Ngày Nay số 249-250

UNESCO 9 NGAYNAY.VN Số249 - 250 ThứNăm, ngày 19.11.2020 vào tổ chức với tư cách là một quốc gia thành viên độc lập có tên là Palestine. Chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama đã đáp trả lại bằng cách cắt tài trợ cho bất kỳ tổ chức nào công nhận một nhà nước Palestine độc lập. Hàng năm, chính phủ Mỹ chỉ trả 22% (80 triệu USD) cho ngân sách hoạt động của UNESCO. Tới năm 2013, sau khi Mỹ không hoàn tất các khoản ngân sách còn nợ cho UNESCO, tổ chức này đã đình chỉ quyền biểu quyết của Mỹ. Do đó, Mỹ đã không còn là thành viên thực sự của UNESCO trong một thời gian. Mối quan hệ giữa đôi bên đã gần như nguội lạnh cho tới năm 2017, khi UNESCO tuyên bố thị trấn Hebron ở Bờ Tây là di sản thế giới của người Palestine - một động thái mà chính phủ Israel cho rằng phủ nhận các liên kết của người Do Thái với thị trấn và dẫn đến sự rút lui của Israel khỏi UNESCO. Quyết định rời khỏi UNESCO của chính quyền Trump do đó chỉ như một bước công nhận chính thức tình trạng này và tranh thủ ghi điểm trong mắt giới bảo thủ vốn có xu hướng thân Israel và chống Liên hợp quốc, cũng như tranh thủ tiết kiệm một khoản ngân sách. Richard Gowan, một học giả tại viện nghiên cứu Hội đồng châu Âu về Quan hệ đối ngoại, ví von cuộc chia tay của Mỹ và UNESCO “giống như thể một cặp vợ chồng đã sống ly thân trong nhiều năm cuối cùng đã đồng ý ly hôn.” Trong khi đó, David Bosco, một nhà nghiên cứu chính trị tại Đại học Indiana (Mỹ), nhận định: “UNESCO từ trước đó đã làm quen với việc nước Mỹ không còn đóng góp ngân sách, vì vậy hậu quả của việc chính thức rút khỏi tổ chức là rất nhỏ”. “Mối quan ngại của UNESCO khi đó chỉ là liệu động thái của Mỹ có khiến một số thành viên khác rời khỏi tổ chức hoặc chậm thanh toán chi phí hàng năm. Các tổ chức như UNESCO luôn đấu tranh để các thành viên đóng hội phí đúng hạn trong mọi trường hợp”, ông Bosco chỉ ra. Tuy nhiên, việc Mỹ để lộ một khoảng trống quyền lực trong UNESCO cũng là cơ hội để các quốc gia khác nhảy vào thế chân để gây sức ảnh hưởng trên trường quốc tế. “Các quốc gia không thuộc phương Tây đã là một khối hùng mạnh trong UNESCO, và ảnh hưởng của họ sẽ còn tăng lên nữa sau khi Mỹ rút lui”, ông Gowan nhận định. Thực tế là việc rút khỏi một tổ chức văn hóa quốc tế khiến Mỹ có cái nhìn xấu đi trong mắt quốc tế, vào thời điểmmà sự ủng hộ của thế giới về nước Mỹ đã rơi tự do, dường như không phải là một mối quan tâm lớn của chính quyền Trump. “Tổng thống Trump sẽ có cơ hội để tỏ ra cứng rắn trước vấn đề Liên hợp quốc, mặc dù động thái này cũng nằm trong sách lược cắt giảm các khoản chi để tiết kiệm ngân sách”, ông Gowan chỉ ra. “Các quốc gia không thuộc phương Tây như Trung Quốc sẽ nhân cơ hội để tuyên bố rằng đây là dấu hiệu cho thấy nước Mỹ muốn tách rời khỏi thế giới và từ đó dần thế chân. Nói một cách lạc quan, đây là một thương vụ có lợi cho các bên”. Một nước Mỹ rất khác Trong một bài viết trên trang nhất