hành bằng dữ liệu “Cuộc đua” thật sự nằm ở năng lực điều hành Nhiều chuyên gia nhấn mạnh, trong cạnh tranh công nghệ toàn cầu, quốc gia nào làm chủ được dữ liệu và AI sẽ có lợi thế lớn về năng suất và năng lực cạnh tranh. Những nền kinh tế nắm bắt kịp làn sóng công nghệ mới có thể bứt phá mạnh mẽ, trong khi các quốc gia chậm thích ứng có nguy cơ tụt lại phía sau. Các đô thị tiên phong hiện nay đều bắt đầu từ những bài toán rất cụ thể như giảm ùn tắc, phát thải hay rút ngắn thời gian xử lý dịch vụ công. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp chính quyền đưa ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và đo đếm được hiệu quả vận hành. Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng sự thay đổi lớn nhất của đô thị thông minh nằm ở cách quản trị đang chuyển từ “phản ứng sau sự cố” sang “dự báo và can thiệp sớm”. Tuy nhiên, càng phụ thuộc vào dữ liệu, các đô thị càng đối mặt với những câu hỏi lớn hơn về quyền riêng tư. Theo đó, bài toán khó nhất hiện nay không còn là thu thập dữ liệu, mà là quản trị dữ liệu. Một thành phố có thể sở hữu hàng trăm nghìn camera, nhưng nếu dữ liệu bị chia cắt giữa các sở ngành hoặc thiếu cơ chế phối hợp thống nhất, hệ thống đó vẫn khó tạo ra năng lực điều hành thực chất. Song song với lợi ích, mô hình đô thị dữ liệu cũng làm dấy lên lo ngại về giám sát công dân. Theo điều tra của The Guardian công bố tháng 5-2026, cảnh sát London đã tăng số lượt quét khuôn mặt thêm 87% chỉ trong một năm, với hơn 1,7 triệu khuôn mặt được AI quét tại nơi công cộng. Một cuộc điều tra khác của tờ báo này cho biết nhiều người dân tại Anh đã bị nhận diện nhầm bởi hệ thống AI trong các cửa hàng bán lẻ và bị đối xử như nghi phạm dù hoàn toàn vô tội. Các cơ quan giám sát tại Anh cảnh báo tốc độ triển khai công nghệ đang vượt quá khả năng kiểm soát pháp lý, có thể khiến hệ thống giống một “mạng lưới pháp lý chắp vá”, thiếu cơ chế giám sát thống nhất đối với dữ liệu khuôn mặt và AI đô thị. Lo ngại tương tự cũng xuất hiện tại châu Phi khi ít nhất 11 chính phủ tại châu lục này đã chi khoảng 2 tỷ USD cho công nghệ giám sát tích hợp nhận diện khuôn mặt. Các chuyên gia cảnh báo nhiều hệ thống được triển khai với rất ít cơ chế giám sát độc lập hoặc quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Những lo ngại này cho thấy cuộc đua thành phố thông minh không còn đơn thuần là cuộc đua công nghệ. Một đô thị có thể sở hữu hạ tầng dữ liệu rất mạnh, nhưng nếu người dân cảm thấy bị theo dõi hoặc không kiểm soát được dữ liệu của chính mình, mô hình đó sẽ đối mặt với khủng hoảng niềm tin. Sau nhiều năm chạy đua xây dựng thành phố thông minh, thế giới đang bước vào giai đoạn mà lợi thế không còn nằm ở số lượng camera hay quy mô trung tâm điều hành, mà ở khả năng biến dữ liệu thành những quyết định quản trị hiệu quả, phản ứng nhanh trước khủng hoảng nhưng vẫn giữ được sự minh bạch và niềm tin của người dân. n Robot giao hàng Dilly tại Seoul. Ảnh: Korea Times Hệ thống thu phí ERP giúp giảm mật độ phương tiện giao thông cá nhân tại Singapore. Ảnh: ResearchGate Seoul muốn trở thành phòng thí nghiệm đô thị sống - nơi công nghệ được kiểm chứng trực tiếp trong đời sống hàng ngày thay vì chỉ dừng ở mô hình nghiên cứu,” Thị trưởng Seoul Oh Se-hoon NGAYNAY.VN 9 CHUYÊN ĐỀ Số 479 + 480
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==