“Cuốn hồi ký đầu tiên của chúng tôi ra đời cách đây ba năm”, Tuân h i tưởng. “Giờ thì hơnmột ngàn cuốn r i”… Trước khi dự án Viết h i k (viethoiky.com - VHK) thành hình, PhạmTuânvàcộngsựđã dành nhiều năm khảo sát, vừa thử viết vừa đi tìm câu trả lời: Người Việt có thực sự muốn lưu giữ đời mình qua những trang sách? Và họ đã kết luận rằng nhu c u đó luôn ở hiện hữu, không chỉ bởi những người muốn kể chuyện, mà còn bởi con cháu họ, những người muốn gìn giữ nếp nhà. Nhà báo Đinh Đức Hoàng từng nói với tôi, rằng thị trường h i k đã âm th m t n t i từ lâu, và chỉ thực sự nở rộ khi người Việt bắt đ u cởi mở hơn với “cái tôi”. Xưa kia, văn hóa Việt Nam hiếm khi đề cao việc bộc lộ bản thân. Người ta thường lặng lẽ gửi gắm câu chuyện đời mình vào dòng chảy lịch sử cộng đ ng, tìm thấy chính mình qua những trang sách về thời chiến tranh hay những k ức bao cấp đ y x c động. R i m ng xã hội xuất hiện như một làn gió mới. Từ những dòng tr ng thái ngắn ng i, những bài blog đong đ y cảm x c, đến những tâm sự gửi cho chuyên mục đối tho i c a các tờ báo, người Việt d n học cách kể về mình. Chính từđó, nhu c u lưu giữ câu chuyệnđời qua những cuốn sách ra đời, như một cách để mỗi người khắc ghi dấu ấn riêng trong bức tranh lớn c a thời đ i. Ph m Tuân gật đ u đ ng tình với nhận định ấy, ánhmắt anh nheo l i khi chia sẻ thêm về sự khác biệt văn hóa. Ở phươngTây, h i k chẳng phải điều gì quá to tát. Một người bình thường có thể viết vài cuốn, mỗi cuốn là một lát cắt c a đời họ. Nhưng ở ta, nhiều người vẫn nghĩ chỉ những nhân vật với chiến công hiển hách, cuộc đời vinh quang, mới đ “t m”để cho rađờimột cuốn sách. Nói đâu xa, chính bố tôi cũng vậy. Ông có một hành trình đ y ắp câu chuyện, từ những đêm làm lính trinh sát, bò sát mặt đất giữa rừng sâu, đếm từng l n khuỷu tay ch m đất để đo khoảng cách đến đ n địch - mỗi nhịp là một đo nngắn, chínhxácđếntừng hơi thở trong bóng đêm dày đặc. Một bênmắt ông đã vĩnh ấy chỉ có tình thương và một cuốn sổ, ông kể, cháu chép, dòng k ức trôi chảy như sông. Đắm mình trong sự ấm áp ấy, chị nghĩ thời gian còn dài. Hai năm sau đó, khi sách in xong thì cũng là l c ông c a chị rời cõi t m. “Chuyện đó trở thành một niềm đau đáu c a chị, và cả ch ng tôi”, Tuân chia sẻ, ánh mắt tr m xuống. “Nó là “điểm đau” khiến ch ng tôi quyết tâm làm khác, mang tới cho mọi gia đình một giải pháp thực sự tối ưu hơn”. Giờđây, một cuốn sách chỉ mất ba tu n đến bốn tháng. Các cộng sự c a anh không chỉ ghi chép. Họ lắng nghe, trò chuyện, đối chiếu tư liệu, kiểm tra thông tin lịch sử. Nếu khách hàng ở xa, video call trở thành c u nối. Có những dự án ch y đua với thời gian, giữa lằn ranh sinh tử. Tuân kể về một cựu chiến binh, từng làm lính thợ trên đường Trường Sơn. Đợt 30/4 năm ngoái, con trai ông gọi, giọng gấp gáp: “Bố tôi đột quỵ, mất thức r i. Làm ơn hoàn thành cuốn h i k dang viễn mờ đi vì mảnh đ n chiến tranh. R i những năm tháng được gửi đi học ở Liên Xô, nơi ông và b n học thắp lên k ức tuổi trẻ bằng những giai điệu “Kachiusa”, “Chiều Matxcơva” hay “Thời thanh niên sôi nổi”, giờ vẫn còn vang lên đ y hoài niệm trong những buổi họp mặt. Khi trở về, ông cống hiến t i Bộ Kế ho ch và Đ u tư (cũ), giữ vai trò Tổng Biên tập T p chí Quản l Kinh tế, góp ph n đặt những viên g ch cho đất nước thời kỳ đổi mới. Vậy mà, khi tôi ngỏ hỏi ông cómuốn viết một cuốn sách về đời mình không, ông l i cười xòa: “Phải to như các bác lãnh đ o cấp cao mới có chuyện để kể chứ!” “Quan trọng là phải bình thường hóa được chuyện viết h i k ”, Ph mTuân nói. Những trang sách c aVHK vốn không phải để bán, để truyền thông hay phát hành thật rộng rãi nhằm đánh bóng tên tuổi, địnhhướngđámđông. Ch ng chỉ c n được xem như là món quà gia đình, và lưu hành nội bộ trong ph m vi họ thấy thoải mái. “Với ch ng tôi, ai cũng có câu chuyện để kể. Đó có thể là thành công, là niềm tự hào, nhưng đó cũng có thể là những tổn thương, thất b i và từ đó trở thành bài học cuối cùng mà ông bà, cha mẹ có thể để l i cho thế hệ sau này”, Tuân nói. Cơ duyên đưa Phạm Tuân đên vơi công viêc nhân viêt hồi ký bắt đ u từ một niêm tiếc nuối. Mười năm trước, một ngươi bạn của Tuân từng viết h i k cho ông ngo i. L n đ u thử sức,“vôn liêng”của chị QUỲNH HOA Trongmột không gian nhỏ ấmcúng ở HàNội, PhạmTuân - Giámđốc dự ánViết hồi ký cơi mơ chia sẻ câu chuyện với phóng viên NgàyNay về hành trình “chép sử dân gian”mà anh và các cộng sự đang theo đuổi. Nhânvật Phạm Tuânvànhững cuốnhồi ký đã xuất bản. (Ảnh: Kondou). Tấm gương soi chiếu lịch sư va con người HỒI KÝ- NGAYNAY.VN 20 Sốđặcbiệt 50NĂMNGÀYGIẢI PHÓNGMIỀNNAM
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA3Mzg1MA==