ngày 10/11, tờ New York Times cho biết ông Joe Biden “không giấu giếm ý định chôn vùi chính sách ‘Nước Mỹ trên hết’ của đương kim Tổng thống Donald Trump” nếu đắc cử. Phyllis Bennis, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chính sách (IPS) có trụ sở tại Washington, cho rằng, nếu đắc cử chắc chắn ông Joe Biden sẽ đảo ngược chính sách đối ngoại của người tiền nhiệm và tích cực tham gia các hoạt động của Liên hợp quốc. Nếu ông Joe Biden chiến thắng, không ít quan chức Liên hợp quốc thở phào nhẹ nhõm và nhanh chóng đăng đàn chúc mừng nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ. Ngày 9/11, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Stephane Dujarric cho biết ông Guterres đã gửi lời chúc mừng tới bộ đôi liên danh tranh cử của đảng Dân chủ là ông Biden và nữ Thượng nghị sỹ Kamala Harris. Tổng Thư ký Guterres khẳng định mối quan hệ đối tác giữa Mỹ và Liên hợp quốc là một “trụ cột quan trọng của hợp tác quốc tế,” vốn cần thiết để giải quyết những thách thức nghiêm trọng mà thế giới đang phải đối mặt. Trong khi đó, Tổng Giám đốc Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) Audrey Azoulay kêu gọi ông Biden tái khẳng định cam kết của Mỹ đối với các thể chế quốc tế, đặc biệt là tổ chức này. Cụ thể, bà Azoulay nhấn mạnh các thách thức trên toàn cầu hiện nay đòi hỏi nước Mỹ phải “làm mới” các cam kết của mình trong các lĩnh vực khoa học, giáo dục và văn hóa. Tuy nhiên, vẫn có những lo ngại về việc ông Biden sẽ hoàn toàn ủng hộ UNESCO bởi ông Biden là một người ủng hộ chính phủ Israel và chính trong nhiệm kỳ ông làm Phó Tổng thống, chính phủ Mỹ đã ngừng chi trả các khoản tài trợ ngân sách cho tổ chức này. “Đối với UNESCO, dù ông Biden có thể quyết định quay trở lại tổ chức văn hóa của Liên hợp quốc, nhưng không có khả năng đồng ý hoàn trả gần 600 triệu USD chi phí chưa thanh toán mà Washington đã nợ kể từ khi ngừng đóng phí vào năm 2011”, bà Bennis nhận định. Trong khi đó, tiến sĩ Adams dự đoán chính quyền mới của Mỹ sẽ tái tham gia một cách có hệ thống với hệ thống đa phương, thay vì tìm cách làm suy yếu, rút lui hoặc phá hủy nó. “Tôi nghĩ Joe Biden và Kamala Harris nhận thức sâu sắc về những bất công trong quá khứ của nước Mỹ và những thách thức về nhân quyền mà đất nước của họ phải đối mặt trong 4 năm qua,” ông Adams nói. “Tôi hy vọng họ sẽ mang nhận thức đó ra toàn cầu và trở thành những nhà đấu tranh nhất quán cho nhân quyền và công lý quốc tế ở mọi nơi. Chúng ta cần họ củng cố các chuẩn mực và luật pháp quốc tế mà chính quyền Trump đã cố gắng bỏ qua hoặc phá hoại trong nhiệm kỳ của mình”. n Cặpđôi JoeBidenvàKamalaHarris được dựđoán sẽ tái lậpvai trò lãnhđạoquốc tế. Nguồn: Getty Images. Đối với UNESCO, dù ông Biden có thể quyết định quay trở lại tổ chức văn hóa của Liên hợp quốc, nhưng không có khả năng đồng ý hoàn trả gần 600 triệu USD chi phí chưa thanh toán mà Washington đã nợ kể từ khi ngừng đóng phí vào năm 2011”. Bà Bennis