Ngày Nay số 272

NGAYNAY.VN BẢOTỒNDI SẢN 3 Số272 - ThứNăm, ngày 29/4/2021 cách đây 30 năm. “Trào lưu này đã gi p thay đổi phương thức nghiên cứu, lý thuyết nghiên cứu, hay thậm chí thay đổi hoạt động của các Viện, trường Đại h c, Trung tâm nghiên cứu, các tổ chức bảo tồn, trong đó có UNESCO. Các trường đại h c hàng đầu tại Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Australia cũng đã thành lập các khoa liên quan tới di sản kỹ thuật số”, TS Dương cho biết. Tình hình dịch bệnh phức tạp đã thôi th c sự ra đời của các bảo tàng số, các triển lãm số. Chỉ cần một chiếc kính VR, người xem có thể trực tiếp bước vào hang độngMạc Cao (Trung Quốc) hay thám hiểm của tòa kim tự tháp Ai Cập, dù đang ngay trong nhàmình. Ở Việt Nam, đã có nhi u cơ s bảo tàng và di tích thực hiện chuyển đổi số. Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng hoặc hệ thống nhà cổ Hội An đ u được quét 3D để du khách có thể gián tiếp tham quan từ xa. Ngay tại Hà Nội, Trung tâm Hoàng thành Thăng Long đã triển khai các hình thức trưng bày trực tuyến, tour tham quan ảo 360 độ, ứng dụng công nghệ 3D trong nghiên cứu, bảo tồn di tích, phục dựng các di tích đã góp phần đưa các di tích đến gần hơn với công ch ng, thu h t khách tham quan và tăng nguồn thu bán vé cho các di sản. Số hóa di sản Với việc các du khách quốc tế bị cầm chân tại quê nhà, một phương án được đặt rađểcứu lấy cácdi sảnđó là số hóa toànbộcáchiệnvật, công trình và đưa vào môi trường thực tế ảo, để các du kháchdù xa nhưng vẫn có thể khám phá các địa điểm, di tích lịch sử chỉ qua màn hìnhmáy tính hoặc kính thực tế ảo (VR). TheoTSTrầnTr ngDương từViện Nghiên cứu Hán Nôm, trào lưu chuyển đổi các di sản sangdạng số thứchay còng i là di sản kỹ thuật số (digital heritage) trên thế giới đã có từ cho di sản khảo cổ b ng công nghệ 3D, sử dụng GIS để hệ thống hóa d liệu thông tin, số hóa hiện trạng di sản phục vụ công tác quản lý di sản, h trợ nghiên cứu, khai thác thông tin; phát triển các ứng dụng tiện ích phục vụ khách tham quan và cácphầnm mquản lý tài liệu, hiện vật… Ngày 23/11 năm 2020, TS Trần Tr ng Dương cùng các cộng sự thuộc nhóm Sen Heritage đã cho ra mắt trưng bày “Khám phá di sản kiến tr c chùa Một Cột - Diên Hựu thời Lý b ng công nghệ thực tế ảo”. Chỉ cần một chiếc kính VR, người xem có thể trực tiếp bước vào không gian của Thăng Long cách đây hơn 900 năm để chiêm ngưỡng chùa Một Cột –biểu tượng của kiến tr c thời Lý. Sản phẩm của Sen Heritage có sự kết hợp của công nghệ VR, video 3D, AR (thực tế ảo tăng cường) để số hóa hình thái kiến tr c chùa Một Cột thời Lý. Lợi thế của các công nghệ này cho phép đội ngũ phát triển xây dựng Chùa Một Cột như thực từ các cứ liệu khảo cổ trong môi trường kỹ thuật số với tỷ lệ gần như chính xác tuyệt đối. Theo ông Trần Tr ng Dương, ưu điểm của các công nghệ kỹ thuật số đó là gi p các nhà khoa h c kiểm tra giả thuyết của mình có độ chính xác là bao nhiêu và từ đó linh hoạt đi u chỉnh các giả thuyết sao cho chính xác nhất. Một ưu điểm khác của số hóa di sản đó là có thể áp dụng cho hệ thống giáo dục. Các hình ảnh 3D có thể là ví dụ trực quan sinh động, tạo ra ấn tượng thị giácmạnh cho các bạn h c sinh sinh viên, gi p các nội dung khoa h c tr nên gần gũi nhất. “Thay vì chỉ nhìn các hiện vật khảo cổ và đoán nó n m đâu thì bản phục dựng b ng kỹ thuật số gi p ch ng ta hiểu được hóa ra mảnh vụn này n m trên nóc công trình, hay từ một bức phù điêu”, TS Trần Tr ng Dương chỉ ra. “Lắp ghép các mảnh vụn này thành một tổng thể hoàn chỉnh sẽ gi p truy n cảm hứng lịch sử mạnh mẽ tới các bạn trẻ”. Trước“cơn bão”COVID-19, các di sản cần nghĩ ra nhi u “phao cứu sinh” và vaccine để tồn tại, từ đối mới nội dung, hình thức cho tới áp dụng các tiến bộ công nghệ,... Nh ng thay đổi mới này sẽ đảm bảo cho di sản được sống mà vẫn hướng tới công ch ng, tới cộng đồng. n Kháchdu lịch trong chương trình trải nghiệmtại di tích Lịch sửNhà tùHỏa Lò. Dukháchđược đo thânnhiệt trước khi vàoVănMiếu-QuốcTửGiám. Thay vì chỉ nhìn c c hi n vật khảo c v đo n n n m đâu thì bản phục dựng b ng kỹ thuật số gi p ch ng ta hiểu đư c h a ra mảnh vụn n y n m trên n c công trình, hay t một b c phù điêu” TS Trần Trọng Dương