50 năm sau ngày Việt Nam thống nhất, cũng là 50 năm nước Mỹ rút khỏi cuộc chiến, CraigMcNamara chọnđối diện quá khứ bằng sự thật và khát vọnghòa giải. Hành trình trở lại Việt Nam Chiều tháng Ba tại Hà Nội. Trên sân khấu nhỏ trong Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, một người đàn ông Mỹ tóc bạc đang chậm rãi kể về đời mình, một cuộc đời gắn với những bí mật, sự im lặng và một cuộc chiến không thuộc về ông nhưng đã định hình tất cả. Người đàn ông ấy là Craig McNamara, con trai của Robert McNamara, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, người từng được mệnh danh là “kiến trúc sư trưởng” của cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Craig từng đến Việt Nam nhiều lần. Nhưng lần này khác. Đây là lần ông trở về với tưcách làmột phần trung tâm của bộ phim tài liệu “Cuộc đọ sức của ý chí” do Ban Truyền hình Đối ngoại, Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóngmiềnNam, thốngnhất đất nước, cũng là dấu mốc 50 năm kể từ khi nước Mỹ chính thức rút khỏi cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Không chỉ là chuyến tham quan, cũng không đơn thuần là nhiệm vụ làm phim, hành trình của Craig xuyên suốt mảnh đất hình chữ S mang nhiều tầng ý nghĩa cá nhân sâu sắc. Cùng ê-kíp, ông đặt chân đến những địa danh không thể nào quên trong ký ức về chiến tranh tại Việt Nam, từ Sân bay Tà Cơn, Khe Sanh, cầu Hiền Lương, Nghĩa trang Trường Sơn, Mỹ Lai (Quảng Ngãi) đến cả Ấp Bắc (Tiền Giang), nơi từng diễn ra trận đánh ác liệt làm rúng động dư luận Mỹ đầu thập niên 60. Mỗi nơi Craig đặt chân đến đều mang dấu tích của những tính toán mà cha ông từng hoạch định từ Lầu Năm Góc. Nhưng giờ đây, người con trai ấy không đến với tư cách một nhà chính trị hay sử gia, mà là một người Mỹ mang trong tim vết sẹo chưa của một mối liên hệ tưởng chừng xa lạ: Cái chết và sự sống, chiến tranh và ký ức, Việt Nam và nước Mỹ, người lính chiến và đứa trẻ trong gia đình Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Không ai nhắc nhở ông. Không ai yêu cầu ông phải xin lỗi. Nhưng trong ánh mắt Craig, đó là sự chuộc lỗi không lời. Một nén nhang, một giọt nước mắt, một cái cúi đầu. Ông gặp các cựu chiến lành. “Chúng tôi nhìn thấy hàng ngàn quân nhân nước Mỹ được gửi tới đây và bỏ mạng”, ông nói, “Nhưng phía Việt Nam, các bạn đã mất hàng triệu người. Một sự mất mát không gì bù đắp nổi”. Đó không phải là câu chữ chính trị. Đó là lời từ một người từng im lặng suốt nửa thế kỷ, giờ bật thành tiếng nói vang vọng. Khi đến Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, Craig đã dừng lại rất lâu bên một ngôi mộ nhỏ, thắp nén nhang và bật khóc. Trên tấm bia khắc năm hy sinh: 1950. Ông nghẹn ngào: “Người lính ấy đã mất vào chính năm tôi chào đời”. Một câu nói đủ sức đánh vỡ mọi lớp vỏ lịch sử, để phơi bày trọn vẹn chiều sâu Craig McNamara - Gỡ mìn ký ức từ bản đồ chiến tranh cha để lại RobertMcNamara, người từngđiềuhànhLầuNămGóc suốt 8nămdưới thời Kennedyvà Johnson, là trung tâm quyền lực tronggiai đoạn thenchốt của cuộc chiến tranh tại ViệtNam. Với thếgiới, ông lànhàkỹ trị lạnh lùng, con người của số liệuvàbiểuđồđểhoạchđịnhchiến lượcquân sự. Với Craig, đó làngười chayêu thương, nhưngcũng là biểu tượngcủanỗi đauphải ngàyngày chung sống. NGUYỆT LINH Trong lần trở lại đặc biệt, Craig McNamara, con trai của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara đã có những chia sẻ hiếm hoi với Ngày Nay về người cha nổi tiếng của mình, về cuộc chiến tranh từng chia cắt cả một dân tộc và chính gia đình ông. Một hìnhảnh đẹp tronghành trình thămlại Việt Namvào đầunăm2025 củaCraig. Trong suốt cuộc đời, RobertMcNamarađược coi là “kiến trúc sư trưởng” của cuộc chiến tranh tại Việt Nam. NGAYNAY.VN 12 Sốđặcbiệt 50NĂMNGÀYGIẢI PHÓNGMIỀNNAM
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==