khí hậu cực đoan Nghiên cứu “La Nina biến đổi khí hậu và mức độ dễ tổn thương làm trầm trọng lũ lụt miền nam châu Phi”, do Sáng kiến phân tích nguyên nhân thời tiết Toàn cầu công bố tháng 1/2026 cho thấy cường độ những trận mưa cực đoan đã tăng khoảng 40% so với thời kỳ tiền Cách mạng công nghiệp. Lũ lụt làm hàng trăm người thiệt mạng, ảnh hưởng tới hàng trăm nghìn người và phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng thiết yếu cùng đất sản xuất. Izidine Pinto, nhà nghiên cứu khí hậu cao cấp tại Viện Khí tượng Hoàng gia Hà Lan cho rằng, biến đổi khí hậu do con người đang “tăng sức mạnh” cho những trận mưa. “Thiên tai càng trở nên chết chóc hơn khi cộng hưởng với quy hoạch thiếu kiểm soát, hạ tầng xuống cấp và cộng đồng không đủ nguồn lực để sơ tán khỏi vùng nguy hiểm,” ông Izidine Pinto cảnh báo. Chống ngập vì thế phải vượt khỏi tư duy đưa nước ra khỏi thành phố bằng mọi giá. Các đô thị cần tạo không gian để nước được giữ, thấm và thoát an toàn qua các hệ thống hồ điều hòa, mặt đường thấm nước, vườn trũng và vùng đất ngập nước. Trận lũ tại Bắc Kinh hồi tháng 7/2025, khi một số khu vực hứng chịu lượng mưa tương đương cả năm trong một tuần, khiến 44 người thiệt mạng đã cho thấy các công trình kỹ thuật không thể thay thế quy hoạch đất đai. Sống chung với thiên tai Thích nghi không thể chỉ bắt đầu khi nắng nóng đã lên tới đỉnh điểm hoặc đường phố đã chìm trong nước. Tại cuộc họp khẩn đầu tháng 7/2026, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Âu quy tụ hơn 130 đại biểu từ 41 quốc gia thành viên nhằm phối hợp cảnh báo khí tượng với y tế, nhà ở, bảo vệ người lao động và quy hoạch đô thị. Giám đốc WHO khu vực Châu Âu, tiến sĩ Hans Henri P. Kluge cho biết những quốc gia đã xây dựng kế hoạch bảo vệ sức khỏe trong các đợt nắng nóng thường phản ứng nhanh và phối hợp hiệu quả hơn. Tuy nhiên, có chưa tới một nửa trong 53 quốc gia thuộc khu vực châu Âu của WHO có kế hoạch hành động ở cấp quốc gia. Liên minh châu Âu cũng đang thay đổi cách nhìn về chi phí của biến đổi khí hậu. Thiệt hại đối với công trình và cơ sở hạ tầng do thời tiết cực đoan tại EU hiện ước khoảng 45 tỷ euro mỗi năm, cao gấp 5 lần so với thập niên 1980. Theo Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học châu Âu về Biến đổi khí hậu Ottmar Edenhofer, quá trình thích nghi của châu Âu vẫn gặp ba trở ngại lớn là: Thiếu sự nhất quán trong chính sách, thiếu phối hợp giữa các lĩnh vực và thiếu nguồn lực tài chính. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh thích nghi không thể thay thế nỗ lực cắt giảm phát thải. Những công trình chống ngập, mái nhà chống nóng hay giống cây chịu hạn đều chỉ phát huy hiệu quả trong một giới hạn nhất định. Nói cách khác, giảm phát thải giúp hạn chế mức độ rủi ro trong tương lai, còn thích nghi quyết định con người có thể bảo vệ được bao nhiêu sinh mạng, sinh kế và tài sản trước những tác động đã và đang xảy ra. Trở lại trang trại của Clément Blanchard, thêm quạt, thêm nước và thu gom gia cầm chết là những biện pháp khẩn cấp. Nhưng một mùa hè an toàn hơn đòi hỏi nhiều hơn thế, từ thiết kế chuồng trại, nguồn điện, giống vật nuôi đến bảo hiểm và cảnh báo sớm. Câu hỏi giờ đây không còn là khi nào thời tiết sẽ trở lại bình thường, bởi chính khái niệm bình thường đã thay đổi. Điều con người phải thiết kế lại là cách sống và phát triển trong một hình thái khí hậu mới. n Thiên tai càng trở nên chết chóc hơn khi cộng hưởng với quy hoạch thiếu kiểm soát, hạ tầng xuống cấp và cộng đồng không đủ nguồn lực để sơ tán khỏi vùng nguy hiểm. Nhà nghiên cứu Izidine Pinto Mạng lưới làm mát đô thị ngầm do tại Paris. Người dân Pháp tìm cách tránh nóng trong đợt nắng nóng gay gắt nhất trong lịch sử. Ảnh: Reuters NGAYNAY.VN 15 CHUYÊN ĐỀ Số Tháng 7/2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==