Bản Tuyên ngôn Độc lập vượt xa biên giới Khi lời Tuyên ngôn Độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh vang lên, tiếng nói của dân tộc Việt Nam lập tức nhận được sự đồng cảm từ nhiều trí thức và cộng đồng tiến bộ trên thế giới. Dù nhiều cường quốc phương Tây khi ấy còn bị chi phối bởi tư duy thuộc địa hoặc do dự vì bối cảnh hậu Thế chiến II, nhưng ngay lập tức, trong không khí quốc tế đầy biến động ấy, những tiếng nói từ giới trí thức tiến bộ, báo chí cánh tả và cộng đồng người dân ở Pháp, Mỹ, Anh, Ấn Độ… đã thể hiện sự ngỡ ngàng, tôn trọng và cả đồng cảm với một dân tộc vừa dám cất lên tuyên ngôn về quyền tự do. “Lần đầu tiên, phương Tây biết rằng có một quốc gia tên là Việt Nam, và họ muốn làm chủ đất nước mình”, nhà sử học Mỹ Mark Philip Bradley nhận định trong cuốn Imagining Vietnam and America (năm2000). Chỉ vài ngày sau sự kiện 2/9/1945, báo L’Humanité, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Pháp đã đăng tải toàn văn bản Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh. Nhiều trí thức thiên tả Pháp lúc bấy giờ, như Jean-Paul Sartre, Paul Éluard, hay Louis Aragon, bày tỏ sự ngưỡng mộ trước tinh thần tự do của nhân dân Việt Nam. Trong một bài xã luận đăng ngày 6/9/1945, L’Humanité viết: “Sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một tín hiệu rõ ràng rằng đế chế thực dân đang bước vào thời kỳ cáo chung”. Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận rằng phần lớn báo chí chính thống Pháp lúc ấy vẫn còn dè dặt, phản ánh quan điểm chưa nhất quán trong giới cầm quyền về chính sách thuộc địa. TạiMỹ, vào cuối năm1945, bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam đã được đăng tải trên tờ The New York Times (ngày 14/10/1945) và sau đó được nhiều học giả nghiên cứu lại trong các tài liệu nội bộ của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Điều khiến giới quan sát Mỹ kinh ngạc là bản Tuyên ngôn đã trích dẫn chính xác cả hai vănkiệnquan trọng của chính nước họ: Tuyên ngôn Độc lập 1776 và Hiến pháp Hoa Kỳ. Một nhà báoMỹ viết:“Một quốc gia nhỏbé nhưngđã tìm ra ngôn ngữ phổ quát của tự do để nói chuyện với cả thế giới”. Một trong những phản ứng thú vị nhất đến từ Ấn Độ, quốc gia cũngđangđấu tranh giành độc lập. Nhà báo và nhà cách mạng Jawaharlal Nehru, sau này là Thủ tướng đầu tiên của Ấn Độ, đã ca ngợi cuộc đấu tranh của Việt Nam như một minh chứng sống động rằng chủ nghĩa thực dân không thể tồn tại lâu hơn nữa. Việt Nam tuyên bố độc lập bằng tiếng nói của nhân loại Ngay phần mở đầu, Chủ tịchHồ Chí Minh trích nguyên văn Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ năm 1776: “Tất cả mọi CHÂU ANH (Dịch và tổng hợp) Tuyên ngôn Độc lập - Ánh sáng dẫn đường cho các dân tộc damàu vươn tới tự do Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt NamDân chủ Cộng hòa. Bản Tuyên ngôn Độc lập được báo chí khắp thế giới dành sự ngưỡng mộ cho Việt Nam, lấy làm cơ sở lý luận cho phong trào đấu tranh đòi độc lập trên thế giới. Và sự thực, nó đã trở thành kim chỉ nam cho nhiều cuộc cách mạng giải phóng dân tộc sau năm 1945. người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được. Trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyềnmưu cầu hạnh phúc.” Và tiếp đến là Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cáchmạng Pháp 1789: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi.” Đây không chỉ là lời khẳng định quyền chính đáng của dân tộc Việt Nam, mà còn là một chiến lược khôn ngoan để đưa thông điệp đến toàn thế giới bằng chính “ngôn ngữ tư tưởng” của các cường quốc. Trong bối cảnh các trật tự thế giới hậu Thế chiến II đangđược tái thiết, bản tuyên ngôn ấy trở thành tiếng nói tiên phong của phong trào phi thực dân hóa ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latin. Nhà nghiên cứu người Anh Martin Evans khẳng định: “Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên đưa ra một bản tuyên ngôn độc lập đúng nghĩa, với lý luận chặt chẽ, văn phong thuyết phục và tính phổ quát. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói thay cho hàng triệu con người bị trị trên toàn thế giới.” Sau khi đọc tuyên ngôn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi văn bản chính thức tới các nước đồng minh, đặc biệt là Tổng thống Hoa Kỳ Harry Truman và Liên Hợp Quốc, khẳng định Việt Nam là một quốc gia độc lập và mong được công nhận. Chínhphủ lâm thời nước Việt NamDân chủ Cộnghòa chụp tại Bắc BộPhủ, ngày 28/8/1945. Ảnh: Bảo tàng Lịch sửquốc gia. NGAYNAY.VN 8
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==