Lời giải đồng bộ cho Lao động là nút thắt chuyển đổi xanh Nếu tài chính xanh được xem là nguồn vốn thúc đẩy chuyển đổi thì nguồn nhân lực chính là yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa các mục tiêu đó. Nhưng thực tế tại Việt Nam cho thấy đây đang là mắt xích yếu nhất trong tiến trình chuyển đổi xanh. Theo Ngân hàng Thế giới, dù Việt Nam đã hình thành 39 ngành nghề xanh, lao động xanh mới chỉ chiếm khoảng 3,6% tổng số việc làm. Không chỉ thiếu về số lượng, nguồn nhân lực còn bộc lộ khoảng trống lớn về chất lượng khi hệ thống đào tạo thiếu hơn 60% giáo trình liên quan đến kỹ năng xanh và dữ liệu phát triển bền vững. Tiến sĩ Hoàng Hà - Giám đốc Trung tâm Phát triển Cộng đồng Sinh thái nhận định, sự thiếu hụt nhân lực am hiểu kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững đang làm suy giảm năng lực triển khai chuyển đổi xanh của nhiều doanh nghiệp. Khoảng trống trên càng đáng lo ngại khi chỉ khoảng 27% lực lượng lao động Việt Nam đã qua đào tạo và có bằng cấp, chứng chỉ. Điều đó đồng nghĩa gần ba phần tư người lao động chưa được đào tạo bài bản, trong khi hệ thống giáo dục vẫn chưa theo kịp sự phát triển của công nghệ và các ngành nghề mới. Lợi thế về lực lượng lao động trẻ vì thế chưa thể chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh nếu thiếu những kỹ năng đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế xanh. Thách thức về nhân lực càng trở nên cấp bách khi quy mô kinh tế xanh của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn. Theo PGS. TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, kinh tế xanh hiện mới chiếm khoảng 4 đến 4,5% quy mô nền kinh tế, tăng từ khoảng 2% năm 2020. Điều đó cho thấy phần lớn nền kinh tế vẫn là các ngành phát thải cao, trong khi quá trình chuyển đổi sẽ tập trung vào những lĩnh vực như xi măng, thép, nhôm hay hóa chất, vốn đòi hỏi đội ngũ lao động có khả năng vận hành công nghệ sạch và quy trình sản xuất phát thải thấp. Để thúc đẩy quá trình này, Chính phủ đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý, trong đó có Quyết định 21/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí môi trường và danh mục phân loại xanh, đồng thời triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất đối với các dự án đủ điều kiện. Tuy nhiên, theo PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi ba trụ cột là công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực phát triển đồng bộ. Nếu đầu tư hạ tầng, máy móc hiện đại mà thiếu con người đủ năng lực vận hành thì “cũng giống như có xe tăng nhưng không có người lái”. So với vốn hay công nghệ, khoảng cách về kỹ năng của lực lượng lao động Quốc tế (ILO) cho thấy, quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh có thể tạo ra khoảng 24 triệu việc làmmới trên toàn cầu vào năm 2030, chủ yếu trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, xây dựng xanh và nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, cơ hội này đi cùng yêu cầu về những kỹ năng hoàn toàn mới. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) dự báo 44% kỹ năng cốt lõi của người lao động sẽ thay đổi trong giai đoạn 2023 đến 2027, trong khi Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cảnh báo thiếu hụt kỹ năng xanh đang trở thành một trong những rào cản lớn nhất của quá trình chuyển đổi. Xu hướng đó đang hiện hữu tại Việt Nam. Báo cáo ESG Progress Tracker 2025 động mới là thách thức mang tính nền tảng, bởi đây là yếu tố quyết định khả năng biến chính sách và dòng vốn xanh thành năng lực cạnh tranh thực sự của nền kinh tế. Khoảng trống kỹ năng ngày càng lớn Chuyển đổi xanh không chỉ tạo ra những ngành nghề mới mà còn làm thay đổi yêu cầu đối với hầu hết các công việc hiện hữu. Khi các tiêu chuẩn về phát thải, truy xuất nguồn gốc và ESG trở thành điều kiện tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không còn dựa chủ yếu vào chi phí lao động mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực. Từ dữ liệu của Tổ chức Lao THÁI LINH Theo PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi ba trụ cột là công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực phát triển đồng bộ. Nếu đầu tư hạ tầng, máy móc hiện đại mà thiếu con người đủ năng lực vận hành thì “cũng giống như có xe tăng nhưng không có người lái”. So với vốn hay công nghệ, khoảng cách về kỹ năng của lực lượng lao động mới là thách thức mang tính nền tảng, bởi đây là yếu tố quyết định khả năng biến chính sách và dòng vốn xanh thành năng lực cạnh tranh thực sự của nền kinh tế. Chuyển đổi xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Song để biến các cam kết thành kết quả thực tế, Việt Nam không chỉ cần nguồn vốn mà còn phải giải quyết đồng thời những khoảng trống về công nghệ, dữ liệu, nguồn nhân lực và cơ chế thực thi. NGAYNAY.VN 20 Số Tháng 7/2026 CHUYÊN ĐỀ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==