Từ năm 1945 - 1970, hơn 13.000 km vuông ở Thung lũng San Joaquin của California - từng được mệnh danh là “vùng đất sữa và mật ong” đối với những người di cư trong thời kỳ Bát Đại Hạn Hán (Dust Bowl) đã bị lún ít nhất 30cm, thậm chí có nơi lún gần 9m. Hiện tượng lún ở San Joaquin ngày càng nhanh hơn kể từ đó, với một số khu vực sụt hơn 30cm mỗi năm trong các đợt hạn hán nghiêm trọng. Trung bình, tốc độ sụt lún đã tăng 70% so với giữa thế kỷ 20. Một hiện tượng tương tự đang xảy ra ở Vịnh Chesapeake - một trong những khu vực sinh thái quan trọng nhất ở bờ Đông nước Mỹ, với các cửa sông rộng lớn và vùng đất ngập nước tươi tốt. Tại đây, hiện tượng sụt lún đất do khai thác nước ngầm từ các tầng chứa nước và ảnh hưởng còn lại của các kỷ băng hà cổ xưa đang làm gia tăng nguy cơ ngập lụt vàmực nước biển tương đối. Dữ liệu vệ tinh, các bản ghi thủy triều và các dự báo từ Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) cho thấy rằng đến năm 2100, sự kết hợp giữa sụt lún và mực nước biển dâng có thể nhấn chìm tới 1.100 km vuông đường bờ biển của Vịnh Chesapeake. (Thí nghiệm Phục hồi Trọng lực và Khí hậu) để phát hiện các thay đổi về khối lượng Trái Đất bằng cách đo các biến đổi trọng lực nhỏ nhất. Vì nước có trọng lượng, nên việc rút hoặc bổ sung nước ngầm sẽ làm thay đổi trường trọng lực của trái đất - điều mà GRACE có thể phát hiện từ quỹ đạo. Knight và các nhà nghiên cứu khác đang tìm cách ngăn chặn sự dịch chuyển đất trên quymô lớnnhưvậybằng cách duy trì sự cân bằng cẩn thận. “Về cơ bản, hiện tượng sụt lún sẽ xảy ra khi lượng nước lấy ra nhiều hơn lượng nước đưa vào. Và lượng nước đưa vào được gọi là nạp lại”, Knight nói. Một phần nước được nạp lại diễn ra tự nhiên khi mưa hoặc tuyết tan thấmvào đất, nhưng lượng mưa này không đủ để bù đắp cho nhiều thập kỷ khai thác nước ngầm và nhu cầu hiện tại. Đó là lý do vì sao các nơi như California hiện đang triển khai biệnpháp“nạpnước ngầmcókiểmsoát”:phânphối nướcmặtdư thừa (nhưnước lũ mùa đông) lên các khu đất để nước thấm vào lòng đất, hoặc bơm nước trực tiếp xuống các tầng chứa nước. Các ước tính cho thấy dưới lòng đất có đủ không gian để chứa lượng nước gấp 30 lần dung tích Hồ Shasta ở California, đủ để bắt đầu đảo ngược tình trạng đất sụt lún.n Con người đang định hình lại hành tinh Nhà địa trắc học Christian Mielke từ Đại học Bonn - tác giả của nghiên cứu lưu ý rằng, những phát hiện như vậy cho thấy phản ứng của hành tinh đối với các thay đổi môi trường do con người gây ra là vôcùngphức tạp. Cáchậuquả vẫn đang dần được phát hiện và hệ lụy có thể rất nghiêm trọng. Khi biến đổi khí hậu gia tăng, sự chuyển động của đất có thể làm trầm trọng thêm các thách thức khác, đặc biệt là ở các khu vực ven biển có mực nước biển dâng. Đểgiámsátnhữngchuyển động tiềmẩn này trên quymô toàn cầu, các nhà khoa học sử dụng sứ mệnh vệ tinh GRACE Việc có hay không có nước - dưới dạng băng tuyết trên bề mặt đất hoặc nước ngầm bên dưới lòng đất và việc loại bỏ lượng nước đó có liên quan chặt chẽ đến sự biến dạng của mặt đất. Nhà địa vật lý Rosemary Knight NGAYNAY.VN 13 CHUYÊNĐỀ Số451 | ThứNăm, ngày 16/10/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==