Hệ thống y tế dự phòng Việt Nam đang đối mặt với nhiều hạn chế như thiếu đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực chưa đủ nhu cầu và nhận thức cộng đồng về phòng bệnh còn thấp, dẫn đến bệnh tật gia tăng và quá tải bệnh viện. Nghị quyết 72NQ/TW của Bộ Chính trị đặt nền móng cho sự chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Ngày Nay đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế để tìm hiểu rõ hơn các giải pháp nâng cao năng lực y tế dự phòng, từ thay đổi tư duy đến xây dựnghệ thống y tế cơ sở vững mạnh. Từ điều trị bị động sang dự phòng chủ động Thưa ông, Nghị quyết 72 có ý nghĩa như thế nào trong việc tăngcườngbảovệ, chămsócvà nâng cao sức khỏenhândân? PGS.TS Trần Đắc Phu: Nghị quyết 72 mang ý nghĩa hết sức quan trọng khẳng định nguyên tắc “phòng bệnh hơn chữa bệnh” - một quan điểm đã được đề cập trong nhiều nghị quyết trước đây nhưng chưa được thực hiện hiệu quả. Trước đây, chúng ta luôn quán triệt tinh thần “phòng bệnh là chính”, nhưng trên thực tế, công tác này chưa thực sự được ưu tiên và đầu tư xứng tầm. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 72 đã khẳng định lại cam kết và tư duy mới, trong đó ưu tiên cho công tác phòng bệnh, bởi đầu tư một đồng cho phòng bệnh mang lại hiệu quả gấp nhiều lần, và tiết kiệmhơn so với đầu tư chođiều trị hay chi phí chữa bệnh. Phòng bệnh tốt sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, làm cho bệnh tình nhẹ hơn nếu xảy ra, giảm tỷ lệ bệnh nặng, nhập viện và tử vong. Đồng thời, phòng bệnh hiệu quả còn giúp giảm thiểu các biến chứng, di chứng và tàn tật -những gánh nặng lâu dài cho cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Bên cạnh đó, chú trọng đến công tác này cũng giúp người dân không bị mất thời gian và thu nhập do ốm đau, bệnh tật. Ví dụ, việc kiểm soát tốt bệnh cao huyết áp giúp phòng tránh đột quỵ, hoặc việc tiêm chủng đầy đủ giúp trẻ em tránh được các di chứng thần kinh do viêm não, qua đó đảm bảo an sinh xã hội. Nghị quyết 72 nhấn mạnh định hướng chuyển từ khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Theo ông, cần có những biện pháp gì để thay đổi căn bản tư duy “có bệnh mới đi khám” đã ăn sâu trong đại bộ phận người dân Việt Nam hiện nay? - Việc thay đổi tư duy này cần được thực hiện một cách có hệ thống, đồng bộ từ cả hai phía: Chính quyền và người dân. Nghị quyết mới đây đã thể hiện rõ quan điểm lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Sự thay đổi này phải lan tỏa đến các cấp chính quyền địa phương, bộ, ngành, đặc biệt là ngành y tế và đội ngũ cán bộ y tế. Ngay cả trong điều trị, tư duy phòng bệnh cũng cần phải được lồng ghép, chẳng hạn như liên kết giữa bệnh viện tuyến trên và y tế cơ sở. Các bệnh viện tuyến trên sau khi điều trị cho bệnh nhân mắc các bệnh mãn tính như cao huyết áp, ung thư hoặc tiểu đường cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với y tế địa phương để quản lý sức khoẻ cộng đồng. Thay vì chỉ chữa trị những ca bệnh lẻ, bệnh nhân cần được chuyển về địa phương để quản lý sức khỏe, tiếp tục triển khai các biện pháp phòng ngừa và theo dõi. Ở phía người dân, cần nâng cao nhận thức được về tầm quan trọng và lợi ích của việc phòng bệnh, thông qua việc chủ động tiếp cận với các dịch vụ y tế và kiến thức dự phòng. Ví dụ, người dân phải chủ động tiêm chủng đầy đủ để phòng ngừa các bệnh như bại liệt hay đậu mùa, bởi nếu chỉ đến bệnh viện khi mắc bệnh thì tình trạng sẽ rất nguy hiểm. Thành công của việc thanh toán bệnh bại liệt, đậu mùa và giảm hàng tỷ lệ mắc các bệnh khác nhờ vào vaccine cho thấy tiêm chủng là biện pháp dự phòng hiệu quả nhất. Đối với các bệnh thông thường như sốt xuất huyết, người dân cần chủ động diệt muỗi, lăng quăng và bọ gậy. Y tế cơ sở cần tăng cường truyền thông, tiếp cận cộng đồng để tư vấn và hướng dẫn người dân thực hiện tốt các biện pháp dự phòng, chăm sóc sức khỏe một cách kịp thời. Y tế cơ sở phải mạnh và gần dân Để thực hiện hiệu quả mục tiêu phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở, những cơ chế đột phá nào cần được ưu tiên triển khai nhằmnângcaonăng lựcy tếdự phòng, hệ thống y tế cơ sở? - Để tạo đột phá, chúng Xây dựng niềm tin với Y tế dự phòng, với trọng tâm là phòng bệnh hơn chữa bệnh, đang trở thành chiến lược cốt lõi để xây dựng một xã hội khỏe mạnh, giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống. PHẠM BÍCH NGỌC NGAYNAY.VN 6 CHUYÊNĐỀ Số450 | ThứNăm, ngày 9/10/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==