gây ô nhiễm không khí? “Hà Nội cần tiếp tục mở rộng, tăng cường hệ thống quan trắc truyền thống đạt chuẩn, đảm bảo vận hành ổn định và cung cấp dữ liệu đáng tin cậy. Thành phố cũng cần triển khai mạng lưới quan trắc cảm biến giá rẻ (low-cost sensors) để phát hiện các điểm nóng ô nhiễm, chẳng hạn như khu vực đốt rác hoặc các nguồn phát thải đột biến, như cách Bắc Kinh đã thực hiện”, ôngTùng chỉ rõ. Đồng thời, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam cho rằng thành phố cần đưa vào sử dụng các hệ thống cảnh báo và dự báo tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ học máy (Machine Learning). Biện pháp này sẽ giúp xây dựng hệ thống dự báo, thông tin về hiện trạng chất lượng không khí theo thời gian thực, từ đó dự đoán xu hướng ô nhiễm và cảnh báo kịp thời. Ở góc độ khác, ông nhấn mạnh kiểm kê phát thải cần được thực hiện định kỳ ba nămmột lần nhằmđánh giá, xác định lượng phát thải của các chất như bụi PM2.5, NOx, SO2,… cho từng ngành và cơ sở sản xuất để xây dựng lộ trình giảm thiểu ô nhiễm cụ thể. “Việc công bố dữ liệu minh bạch sẽ giúp nâng cao nhận thức cộng đồng và hỗ trợ các cơ quan quản lý đưa ra các quyết định chính sách dựa trên cơ sở khoa học trong thời gian tới”, ông Tùng khẳng định. Chuyên gia nói về phương án cấm xe máy xăng trong khu vực Vành đai 1 Phương tiện giao thông được xác định là một nguồn ô nhiễm chính, thông qua thông qua phương pháp đo đạc và kiểm kê khí thải từ các phương tiện di động. Với gần 7 triệu xe máy cá nhân, phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch này đóng góp đáng kể vào lượng phát thải khí CO2, HC, NOx và bụi mịn PM2.5 tại Thủ đô. Theo Chỉ thị số 20/CT-TTg mới được Thủ tướng ký ban hành ngày 12/7/2025, Hà Nội sẽ chính thức cấm xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (nhiên liệu xăng) lưu thông trong khu vực Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026. Tiếp đó, từ năm 2028, ô tô cá nhân chạy xăng, dầu cũng bị hạn chế trong phạm vi Vành đai 1 và 2, mở rộng tới Vành đai 3 vào năm 2030. “Quyết định không cho xe máy chạy xăng đi vào khu vực Vành đai 1 tại Hà Nội từ tháng 7/2026 là một trong những biện pháp quan trọng đểgiảmthiểuônhiễmvà tiến tới hạn chế tối đa phương tiện giao thông cá nhân. Đây là chủ trương hướng tới giải quyết hai vấn đề lớn nhất của Thủ đô: ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường”, TS. Hoàng Dương Tùng cho biết. Trên thực tế, từ trước đến nay, xe máy chưa từng kiểm tra, kiểm soát khí thải một cách chặt chẽ như những phương tiện khác. Nhiều xe máy cũ kỹ, thải khói mù mịt hiện vẫn được lưu hành, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Với số lượng xe máy ngày càng tăng, đây thực sự là nguồn gây ô nhiễm lớn, rất cần được giải quyết sớm. Để đảm bảo chính sách này được thực thi hiệu quả, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Môi trường cho rằng thành phố cần có các điều kiện hạ tầng, cơ chế hỗ trợ và biệnphápđồngbộ. Thứ nhất, cần có chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe điện, như trợ giá hoặc chương trình đổi xe cũ lấy xe mới. Thứ hai, hạ tầng trạm sạc và đổi pin cần được quy hoạch và xã hội hóa kèm theo các quy chuẩn kỹ thuật cụ thể rõ ràng để đảm bảo tiện lợi và an toàn cho người dân. Thứ ba, cần tăng cường hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là xe buýt nhỏ, để tiếp cận các khu vực ngõ nhỏ trong nội đô. Tuy nhiên, vị chuyên gia này cho rằng xe máy là “thủ phạm chính” gây ra tình trạng ô nhiễm không khí tại Thủ đô cần được đặt trong bức tranh tổng thể. “Ô nhiễm không khí tại Hà Nội là từ nhiều nguồn. Do đó, cần có cách tiếp cận toàn diện, dựa trên dữ liệu khoa học để xây dựng các chính sách quản lý toàn diện phù hợp, tránh quy kết đơn lẻ”, ông Tùng nói. Đồng tình với ý kiến trên của TS. Hoàng Dương Tùng, GS.TS. Hoàng Xuân Cơ, Trưởng Ban Khoa học công nghệ, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, bày tỏ quan điểm thận trọng khi đề cập đến vấn đề này. Ông đặc biệt nhấn mạnh việc thực hiện chủ trương cấm xe máy xăng trong khu vực Vành đai 1, Hà Nội cần được tính toán kỹ càng, đặt trên nền tảng khoa học vững chắc. Ông cũng cho rằng mức độ ảnh hưởng khi hiện thực hoá lộ trình này cần được đánh giá chi tiết dựa trên với dữ liệu quan trắc và nghiên cứu định lượng làm cơ sở.n Ảnhminhhoạ. GS.TS. Hoàng XuânCơ, Trưởng BanKhoahọc côngnghệ, Hội Kinh tếMôi trườngViệt Nam. Nếu thiếu đi những nghiên cứu định lượng về số lượng phương tiện, mức độ phát thải và tác động cụ thể, chính sách có nguy cơ không đạt được mục tiêu đề ra và khó thuyết phục người dân. GS.TS. Hoàng Xuân Cơ NGAYNAY.VN 7 CHUYÊNĐỀ Số451 | ThứNăm, ngày 16/10/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==