Minh Ký và Arthur Chéon khi cả hai từng có thời gian giảng dạy tại trường Khải Tường, họ có nhiều công trình nghiên cứu chung và là những người đồngnghiệpgầngũi. Để làm rõ hơn về thời điểm ra đời của Kim Vân Kiều hội bản, TS Nguyễn Thị Tuyết, hiện đang công tác tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, cũng là thành viên của nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu thông tin từ hệ thống trích dẫn cũng như hiện tượng kiêng húy trong nội dung văn bản để xác định niên đại khởi thảo và hệ văn bản. Từ nội dung trích dẫn, TS Nguyễn Thị Tuyết cho rằng tác phẩm được hình thành trong giai đoạn 1883-1894 do cuốn sách trích dẫn Kim Vân Kiều Lục, thơ của Mã Thiếu Tuyên và Nhị vị tập. Đây là những tác phẩm có niên đại gần và sát mốc 1883. Xét khía cạnh kiêng húy, nội dung cuốn sách tích hợp nhiều vết tích kiêng húy của các triều đại Gia Long, MinhMệnh, TựĐức, do đó cho thấy bản thân văn bản được hình thành từ đời Tự Đức về sau, nhưng đã được biên chép lại từ một văn bản cổ, có thể sớm hơn đời Tự Đức. Về dòng bản, tác phẩm được xác định thuộc dòng bản Thăng Long, là dòng bản phường được sử dụng ở miền Bắc, có nhiều điểmkhácbiệt sovớidòngbản kinh lưu hành rộng rãi trong triềuđìnhnhàNguyễn. Những đầu mối trên dẫn dắt nhómnghiêncứuđếnkhả năng Arthur Chéon vàTrương MinhKý chính là nhữngngười chủ trương biên soạn KimVân Kiềuhội bản.Trongđóhọ chịu trách nhiệm phần nội dung bình giảng rồi thuê họa sư để thực hiện các tranhminh họa. Cuốn Kim Vân Kiều hội bản hiện đang lưu trữ tại Thư viện Anh có thể là bản độc nhất hoặc một trong các bản giới hạn được thực hiện để phục vụ nhu cầu“chơi sách”cá nhân của hai viên chức dưới thời Pháp thuộc. Cuốn sách đã được Chéon trân trọng, đưa vào bộ sưu tập cá nhân. Ông cũng để lại bút tích và ký tên lênđó.KhiChéonmấtvàonăm 1928, KimVân Kiều hội bản đã bị thất lạcvàđượcbánchonhà sách ở Paris, để đến năm 1929 được mua lại rồi chuyển vào kho lưu trữ củaThưviệnAnh. Một góc nhìn độc lập về Kiều Dù có nhiều phát hiện mới, có tính chân xác về mối quan hệ giữa Arthur Chéon, Trương Minh Ký và Kim Vân Kiềuhội bảnnhưnggiả thuyết củanhómnghiên cứudoPGS. TS Trần Thị Băng Thanh khởi xướng vẫn còn tồn tại nhiều câu hỏi cùng những khoảng trống. Hiện tại, nhóm đang tiếp tục tập trung nghiên cứu và giải mã. Nhận định về giả thuyết nêu trên, GS.TS Trần Đình Sử chia sẻ Kim Vân Kiều hội bản là tác phẩm duy nhất, có vị trí độc đáo trong lịch sử văn học Việt Nam. Cho đến hiện Việc đem Truyện Kiều nguyên khối tách ra 144 đoạn và đoạn nào cũng tạo thành “một câu chuyện nhỏ hoàn chỉnh” cho thấy sự đóng góp khác biệt của Kim Vân Kiều hội bản. Tác phẩm đã nhấn mạnh sự kỳ tài trong nghệ thuật sáng tác của Nguyễn Du, nhận ra sự nhuần nhuyễn trong thủ pháp nghệ thuật của đại thi hào dân tộc khi khiến người đọc tìm thấy trong câu chuyện lớn là chuỗi chuyện nhỏ. Đây là những nét đặc sắc mà nhiều nhà nghiên cứu hiện nay chưa để ý. Bên cạnh việc tác giả của KimVân Kiều hội bản đã phân đoạn rất sát với cách kể truyện của Nguyễn Du, cũng cần tìm hiểutại saotácgiả lại chiađoạn rồivẽtranhchotừngđoạn.Cần xác định đây là truyền thống đến từđâu, trong khi giai đoạn đóViệtNamchưacótiềnlệ làm sách liên hoàn họa như Trung Quốc.Hơnnữa, tranhliênhoàn của Trung Quốc có cách thể hiệnkháckhi chỉ vẽrồi thêmlời đối thoại của cácnhânvật. Còn nội dung thuyết minh trong Kim Vân Kiều hội bản không chỉ lấynguyênmột đoạn trong Truyện Kiều mà còn bàn luận, mở rộng nội dung theo nhãn quan tác giả. “Đó là điểm đặc biệt cho thấy cuốn sách có nhiều nhận thức tách khỏi phông văn hóa phương Đông. Chúng ta đã yêu mến Truyện Kiều và có cả một ngànhnghiêncứuvềKiều thì bất luận Kim Vân Kiều hội bản có xuất xứ như thế nào cũngcầnnhìnnhậnđây làmột tác phẩmcógiá trị nghiên cứu, tham khảo quan trọng, một gócnhìnđộc lậpvềKiều”,GS.TS TrầnĐìnhSửnhấnmạnh. n tại, các nhà nghiên cứu chưa thể xác định tác giả, xuất xứ và mục đích viết tác phẩm. Bối cảnh này dẫn đến việc minh định nguồn gốc cuốn sáchgặpnhiều khó khăn, nảy sinh nhiều quan điểm, ý kiến tranh luận. GS.TS Trần Đình Sử cho biết ông không phủ nhận cả hai giả thuyết đang được công bố. Tuy nhiên, ông nhìn nhận tác phẩm như một trường hợp nghiên cứu đặc biệt. Bởi lẽ, cuốn sách không chỉ vẽ đôi ba tranh minh họa như thường thấy mà vẽ liên hoàn tới 146 bức, theo sát nội dung 144 đoạn trong Truyện Kiều. Kiều hội bản Dòng chữbị tẩy xóa vànội dung saukhi phục chế. Nguồn ảnh: DươngTrungDũng Một trang trong tác phẩm KimVânKiều hội bản. PGS.TS Trần Thị Băng Thanh làmột trong những nhà nghiên cứu, biên soạn, viết sách và dịch thuật có thâm niên về vănhọc cổViệt Nam. Bà và PGS TS PhạmTúChâu cũng được biết đến là hai nữgiảng viên đầu tiên dạy HánNômở bậc Đại học tại miềnBắc. NGAYNAY.VN 3 CHUYÊNĐỀ Số349 - ThứNăm, ngày2/11/2023
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==