Ngày Nay số 246

7 NGAYNAY.VN CHUYÊNĐỀ: GIỮMÀUXANHCHOĐÔTHỊ Số246 - ThứNăm, ngày 29.10.2020 đang chứng kiến sự phát triểnmạnhmẽ của các không gian này; từ Nhật Bản, Trung Quốc, Malaysia… với Trung tâm Nghệ thuật biểu diễn Kuala Lumpur - nơi hội tụ của cộng đồng nghệ thuật và lưu trú của các đoàn nghệ thuật nước ngoài và trở thành nhân tố chính duy trì đời sống văn hóa, nghệ thuật của Malaysia; với công trình thư viện kiêm không gian cộng tác độc lập phục vụ việc học hỏi, giao lưu, sáng tạo - C20 library & collabtive (Indonesia)... Đến Việt Nam, TP Hồ Chí Minh cũng đã có các không gian như Khu 3A - Sài Gòn, không gian sáng tạo từ việc tái sinh khu vực nhà máy cũ ở quận 4; Area21 cải tạo từ khu tập thể cũ ở Hải Phòng; hay Hà Nội cũng đã từng có Zone 9. Thực tế cho thấy, không gian sáng tạo rất đa dạng, có thể đề cậpđếnnhiều phương diện như: nghệ thuật (các gallery, sân khấu biểu diễn...), giải trí (quán bar, cafe), thương mại (các cửa hàng)...; không gian sáng tạo còn là là không gian công cộng, là nơi tổ chức nhiều sự kiện vănhóa, xã hội… Nay đã tròn một năm, Hà Nội được công nhận là thành phố sáng tạo của thếgiới.Một lãnh đạo thành phố Hà Nội từng nhấn mạnh, một thành phố sáng tạo không thể tách rời, không thể thiếu các không gian sáng tạo. Với số lượng khu công nghiệp và các nhàmáy lâunămtrênđịabàn, Hà Nội có “trữ lượng” không gian sáng tạo chính là các nhà máy cũ mang trong mình rất nhiều giá trị. Song, để những “trữ lượng” ấy trở thành các không gian sáng tạo, cần có một sựbảo tồn linhhoạt cũng như đồng lòng từ cả chính quyền và người dân. Việc Hà Nội di dời hơn 90 nhà máy ra khỏi nội đô là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, trên thực tế, trong21nhàmáy đã được giải tỏamặt bằng, thì có đến 19 chung cư mọc lên. Những khu đô thị mới thay thếcácnhàmáycũởnộiđôđã góp phần giải quyết nhu cầu về nhà ở cho người dân. Tuy nhiên, như đã nói, trong hơn 90 nhà máy cũ ấy, có không ít nhà máy mang trong mình “dấu chân”thời đại, chứng tích lịch sử, dấu ấn văn hóa... Dù di sản công nghiệp còn là khái niệm khá mới mẻ, nhưng nếu không có cái nhìn đúng đắn về loại hình di sản này để có các biện pháp bảo vệ kịp thời, tương lai không xa, các di sản công nghiệp sẽ chỉ còn trong ký ức của người Hà Nội. Việc bảo tồn di sản công nghiệp đã có hành lang pháp lý là Luật Di sản, mặc dù trong Luật Di sản không nói cụ thể về di sản công nghiệp nhưng loại hình di sản này vẫn được bảo vệ theo luật với tiêu chí là “công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩmmỹ, khoa học”. KTS Lê Thành Vinh, nguyên Viện trưởng Viện Bảo tồn Di tích cho rằng: “Cần có cái nhìn dài hạn để cân bằng lợi ích của các chủ đầu tư với lợi ích của cộng đồng. Việc di dời ở đây là sự di dời nguồn gây ô nhiễm môi trường, tiếng ồn, áp lực giao thông và dây chuyền sản xuất ra khỏi khu vực nội đô, còn lại phần “vỏ” của nhà máy có thể bảo tồn một phần với những công trình mang tính biểu tượng để giữ lại những dấu ấn, giá trị về lịch sử, văn hóa. Đó chính là giá trị phi vật thể của di sản công nghiệp để tạo ra những không gian sáng tạo có giá trị”. KTS Trương Ngọc Lân cũng cho rằng, bên cạnh việc xây dựng các khu nhà ở đơn thuần, chủ đầu tư của các khu đô thị đã bắt đầu đi tìm dấu ấn riêng để tạo nên giá trị gia tăng cho công trình củamình. Các không gian sáng tạo sẽ trở thành “hạt nhân”, là điểm nhấn làm nên nét khác biệt, ngoài những giá trị về văn hóa còn mang lại những giá trị gia tăng về kinh tế cho các khuđô thị bởi những lợi ích về văn hóa mà cộng đồng được thụ hưởng. n mở ra không gian sáng tạo Ảnhminhhọa. Việc di dời ở đây là sự di dời nguồn gây ô nhiễmmôi trường, tiếng ồn, áp lực giao thông và dây chuyền sản xuất ra khỏi khu vực nội đô, còn lại phần “vỏ” của nhà máy có thể bảo tồn một phần với những công trình mang tính biểu tượng để giữ lại những dấu ấn, giá trị về lịch sử, văn hóa. Đó chính là giá trị phi vật thể của di sản công nghiệp để tạo ra những không gian sáng tạo có giá trị”. KTS Lê Thành Vinh