Ngày Nay số 247

NGAYNAY.VN 13 Số247 - ThứNăm, ngày 5.11.2020 CHUYÊNĐỀ: RÁCTHẢI-NHỮNGGÓCNHÌN năng lượng là Osaka của Nhật Bản. Vào những năm 1970, thành phố bị ô nhiễm không khí và nước nghiêm trọng do các ngành công nghiệp nặng thải quá nhiều rác xung quanh Vịnh Osaka và ô nhiễm nhiều hơn do dân số bùng nổ. Các quan chức ở Osaka đã ngay lập tức đưa ra biện pháp với những quy định chặt chẽ hơn về khí thải công nghiệp, quy hoạch tạo ra không gian đô thị xanh. Tuy nhiên, một trong những giải pháp quan trọng nhất đó xuất hiện lò đốt chất thải khổng lồ, thoạt nhìn như công viên Disney Land, với những đường lượn sóng và tòa tháp cómái vòmbằng vàng. Được thiết kế bởi kiến trúc sư và nhà hoạt động sinh thái người Áo Friedensreich Hundertwasser, nhà máy đốt rác thành điện là biểu tượng cho Osaka chuyển mình từ một điểm nóng ô nhiễm thành một người đi đầu trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Việc tái chế đã giúp giảmhơnmột nửa khối lượng rác thải được đưa đi xử lý. Thay vì đổ ở bãi rác, rác thải được đốt trong các nhà máy công nghệ cao để sản xuất điện cho khoảng 125.000 hộ gia đình. Giải pháp đốt rác thành điện cũng được áp dụng ở nhiều quốc gia khác trên thế giới từ châu Âu, châu Á đến châu Phi. Tuy nhiên, Giámđốc của Dự án mạng lưới thành phố toàn cầu camkết đối phó với biến đổi khí hậu Cepeda- Márquez cho rằng, công nghệ này cũng có giới hạn. Một thành phố cần có cơ sở hạ tầng vững chắc và hệ thống thu gom chất thải tốt trước khi có thể thu được lợi ích từ những nhàmáy này. Ứng dụng công nghệ thông minh Ngân hàng Thế giới ước tính chi phí quản lý chất thải rắn hàng năm sẽ ở mức 375 tỷ USD vào năm 2025, nhằm loại bỏ 2,2 tỷ tấn rác. Trong khi đó, khó có thể tính toàn chi phí môi trường để loại bỏ chất thải này, mặc dù những tác động có thể nhìn thấy rất rõ khi những xe tải chở rác rong ruổi trên các con phố để thu gom chất thải, tạo ra lượng lớn khí thải carbon và khí thải độc hại. Vì vậy, cải thiện quản lý chất thải là một vấn đề cấp thiết. Nhiều thành phố trên thế giới đang chuyển sang sử dụng các giải pháp thông minh để hỗ trợ cho việc quản lý rác thải. Từ cấp độ đường phố, nhiều thành phố sử dụng trí tuệ nhân tạo và tự động hóa để phân loại rác tái chế. Ví dụ, các thùng rác thông minh, hoặc máy nén rác chạy bằng năng lượng mặt trời được gọi là Bigbelly, đã được sử dụng trên toàn cầu, từ Brooklyn, New York đến Leeds ở Anh và Queensland ở Australia hay Seoul, Hàn Quốc. Mỗi chiếc đều được trang bị một bộ nén rác, cho phép nó chứa được nhiều rác hơn. Các thùng này sử dụng các cảm biến thông minh để biết khi nào bắt đầu nén rác và thông báo cho người thu gom khi chúng đã đầy - giúp cho việc thu gom rác hiệu quả hơn nhiều. Thông thường các thành phố sử dụng những loại xe tải khác nhau để thu gom các loại rác thải khác nhau. Ví dụ như một xe tải thu gom nhựa để tái chế, một xe tải khác thu gom rác thải thực phẩm. Điều đó đòi hỏi nhiều xe tải, đồng nghĩa với việc tăng thêm chi phí và gia tăng lưu lượng giao thông trên đường phố. Trong khi đó, nhiều thành phố ở châu Âu, đường phố rất chật hẹp và không có nhiều không gian rộng