chuyển đổi xanh của PwC cho thấy 89%doanh nghiệp đã hoặc dự kiến triển khai ESG nhưng chỉ 19% tích hợp đầy đủ vào mô hình kinh doanh. Các vị trí như chuyên gia kiểm kê phát thải carbon, phân tích dữ liệu ESG, đánh giá vòng đời sản phẩm hay quản trị tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế vẫn đang thiếu hụt. Dù 78% doanh nghiệp đã thu thập dữ liệu ESG, chỉ 3% sử dụng các công cụ phân tích nâng cao và khoảng 33% có báo cáo ESG được kiểm toán độc lập. Điều đó cho thấy nhiều doanh nghiệp đã có dữ liệu nhưng chưa đủ năng lực để biến dữ liệu thành công cụ quản trị và giảm phát thải. Khoảng trống càng bộc lộ rõ khi chuyển đổi xanh ngày càng gắn chặt với chuyển đổi số. Dữ liệu không chỉ phục vụ báo cáo ESG mà còn là cơ sở để đo lường phát thải, tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất. Những công nghệ như bản sao số (digital twin) cho phép doanh nghiệp mô phỏng dây chuyền sản xuất, thử nghiệm các phương án cải tiến và đánh giá hiệu quả trước khi đầu tư trên thực tế. Chia sẻ về vấn đề này, TS. Nguyễn Hoài Nam, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Năng lượng và Môi trường thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho biết nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc lựa chọn công nghệ phù hợp để xanh hóa sản xuất, trong khi cơ chế hỗ trợ đầu tư chưa thực sự đồng bộ. Điều đó cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ cần vốn và công nghệ mà còn đòi hỏi đội ngũ nhân lực có khả năng phân tích dữ liệu, vận hành hệ thống số và làm chủ công nghệ mới. Như vậy chuyển đổi xanh thực chất cũng là quá trình chuyển đổi kỹ năng. Từ công nhân sản xuất, nhân viên logistics đến chuyên viên tài chính đều phải bổ sung năng lực về quản trị dữ liệu, kiểm kê phát thải, tối ưu hóa năng lượng và đánh giá rủi ro khí hậu. Nếu không thu hẹp khoảng trống kỹ năng, các chính sách, nguồn vốn và công nghệ xanh sẽ khó chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp. Đồng bộ từ chính sách đến thực thi Xét đến cùng, chuyển đổi xanh không chỉ là thay đổi công nghệ hay cắt giảm phát thải mà là quá trình tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế theo hướng bền vững. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng trở thành “giấy thông hành” của thương mại toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam không còn đứng trước lựa chọn có chuyển đổi hay không, mà là chuyển đổi như thế nào để duy trì năng lực cạnh tranh. Để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, tại Diễn đàn “Năng lượng và môi trường Thế giới - Việt Nam”, đại diện Bộ Tài chính cho biết Việt Nam đang tập trung hoàn thiện khung chính sách trên năm trụ cột gồm ngân sách xanh, thuế xanh, thị trường tài chính xanh, huy động nguồn vốn quốc tế và phát triển thị trường carbon. Trong đó, ngân sách nhà nước được xác định đóng vai trò “vốn mồi”, góp phần chia sẻ rủi ro và tạo niềm tin để thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân và các định chế tài chính quốc tế. Song song với đó, việc mở rộng thị trường trái phiếu xanh, xây dựng sàn giao dịch carbon và hoàn thiện các công cụ tài chính bền vững được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, đổi mới quy trình sản xuất và giảm phát thải. Tuy nhiên, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi có đủ năng lực thực thi. Ông Hồ Quang Minh, Chủ tịch Trung tâm Khoa học và Hợp tác Net Zero Việt Nam Asia (VANZA), cho rằng khoảng cách lớn nhất hiện nay không nằm ở mục tiêu mà ở khả năng triển khai trên thực tế. Vì vậy, bên cạnh việc phối hợp với các cơ quan quản lý để hoàn thiện chính sách, VANZA cũng đang hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và các giải pháp kỹ thuật, qua đó tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình chuyển đổi xanh. Thực tế cho thấy doanh nghiệp Việt Nam không thiếu quyết tâm, nhưng vẫn cần một môi trường thực thi thuận lợi hơn, từ cơ chế chính sách rõ ràng, nguồn vốn dễ tiếp cận đến sự hỗ trợ về công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Chỉ khi các mắt xích này vận hành đồng bộ, chuyển đổi xanh mới vượt ra khỏi các cam kết trên giấy, trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. n Theo Ngân hàng Thế giới, dù Việt Nam đã hình thành 39 ngành nghề xanh, lao động xanh mới chỉ chiếm khoảng 3,6% tổng số việc làm. Không chỉ thiếu về số lượng, nguồn nhân lực còn bộc lộ khoảng trống lớn về chất lượng khi hệ thống đào tạo thiếu hơn 60% giáo trình liên quan đến kỹ năng xanh và dữ liệu phát triển bền vững. NGAYNAY.VN 21 CHUYÊN ĐỀ Số Tháng 7/2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==