đầu tiên cho Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu (Art Glass Museum) - một tòa nhà phong cách Tudor, khung gỗ lộ thiên, tường trắng, mái dốc, hòa quyện với thiên nhiên Ba Vì nhưmột phần của đất trời. Dù ước mơ bảo tàng hóa được ấp ủ 25 năm, nhưng cách đây 40 năm, ông Thắng đã bắt đầu hành trình sưu tầm của mình. Ông thu thập từ những bao diêm, hộp nhạc cổ, những bàn cờ vua mạ vàng, những thanh kiếm cổ từ Nhật, thậm chí cả búp bê với nhữngbộquần áo xa hoa... Chiếm phần lớn trong bộ sưu tập đồ sộ chính ra thủy tinh các loại, từ Tiệp Khắc, Italia, Anh quốc đến Mỹ. Và giờ đây, gần 2.000 hiện vật quý giá đã được trưng bày, 95% trong số đó là kết quả của những đêm thức trắng đấu giá từ các sàn quốc tế ở Mỹ và châu Âu. Một số khác được nghệ nhân hàng đầu Mỹ tái hiện dưới sự giám sát kỹ lưỡng đến độ khắt khe của ôngThắng. Quay ngược thời gian, trong những đêm thức trắng, ông Thắng ngồi trước màn hình, chăm chú theo dõi những phiên đấu giá căng thẳng: “Gần 2.000 hiện vật tương đương hàng ngàn đêm tôi thức trắng, không phải phiên đấu giá nào cũng thành công, nhữngphiênđấugiáđòi hỏi nhiều thời gian, tâmsức và cả sức khỏe”, ông cho biết. Sự cần mẫn và kiên trì đó cũng đem lại cho ông những mối quan hệ sâu sắc với những sàn đấu giá danh tiếng bậc nhất thế giới: “Họ biết tôi tìm gì, muốn gì, nên nếu biết vật phẩm đấu giá nào đúng ý tôi, họ sẽ thông báo trước để tôi chuẩn bị sẵn sàng, cả về thời gian cũng như tài chính.” Phần nhiều những tác phẩm Tiffany gốc giờ chỉ xuất hiện trong những bảo tàng lớn trên thế giới hoặc trong các bộ sưu tập tư nhân, để công chúng Việt Nam có thể tiếp cận được với những tuyệt tác như vậy, ông lựa chọn liên hệ với những nghệ nhân có tay nghề hàng đầu thế giới hiện giờ để tạo ra những cây đèn, những ô cửa sổ kínhmàu với thiết kế tương tự: “Điều sáng tự nhiên xuyên qua, dù dưới bất kỳ thời tiết nào, các phần sáng như phát quang. Từ New York đến Ba Vì là một câu chuyện dài dòng, đầy thú vị,màôngkể lại nhưmột cuốn sách sống động. Xuống tầng âm của bảo tàng, bạn sẽ bắt gặp không gian nhà hàng nội khu – nơi ông Thắng thường ngồi nhấm nháp cà phê, lắng nghe tiếng đàn piano và hồi tưởng. Cách đây 3 năm, ông tự tay giám sát từng viên gạch để dựng nên tòa nhà này, với ý tưởng không chỉ lưu giữ mà còn lan tỏa nghệ thuật kính màu. Cuộc đời gắn bó với hoạt động của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam đã hun đúc trong ông tinh thần bảo tồn di sản, dù không mang lại lợi ích vật chất. Ông bày tỏ: “Việc mở ra một bảo tàng chuyên đề về kính màu và thủy tinh sẽ góp phần làm đa dạng lĩnh vực bảo tàng và bảo tồn văn hóa ở Việt Nam, tạo nên một điểm nhấn văn hóa độc đáo mới mẻ, có sức hấp dẫn có thể đem lại nhiều cảm hứng và những giá trị bổ ích trong sự nghiệp nâng cao thẩm mỹ cho người dânViệt Nam”. Ông Thắng kể lại, bản thân nhận ra rằng nếu không hành động, bộ sưu tầm của ông có thể tan rã như bao nhà sưu tầm khác - bị phân chia, bán đi vì giá trị vật chất khôngđồngđiệu với ý nghĩa tinh thần. Vì vậy, ông quyết định hiến tặng tất cả cho cộng đồng, thông qua sự quản lý vận hành của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, để tâm huyết củaông có thể trường tồn ít nhất 50 năm, 100 năm, hay thậm chí hàng trăm năm. Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu không chỉ là nơi lưu giữ gần 2.000 tác phẩm, mà là minh chứng cho triết lý sống của ông: nghệ thuật không thuộc về một cá nhân, mà là tài sản chung của nhân loại. n quan trọng là phải giữ được tối đa tinh thần của tác phẩm gốc, từ thiết kế đến màu sắc, và chúng cần phải có chất lượng tương tự như trong các bảo tàng lớn”, ôngnhấnmạnh. Có những tác phẩm phải mất nhiều năm để nghệ nhân Hoa Kỳcó thể tìmđượcđúngmảnh kính ưng ý và hoàn thiện. Nhờ sự khắt khe và kỹ lưỡng đó, ông cũng đã khơi dậy được sự nhiệt huyết của những nghệ nhân hàng đầu, và thậm chí trở thành những người bạn tâmgiao của họ. Trở lại hiện tại, ông dẫn tôi đến chiêm ngưỡng niềm tự hào lớn của Bảo tàng - bức tranh kính màu “Giáng sinh” (The Nativity). Đứng trước tác phẩm này ở phòng trưng bày Lịch sử Thủy tinh, bạn sẽ thấy nó tỏa sáng kỳ diệu. Được chế tác theo kỹ thuật truyền thống - vẽ màu men trong suốt, nung tôi nhiều lần, gắn kết bằng thanh ray kim loại – bức tranh có tuổi đời hai thế kỷ mang độ sâu sắc và sự sống động hiếm có. Đây là tác phẩmgốc từng là trung tâmcủa Nhà thờ Đức Mẹ của các Thánh Thần (Our Ladyof Angels) ởNewYork, do Mayer of Munich, hãng tranh kính màu nổi tiếng nhất thế giới, thực hiện vào đầu thế kỷ 19. Giới chuyên gia đánh giá đây là một trong những bức tranh đẹp nhất của hãng nhờ bố cụcmàu sắc hoàn hảo: ánh “Tôi không sưu tầm đồ cổ” - nhà báo, nhà ngoại giao Nguyễn Xuân Thắng - Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, Giám đốc Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu nhấn mạnh - “mà tìm những món thủy tinh đẹp mắt, hiếm thấy ngay cả ở nước ngoài.” BẢO TÀNGNGHỆ THUẬT KÍNHMÀU: Giấc mơ vượt thời gian của người kể chuyện tài hoa QUỲNH HOA Tác giảbài viết vànhàngoại giaoNguyễnXuânThắng Gần 2.000 hiện vật tương đương hàng ngàn đêm tôi thức trắng, không phải phiên đấu giá nào cũng thành công, những phiên đấu giá đòi hỏi nhiều thời gian, tâm sức và cả sức khỏe. Nhà ngoại giao Nguyễn Xuân Thắng NGAYNAY.VN 19 UNESCO Số422 | ThứNăm, ngày 27/3/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==