Tạp chí Ngày Nay đã có cuộc traođổi với TS LêNguyễn Trường Giang, Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số (DTSI) về những vấn đề xoay quanh việc đào tạo công dân số: Những kỹ năng cần trang bị, giải pháp thu hẹp khoảng cách số và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Để người dân thực sự hiểu “số” (Digital) là gì PV: Thưa TS Lê Nguyễn Trường Giang, đào tạo công dân số đóng vai trò như thế nào trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực vươnmình trongkỷ nguyên số? TS Lê Nguyễn Trường Giang: Tiến trình chuyển đổi số có ba trụ cột: Chính phủ số, Kinh tế số, Xã hội số, trong đó công dân số chính là nền tảng cho cả ba trụ cột này, đặc biệt là trụ cột Xã hội số. Công dân số được định hình bởi ba yếu tố: Số hóa dữ liệu công dân; định danh công dân từ dữ liệu đã được số hóa gắn kết với thể chế liên quan; và cuối cùng là thực hiện các hoạt động xác định danh tính của công dân trong các giao dịch dựa trên dữ liệu và định danh công dân. Để thúc đẩy sự hình thành Công dân số, chúng ta phải triển khai đồng thời giữa việc tuyên truyền, giáo dục với việc thực hiện các yêu cầu bắt buộc trong việc tham gia vào các hoạt động chuyển đổi số. Đề án 06 với việc xây dựng dữ liệu dân cư làm trung tâm là một hoạt động bắt buộc trong việc xây dựng nền tảng cho Công dân số. Tuy nhiên, để đề án có thể thực hiện hiệu quả, công dân thực sự tham gia vào các tiến trình dữ liệu, sử dụng hiệu quả các ứng dụng liên quan... chúng ta cần tuyên truyền, giáo dục, đào tạo các công dân để trở thành Công dân số. Đồng thời, việc này cũngquan trọng cho vấn đề công dân có khả năng thích ứng trước những thách thức đedọa về anninh thông tin, an toàn mạng, trước các tình trạng lừa đảo trực tuyến, đảm bảo bảomật trong thamgia các giao dịch xác thực... Theo ông, những kiến thứcvàkỹnăngnàovề dữ liệu số cần trang bị cho công dân, để giúp họ tiếp cận cũng như sử dụng hiệu quả các tiện ích số, đồng thời đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin cánhân? - Trước hết cần phải đào tạo để người dân thực sự hiểu “Số” (Digital) là gì, theo cho khoảng cách chênh lệch công nghệ là một tồn tại tất yếu. Nhìn từ góc độ chủ quan, những hạn chế về điều kiện môi trường, xã hội, tình trạng thu nhập, khả năng tiếp cận tri thức và trình độ cũng là những nguyên nhân tạo nên tình trạng chênh lệch không thể tránh khỏi giữa các vùng miền. Như vậy, giảm thiểu khoảng cách chênh lệch để gia tăng cơ hội tiếp cận các lợi ích mà tiến trình chuyển đổi số đưa đến cũng phải được nhìn nhận từ hai góc độ, từ đó đưa ra được những giải pháp phù hợp. Từ góc độ khách quan, giảm thiểu khoảng cách chênh lệch không phải là làm cho các vùng miền đều “giống nhau”, mà cần nỗ lực làm sao cho sự phát triển của các vùng miền trở nên tiệm cận được nhữngmức độ phát triển phù hợp dựa trên các điều kiện hiện có ở những tốc độ phát triển tương đồng nhau, có khả năng kết nối, hỗ trợ và tương trợ, tương tác với nhau một cách hiệu quả. Từ góc độ chủ quan, việc bù lấp những bất bình đẳng xã hội, khả năng tiếp cận tri đó là hiểu “Tư duy số” (digital thinking), từ đó định hình và nắm bắt được việc xây dựng dữ liệusốchomìnhcầngì, nên làmgì, làmnhư thế nào, và để làm gì. Khi biết rõ, nắm chắc, hiểu sâuđược bản chất của số, tiến trình sốhóa vàhình thành công dân số, từ đómới có thể định hướng những hành động đúng đắn đối với Công dân số được. Tiếp đó, việc đào tạo năng lực số để công dân có thể tham gia vào các tiến trình chuyển đổi sốmột cách hiệu quả, hình thành nên xã hội số cũng cần phải được chú trọng, đặt tiền đề và làm môi trường cho sự phát triển của kinh tế số và chính phủ số. Cuối cùng, là việc đào tạo cho công dân năng lực học tập liên tục và học tập suốt đời để có khả năng thích ứng hiệu quả và tự bù lấp những lỗ hổng năng lực, đáp ứng và thích nghi hiệu quả với những tiến bộ xã hội không ngừng của kỷ nguyên số. Hiện nay, khoảng cách về trình độ công nghệ số giữa các vùng miền và tầng lớp dân cư ở Việt Namvẫn còn khá lớn. Xin ông cho biết cần có những giải pháp để thu hẹp khoảng cách này, đảm bảo mọi công dân đều có cơ hội tiếp cận và hưởng lợi từquá trình chuyểnđổi số? - Khoảng cách chênh lệch là một vấn đề không thể xóa được và cũng không thể đặt vấn đề thu hẹp theo nghĩa cơ học. Đây là một vấn đề vừa mang tính khách quan, vừa mang tính chủ quan. Nhìn từ góc độ khách quan, do môi trường phát triển khác nhau, yêu cầu về những điều kiện sống khác nhau, môi trường tiếp xúc với khoa học, công nghệ khác nhau, các yếu tố đời sống khác nhau khiến Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, việc đào tạo công dân số trở thành yếu tố then chốt, nói cách khác chính là bình dân học vụ số. Chuyển đổi số bắt đầu từ PHẠM BÍCH NGỌC Tăng cường chuyểnđổi số lĩnhvực công tác dân tộc. Chúng ta muốn nguồn nhân lực đạt chất lượng cao thì phải thay đổi cách tư duy về giáo dục, đào tạo và giá trị của việc đào tạo. TS Lê Nguyễn Trường Giang NGAYNAY.VN 6 CHUYÊNĐỀ Số421 | ThứNăm, ngày 20/3/2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==