Trên dãy núi Tiên hùng vĩ thuộc phường Bắc Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, cụm quần thể di tích lịch sử - văn hóa Tiên Sơn từ đầu thế kỷ XI đã lặng lẽ lưu giữ hồn cốt tín ngưỡng của đất Việt. Nơi đây có chùa cổ kính, có đền thờ Bà Chúa Kho - ngôi đền thờ vọng duy nhất ở miền Trung của vị Phúc Thần nổi tiếng Bắc Ninh, có đền thờ Lục vị ThánhTổ nghề, có giếng tiên long nhãn và những nghi lễ đã tồn tại hơn 700 năm. Chính tại mảnh đất thiêng ấy, năm 2020, Trung tâm UNESCO Bảo tồn Di sản Văn hóa Tín ngưỡng Việt Nam đã được Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam chính thức thành lập theo Quyết định số 34/QĐ-LH và 35/QĐLH ngày 24/6/2020, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng: lần đầu tiên một trung tâm chuyên trách bảo tồn di sản tín ngưỡng dân gian được đặt ngay trong lòng một di tích lịch sử cấp tỉnh, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của tổ chức UNESCO phi chính phủ duy nhất đượcNhà nướcViệt Nam công nhận. Năm năm qua (20202025) là quãng thời gian không ngừng nỗ lực, sáng tạo và cống hiến của tập thể đầy tâm huyết do nghệ nhân văn hóa, thủ nhang ĐỗThanh Thủy làm Giám đốc cùng hai Phó Giám đốc Nguyễn Duy Đăng, Kiều Minh Hùng. Ngay sau ngày thành lập, BanGiámđốc đã khẩn trương xây dựng Đề án hoạt động dài hơi đến năm 2045, trong đó xác định rõ mục tiêu chiến lược: bảo tồn sống động các giá trị tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp, gắn kết chặt chẽ bảo tồn với phát triển ghi danh là Di sản Văn hóa Phi vật thể Đại diện của Nhân loại. Những hình ảnh nghệ nhân trong trang phục giá hầu rực rỡ, những làn điệu chầu văn cổ được trình diễn chuẩn mực đã khiến du khách quốc tế và trong nước không khỏi xúc động, khẳng định rằng tín ngưỡng thờMẫuvà thực hành hầu đồng không chỉ là niềm tin tâm linh mà còn là một nghệ thuật trìnhdiễnđỉnh cao của dân tộcViệt Nam. Song song với việc bảo tồn nghi lễ truyền thống, Trung tâm luôn đặt trọng tâm vào công tác cộng đồng và thiện nguyện - một trong nhữnggiátrị cốt lõi củaphong trào UNESCO phi chính phủ. Từ năm 2020 đến nay, Trung tâmđã tổ chức chín đoàn cứu trợ lớn, mang hàng chục tấn gạo, hơn mười nghìn thùng nước khoáng, hàng nghìn suất quà và đồ dùng thiết yếu đến đồng bào bị bão lụt các tỉnh miền Trung. Riêng dịp Tết Nguyên đán hằng năm, hơn ba trămsuất quà đã được trao tận tay các hộ nghèo, học sinh khuyết tật, người già neo đơn trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Những hoạt động ấy không kinh tế xã hội bền vững, lấy cộng đồng làm chủ thể, lấy văn hóa tín ngưỡng làm nền tảng tinh thần và động lực phát triển. Đề án được Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam đánh giá cao vì tính khả thi và tầm nhìn dài hạn. Cùng với đó là Kế hoạch phối hợp hoạt động giai đoạn 20202030 giữa Trung tâm, Ban quản lý di tích, chính quyền phường Bắc Hồng Lĩnh và các sở ban ngành tỉnh Hà Tĩnh, trong đó xác định rõ trách nhiệm từng bên, lộ trình từng hạngmục và nguồn lực xã hội hóa - một mô hình phối hợp liên ngành đang được nhiều địa phương học tập. Thành tựu lớn nhất trong 5nămqua chính là việc duy trì và nâng tầm các lễ hội truyền thống trở thành những sự kiện văn hóa có sức lan tỏa rộng lớn. Hàng năm, đúng vào thángGiêng và tháng Bảy âm lịch, núi Tiên Sơn lại rực rỡ cờ hoa với năm kỳ lễ hội lớn được tổ chức trang nghiêm, bài bản: Lễ tế Đức Thánh Tổ truyền nghề Rèn gắn với lễ hội đua thuyền truyền thống hơn 700 năm tuổi, Lễ húy kỵ Bà Chúa Kho, Lễ mở kho đầu xuân ngày 11 tháng Giêng, Đại lễ Phật Đản, Đại lễ Vu Lan báo hiếu và Lễ cầu siêu anh hùng liệt sĩ cầu quốc thái dân an. Mỗi kỳ lễ hội đều thu hút từ ba đến năm nghìn du khách thậpphương từHàNội, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An và cả các tỉnh phía Nam. Đặc biệt, Lễ hội mở kho Bà Chúa Kho ngày 11 tháng Giêng đã trở thành thương hiệu riêng của Hà Tĩnh, là dịp để nhân dân cả nước tưởng nhớ vị nữ tướng tài ba thời Lý đã hy sinh vì dân vì nước. Nổi bật hơn cả là việc Trung tâm đã tiên phong tổ chức định kỳ hai nămmột lần Liên hoan Nghi lễ Chầu văn - Hầu đồng và Festival hát Chầu vănngay tại khônggiandi tích ĐềnCả - DinhĐôQuanHoàng Mười và cụm di tích Tiên Sơn. Các kỳ liên hoan quy tụ hàng trăm nghệ nhân, thanh đồng, cungvănnổi tiếng từ khắp các trung tâm hầu đồng lớn của miền Bắc. Tiếng hát chầu văn réo rắt hòa cùng tiếng trống chầu, tiếng đàn nguyệt, phách đã làm sống lại trọn vẹn loại hình diễn xướng dân gian mà năm 2016 đã được UNESCO Nămnăm qua (2020-2025), từmột đơn vị mới thành lập trong bối cảnh đại dịch COVID-19, Trung tâmUNESCO Bảo tồn Di sản Văn hóa Tín ngưỡng Việt Namđã nhanh chóng trở thànhmột điểm sáng trong phong trào bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời làminh chứng sống động cho sức mạnh củamô hình hợp tác giữa nhà nước - cộng đồng dân cư - tổ chức xã hội nghề nghiệp dưới mái nhà chung Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam. Từ Tiên Sơn linh thiêng đến phong trào UNESCO phi chính phủ BàĐỗThanhThủy nhận chứng nhận từNhàngoại giaoNguyễn XuânThắng, Chủ tịchLiênhiệp cácHội UNESCOViệt Nam. QUỲNH LIÊN NGAYNAY.VN 40 ĐỒNGHÀNH Sốđặcbiệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==