cho xe thu gom rác thải đi lại. Vì vậy, thủ đô Oslo của Na Uy đã thiết kế một mô hình thông minh để tránh điều này. Kể từ năm 2012, người dân thành phố được yêu cầu sử dụng các loại túi có màu sắc khác nhau cho các loại chất thải khác nhau. Các túi màu xanh lá cây đựng rác thải thực phẩm và túi màu xanh lam đựng rác thải nhựa. Thay vì thu gom chúng riêng lẻ, các xe tải sẽ tập trung tất cả cùng một lúc và đưa chúng đến một nhà máy phân loại quang học. Những chiếc túi này sẽ được phân loại bằng công nghệ đọc quang học tinh vi, giúp phát hiện màu sắc của túi với độ chính xác xấp xỉ 98%. Với việc tăng cường phân loại rác thải và các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng, kế hoạch này của Na Uy đã có tác dụng tích cực, làm giảm số lượng rác thải bỏ đi của mỗi hộ gia đình và tăng số lượng rác được tái sử dụng và tái chế. Năm 2018, 37% rác thải sinh hoạt được tái chế, tăng so với 10% của năm 2004. Trào lưu “thành phố không rác thải” Giảm lượng rác thải ra môi trường mỗi ngày, hạn chế những đồ dùng 1 lần, hay tái chế và tạo tuần hoàn cho rác, tiến tới mục tiêu thành phố không rác thải đang trở thành một xu hướng ngày càng phổ biến trên thế giới. Nổi tiếng là một trong quốc gia sạch nhất thế giới, Singapore cũng là một trong những nước đầu tiên áp dụng hệ thống xử lý rác thành năng lượng, giúp giảm tới 90% lượng rác thải. Chính phủ Singapore đã triển khai chương trình xử lý rác thông minh này từ năm 2001. Cho tới năm 2005, có tới 56% các hộ gia đình Singapore tham gia chương trình này. Theo đó quy trình chọn lọc và tái chế rác thải được giới thiệu và ra mắt rộng rãi ở các trường học, văn phòng, trung tâm mua sắm… Tại Thụy Điển, hàng năm, hơn 30 lò đốt hoạt động hết công suất, tiêu thụ tới 5,5 triệu tấn rác và chất thải. Hệ thống tái chế xử lý rác hiệu quả ấy đã giúp Thụy Điển trở thành nước đầu tiên trên thế giới tái chế được đến 99% lượng rác thải của mình. Chỉ có 1% rác từ các hộ gia đình bị thải ra môi trường. Công nghệ xử lý rác thải phát triển đếnmức nước này đang phải nhập khẩu rác từ các nước khác để có đủ nguyên liệu cho các nhà máy hoạt động. Không chỉ là những nơi phát triển nhất thế giới, thành phố nhỏ San Fernando ở Philippines cũng đang trở thành kiểumẫu cho những thành phố không rác thải trên thế giới. Với sự quyết liệt của chính quyền thành phố, từ việc treo thưởng cho những cá nhân làm tốt, đến phạt những người vi phạm hay cấm hoàn toàn việc sử dụng túi nilon đã giúp giảm tỷ lệ rác đến gần 60%. Chính quyền thành phố cho biết, bản thân người dân nhận thấy lợi ích từ việc ủ rác hữu cơ và bán hoặc tái chế rác thải rắn như chai nhựa, giúp họ tham gia tích cực vào các kế hoạch của thành phố. Đối với chính quyền thành phố, bí mật cho thành công này là sự hợp tác của người dân, vì “bạn sẽ không thể làm được gì nếu người dân không hiểu và không hưởng ứng”. n Phân loại rác. Phân công côngviệc. Tại ThụyĐiển, hàngnăm, hơn30 lòđốt hoạt động hết côngsuất, tiêu thụ tới 5,5 triệu tấn rác vàchất thải. Hệ thống tái chếxử lý ráchiệuquảấyđãgiúp ThụyĐiển trở thànhnước đầu tiên trên thếgiới tái chếđượcđến99%lượng rác thải củamình.