Cuộc cách mạng lệ thuộc Trí tuệ nhân tạo đang hiện diện trên mọi lĩnh vực của đời sống, trong đó có giáo dục. Nhiềuý kiến lạcquancho rằng sự tiếp sức của trí tuệ nhân tạo có thể “cách mạng hóa” giáo dục, mang lại những trải nghiệm học tập cá nhân hóa, tối ưu các phương thức giảng dạy và nâng cao hiệu suất học tập. Tuy nhiên, liệu AI có thực sự là công cụ vạn năng như kỳ vọng hay đó chỉ là một viễn cảnh đầy huyễn hoặc? Trả lời cho câu hỏi trên, giáo sư Wayne Holmes cho rằng AI trong giáo dục hiện chủ yếu hoạt động dựa trên các thuật toán phân tích dữ liệu và dự đoán xu hướng học tậpcủahọc sinh. Hệ thốngnày có thể điều chỉnh nội dung giảng dạy dựa trên hiệu suất cánhân, giúphọc sinh tiếpcận tài liệu phù hợp với trình độ và tốc độ học của họ. Dù vậy, đó không phải là cá nhân hóa thực sự. Giáo dục không đơn thuần là cung cấp thông tin, mà còn là quá trình rèn luyện tư duy phản biện, phát triển các kỹ năng xã hội cũng như khơi dậy sự sáng tạo ở mỗi người. AI dù tiên tiến đến đâu vẫn chưa thể thay thế những yếu tố cốt lõi này. Một trong những nguy cơ lớn của việc lạmdụngAI trong giáo dục là tạo ra một thế hệ học sinh thụ động. Khi AI đảm nhiệm vai trò cung cấp thông tin, học sinh có thể đánh mất khả năng tự tìm kiếm, phân tích và đánhgiá kiến thức. Việc phụ thuộc quá mức vào các hệ thống như Chat GPT hay các nền tảng học tập tự động có thể làm suy giảm khả năng ghi nhớ và tư duy độc lập. Khi câu trả lời luôn sẵn có saumột cúnhấpchuột, liệuhọc sinhcó còn động lực để tư duy, tranh luận và tạo ra những điều mới mẻ hơn? Một xu hướng đáng báo động khác là sự ra đời của các “trường học không giáo viên”, nơi AI dần thay thế vai trò con người trong hoạt động giảng dạy. Theo giáo sư Holmes, trong thực tế, giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn đóng vai trò hướng dẫn, tạo động lực, hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện cả về tư duy lẫn cảm xúc. AI có thể phân tích hành vi học tập, nguy cơ đánh mất giá trị cốt lõi của giáo dục: đó là con người và sự kết nối giữa con người với con người”, chuyên gia nghiên cứu cấp cao về AI trong giáo dục tại UNESCO nhận định. nhưng không thể thay thế sự thấu hiểu, đồng cảm hay khả năng khuyến khích học sinh phát huy tiềmnăng củamình. “Nếu đặt toàn bộ niềm tin vào AI để giáo dục thế hệ tương lai, chúng ta có Cùng với đó, AI cũng đặt ra thách thức lớn về đa dạng trong tiếp cận tri thức. Các thuật toán AI thường đề xuất nội dung dựa trên thói quen và sở thích của người học, tạo ra hiện tượng“bong bóng tri thức”. Khi học sinh chỉ tiếp cận những thông tin do AI chọn lọc theo xu hướng cá nhân, họ có nguy cơ bị giới hạn trong một hệ sinh thái thông tin đơn điệu, thiếu sự tiếp cận với nhiều góc nhìn khác nhau. Điều này có thể làm suy yếu khả năng tư duy phản biện, kỹ năng quan trọng trong thời đại số. Học từ cỗ máy vô hồn Một quan niệm sai lầm khác cũng được giáo sư Wayne Holmes đưa ra trong Bức tranh sáng tối trong môi trường NGUYỆT LINH Là một trong những tiếng nói có tầm ảnh hưởng toàn cầu trong nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo (AI), giáo sư Wayne Holmes là chuyên gia hàng đầu tại Trung tâm nghiên cứu quốc tế về AI dưới sự bảo trợ của UNESCO. Vừa qua, Ngày Nay đã có dịp gặp và lắng nghe những trao đổi của ông về câu chuyện AI trong giáo dục. Bài giảngvề đạođức trí tuệ nhân tạo trong giáodục củaGS WayneHolmes tại Tòanhà Liênhợpquốc Kazakhstan. NGAYNAY.VN 12 CHUYÊNĐỀ Số421 | ThứNăm, ngày 20/3/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==