hành Pháp, mô hình workshop trải nghiệm sơn mài dần hình thành. “Nghề sơn mài vốn rất phức tạp và đòi hỏi sự tỉ mỉ qua hàng chục công đoạn. Do đó, chúng tôi trích ra một vài công đoạn đơn giản nhất như gắn vỏ trứng, mài bóng để du khách dễ dàng tự tay hoàn thiện một sản phẩm nhỏ đem về. Workshop mang tính chất giải trí, trải nghiệm vui vẻ là chính, giúp khách gắn kết và hiểu về làng nghề hơn”, ông Dũng chia sẻ. Tuy nhiên, mô hình trải nghiệm thực chất chỉ là “phần bổ trợ” để tạo làn gió mới cho xưởng nghề, chứ chưa thể thay thế trụ cột kinh tế chính là sản xuất và gia công hàng thủ công mỹ nghệ. Là người đã có 32 năm gắn bó với nghề sơnmài, nghệ nhân Hà Thị Hậu hiểu rõ những công đoạn mà du khách được tiếp xúc trong các buổi trải nghiệm chỉ là một phần nhỏ của quá trình làm ra sản phẩm. Theo bà Hậu, kỹ thuật sản xuất hiện nay đã có sự kết nối với công nghệ mới - như sử dụng máy chà sơn hay mở rộng tông màu với các loại sơn hiện đại - nhưng tinh hoa thủ công vẫn là cốt lõi. “Ngày trước làm hoàn toàn bằng tay với đủ 12 nước sơn mài nối tiếp, đòi hỏi sự kiên nhẫn cực kỳ lớn. Bây giờ công nghệ hỗ trợ rút ngắn 3 - 4 bước, giúp tăng sản lượng. Thách thức khi đưa vào workshop không phải là tái hiện toàn bộ quy trình phức tạp đó, mà là chọn lọc phần việc vừa sức để khách cảm nhận được cái hay của nghề mà không bị nản” bà Hậu cho biết. Thông qua workshop, du khách không chỉ có cơ hội tự tay thực hiện một số công đoạn làm sơn mài mà còn hiểu hơn về sự tỉ mỉ và công sức của người thợ phía sau mỗi sản phẩm. Dù không thể thay thế quá trình học nghề hay sản xuất thực tế, những trải nghiệm này góp phần đưa nghề truyền thống đến gần hơn với công chúng. Tuy nhiên, để tạo ra giá trị lâu dài, hoạt động trải nghiệm vẫn cần song hành với việc mở rộng thị trường và tìm kiếm những hướng phát triển phù hợp cho làng nghề. Bài toán biến “view” ảo thành giá trị thực Bên cạnh làn sóng du lịch trải nghiệm, cơn lốc chuyển đổi số và truyền thông mạng cũng đang dội những xung lực mạnh mẽ vào làng cổ Hạ Thái. Sự bùng nổ của các nền tảng video ngắn và mạng xã hội vô hình trung đã biến những xưởng sơn mài phủ bụi thời gian thành những “tọa độ check-in” thời thượng, thu hút tấp nập những bước chân người trẻ tìm đến thưởng lãm. Thế nhưng, đằng sau những thước phim triệu view lấp lánh trên TikTok hay Facebook, những nghệ nhân lão luyện tại Hạ Thái vẫn giữ một cái nhìn đầy lý trí. Họ hiểu rằng, sự trỗi dậy trên không gian ảo đôi khi chỉ là thứ hiệu ứng truyền thông nhất thời, “chóng tụ dẫu nhanh tan”. Để biến những lượt “view” trên TikTok hay Facebook thành dòng khách du lịch ổn định và tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho cả làng nghề vẫn là bài toán chưa có lời giải triệt để. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Hồi, Chủ tịch Hiệp hội Sơn mài Hạ Thái cho biết, đầu ra vẫn là khó khăn lớn đối với người làm nghề. Theo bà, mạng xã hội và công nghệ có thể hỗ trợ quảng bá sản phẩm, nhưng việc ứng dụng chưa phổ biến giữa các hộ. “Mạng xã hội cũng có tác dụng không nhỏ cho nghề sơn mài, nhưng cũng có rất ít người sử dụng. Những hộ kinh doanh chuyên nghiệp rồi thì người ta sẽ biết cách áp dụng, còn những người làm thuê ở nhà thì vẫn còn nhiều hạn chế”, bà Hồi chia sẻ. Sơn mài Hạ Thái đang đứng trước cơ hội vàng để định vị lại mình trên bản đồ du lịch di sản của Thủ đô. Thế nhưng, để dòng chảy ngàn năm không bị đứt gãy, và để những thử nghiệm từ không gian mạng hay phòng workshop thực sự đơm hoa kết trái, làng nghề cổ cần nhiều hơn những cú hích tự phát. Hạ Thái cần những chính sách bệ đỡ mang tính đường dài từ chính quyền, để những nghệ nhân không phải đơn độc trong cuộc chơi kinh tế. Có như vậy, những người con của làng nghề mới có thể thảnh thơi giữ vẹn cái tâm với từng thớ son nếp cốt, và tự tin đưa dòng chảy di sản cha ông hòa vào nền kinh tế sáng tạo đương đại. n Nghề sơn mài vốn rất phức tạp và đòi hỏi sự tỉ mỉ qua hàng chục công đoạn. Do đó, chúng tôi trích ra một vài công đoạn đơn giản nhất như gắn vỏ trứng, mài bóng để du khách dễ dàng tự tay hoàn thiện một sản phẩm nhỏ đem về. Workshop mang tính chất giải trí, trải nghiệm vui vẻ là chính, giúp khách gắn kết và hiểu về làng nghề hơn. Ông Trần Công Dũng Là người đã có 32 năm gắn bó với nghề sơn mài, nghệ nhân Hà Thị Hậu hiểu rõ những công đoạn mà du khách được tiếp xúc. Theo bà Hậu, kỹ thuật sản xuất hiện nay đã có sự kết nối với công nghệ mới - như sử dụng máy chà sơn hay mở rộng tông màu với các loại sơn hiện đại - nhưng tinh hoa thủ công vẫn là cốt lõi.. Ảnh: Trà My NGAYNAY.VN 23 VĂN HÓA Số tháng 10/2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==